IV SA/Wa 3875/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić zwolnienia od kosztów sądowych Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2011 r. referendarz sądowy przyznał D. W. i M. W. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego i odmówił zwolnienia wyżej wymienionych od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016 r. Sąd oddalił skargę w niniejszej sprawie. W dniu 12 lipca 2016 r. D. W. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z mężem M. W.. Skarżąca wraz z mężem, poza działkami nr [...] i [...], których są współwłaścicielami, nie posiadają innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani zasobów pieniężnych. Uzyskują dochody z tytułu emerytur w wysokości 1294 zł (D. W.) i 1760 zł (M. W.). Jako wydatki miesięczne wskazała: koszty utrzymania mieszkania – 500 zł, lekarstwa – 800 zł, koszty postępowań administracyjnych – 1000 zł. Zarządzeniem z dnia 26 lipca 2016 r. D. W. została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie: 1) wyciągów z wszelkich posiadanych przez D. W. i M. W. rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków), ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu kont bankowych; 2) dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez D. W. i M. W. dochodu (np. np. kopii decyzji o wysokości świadczeń emerytalnych), 3) dokumentów wskazujących wysokość kosztów utrzymania mieszkania; 4) dokumentów wskazujących wysokość ponoszonych kosztów lekarstw i leczenia; 5) dokumentów (ewentualnie oświadczenia) w sprawie wydatków ponoszonych w związku z prowadzonymi sprawami sądowoadministracyjnymi, o których mowa w rubryce nr 11 formularza PPF, w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności należy wskazać w jakiej sprawie (podać nr sygnatury), w jakiej wysokości i z jakiego tytułu (np. wpis, opłata kancelaryjna, itp.) oraz w jakiej dacie D. W. i M. W. uiścili koszty sądowe.. D. W. w piśmie z dnia 18 sierpnia 2016 r. oświadczyła, że: - nie posiada rachunków bankowych, ona i jej mąż świadczenia emerytalne otrzymują za pośrednictwem listonosza; - nie zbiera rachunków; - "sprawy i opłaty do spraw są znane sądowi z urzędu(...)". Postanowieniem z dnia 4 października 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił D. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pełnomocnik D. W. w ustawowym terminie wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Wyjaśnił, że skarżąca nie udokumentowała wydatków, bowiem nie jest zobowiązana do zbierania i przechowywania dowodów potwierdzających wydatki. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, nie może budzić wątpliwości, że oświadczenie o miesięcznych wydatkach odpowiada rzeczywistym kwotom. Ponadto podniósł, że skarżąca będąca stroną wielu spraw prowadzonych w tutejszym sądzie, mogła zakładać, że sąd weźmie po uwagę wszystkie koszty z urzędu. Zdaniem strony udzielone informacje były wystarczające do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: " p.p.s.a.", w brzmieniu które - zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r., poz. 658) znajduje zastosowanie w odniesieniu do postępowań sądowych wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Jak wynika z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje – w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpoznawanej sprawie, z oświadczeń skarżącej zawartych na urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżąca i jej mąż W. W. uzyskują stały, comiesięczny dochód w wysokości 3054 zł netto. Skarżąca jako comiesięczne wydatki wymieniła: koszty utrzymania mieszkania w kwocie 500 zł, leki – w kwocie 800 zł oraz koszty postepowań administracyjnych w wysokości 1000 zł. Po wezwaniu do udokumentowania wydatków, skarżąca nadesłała pismo, w którym oświadczyła, że nie zbiera rachunków a opłaty związane z prowadzeniem spraw sądowoadministracyjnych są znane sądowi z urzędu. Również przy sprzeciwie nie dołączono żadnych dokumentów wskazujących wysokość ponoszonych przez skarżącą wydatków podnosząc, że skarżąca nie jest zobowiązana do zbierania i przechowywania dowodów potwierdzających wydatki, a ponadto skoro skarżąca prowadzi wiele spraw w jednym sądzie, to mogła zakładać, że sąd weźmie wszystkie te koszty z urzędu. Odnosząc się do tych twierdzeń należy podnieść, że to na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu co do twierdzeń o ponoszonych wydatkach. Przenoszenie tego ciężaru na Sąd jest nieuprawnione. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Istniejące nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają bowiem uznać, że strona udowodniła, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r.; sygn. akt II FZ 91/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, skarżąca w rozpatrywanej sprawie nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, które na obecnym etapie sprawy wynoszą 100 zł (z tytułu opłaty kancelaryjnej za doręczenia odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem). Z przytoczonych wyżej względów na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.