IV SA/Wa 389/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia Zwykłego ,,[...]" z siedzibą w M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Zwykłego ,,[...]" z siedzibą w M. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2009 r. znak: [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy. Stowarzyszenie Zwykłe "[...]" z siedzibą w M. w piśmie procesowym z dnia 24 listopada 2011 r., zatytułowanym "skarga kasacyjna", złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w niniejszej sprawie. Wobec tego, iż przedmiotowy wniosek nie został złożony w przewidzianej prawem formie, pismem Sądu z dnia 6 grudnia 2011 r. wezwano skarżące Stowarzyszenie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu PPF, w terminie 14 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Następnie pismem Sądu z dnia 9 stycznia 2012 r. wezwano skarżące Stowarzyszenie do uzupełnienia przedmiotowego wniosku, w terminie 14 dni, poprzez nadesłanie następujących dokumentów źródłowych: 1) oświadczenia ilu członków liczy aktualnie Stowarzyszenie, 2) wyszczególnienia oraz udokumentowania wydatków poniesionych na działalność statutową w III i IV kwartale 2011 r., 3) uchwały określającej aktualną wysokość składek członkowskich, 4) oświadczenia o aktualnym stanie środków finansowych w kasie Stowarzyszenia. Wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy doręczono skarżącemu Stowarzyszeniu w dniu 28 stycznia 2012 r. (k. 168 akt sądowych). Termin do uzupełnienia braków przedmiotowego wniosku upłynął w dniu 13 lutego 2012 r., natomiast wnioskodawca do dnia dzisiejszego nie udzieliła odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie. Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu wchodzi w zakres całkowitego prawa pomocy, które może być przyznane osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej jako: P.p.s.a.). Powołane we wniosku okoliczności powinny uzasadniać to wyjątkowe traktowanie, bowiem instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Nie można jednak odmówić prawa pomocy, jeżeli wiązałoby się to z ograniczeniem prawa do sądu, gdy na skutek braku środków finansowych (w tym wypadku na koszty sądowe), strona nie miałaby możliwości dochodzenia swych praw. Z powyższego wynika, że ciężar udowodnienia możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca zatem musi przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający informacje o wszelkich posiadanych przez stronę aktywach jest warunkiem koniecznym do dokonania prawidłowej oceny, iż strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Należy zauważyć, że przepis art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie skarżący, wezwany zarządzeniem z dnia 9 stycznia 2012 r. - do przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych nie wykonał tego zarządzenia. Należy wskazać, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). A zatem, nieprzedłożenie przez skarżącego żądanych przez Sąd dokumentów i oświadczeń w zakreślonym terminie uniemożliwiło dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego Stowarzyszenia. W takiej sytuacji brak było podstaw do uznania, że skarżący uprawdopodobnił w sposób przekonujący, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Stowarzyszenie Zwykłe "[...]" zawarło co prawda w formularzu informacje o braku kapitału zakładowego, środków trwałych oraz kont bankowych, jednak nie przedstawiło jakichkolwiek informacji o wydatkach poniesionych na swoją działalność statutową. Ponadto powołując się na trudną sytuację majątkową Stowarzyszenia nie udokumentowało w żaden sposób tego faktu, w szczególności nie przedstawiło bilansu oraz rachunków zysków i strat, wskazujących na stan majątkowy i podejmowane przez Stowarzyszenie operacje finansowe w III i IV kwartale roku 2011. W konsekwencji należy przyjąć, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące stanu majątkowego wnioskującego Stowarzyszenia oraz jego możliwości finansowych, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeśli strona mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji-do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Skoro skarżące Stowarzyszenie nie wykazał w sposób dostateczny, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej je do skorzystania z pomocy państwa, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.