IV SA/Wa 404/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy M. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia dowołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Po doręczeniu skarżącemu wezwania do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł, skarżący uiścił wpis a następnie, w dniu 17 marca 2014 r. złożył do Sądu wniosek sporządzony na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że ze względu na niskie dochody nie stać go "na wynajęcie pomocy prawnej" . Podał, że nie posiada majątku oraz oświadczył, że uzyskuje dochód w wysokości 1685 zł. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 17 marca 2014 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez: - wskazanie zakresu wniosku, - wyjaśnienie czy gospodarstwo domowe samodzielnie, czy też pozostaje z inną osobą (osobami) we wspólnym gospodarstwie domowym – jeżeli tak, został wezwany do wykazania tych osób oraz podania stanu majątkowego tych osób - nadesłanie wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, ewentualnie złożenie oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych, - nadesłanie dokumentu potwierdzającego wysokość dochodów, - wskazanie i udokumentowanie wydatków ponoszonych na utrzymanie miesięczne, - złożenie oświadczenia jaki skarżący ma tytuł prawny do lokalu, w którym mieszka (tj. czy jest właścicielem, współwłaścicielem, najemcą – jeżeli do nadesłania kopii umowy najmu), - przedłożenia kopii dokumentów (rachunków) wskazujących wysokość stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją mieszkania (czynsz), opłat za gaz i energię oraz dokumentów wskazujących wysokość innych stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, Odpowiadając na powyższe wezwanie skarżący ponownie złożył urzędowy formularz PPF, wskazując, że domaga się ustanowienia adwokata. Oświadczył, że mieszka z bratem (jest zameldowany tymczasowo), ale utrzymuje się sam, z bratem dzieli koszty utrzymania mieszkania. Z rubryki nr 10 formularza PPF wynika, że jego brat A. W. uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę, jednak skarżący nie podał wysokości tego dochodu. Do wniosku dołączył zaświadczenie z zakładu pracy, z którego wynika, że grudniu uzyskał dochód w wysokości 2097,60 zł brutto (1569,88 zł netto), w styczniu 2014 r. – 1457,28 zł brutto (1090,80 zł netto), w lutym 2014 r - 1457,28 zł brutto (1090,80 zł netto). Pozostałych żądanych informacji i dokumentów (wyciągów z rachunków bankowych, kopii rachunków wskazujących wysokość stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją i utrzymaniem mieszkania oraz informacji dotyczących wydatków na utrzymanie miesięczne, tytułu prawnego do lokalu w którym mieszka a także) skarżący nie złożył. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, nie został przez niego spełniony. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Oznacza to, że zobowiązany był do wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W celu wykazania spełnienia przesłanki uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącego zakresie, został on wezwany do uzupełnienia wniosku bowiem, w ocenie referendarza sądowego, informacje złożone na urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające. Nie wynikało z nich, czy skarżący gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, czy też z inną osobą (osobami), bowiem odpowiednia rubryka urzędowego formularza PPF nie została ani wypełniona, ani zakreślona. Ponadto skarżący wskazał, że nie ma majątku i uzyskuje dochód w wysokości 1685 zł miesięcznie. W celu szczegółowego zbadania sytuacji majątkowej skarżącego, zasadne zatem było w tej sytuacji wezwanie go do uzupełnia wniosku. Przedłożenie przez wnioskodawcę żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację dochodów wskazanych przez nich w rubryce 10 formularza PPF ale także mogłoby potwierdziłoby ewentualnie, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżący się znajduje. Ustaleniu relacji miesięcznych wpływów do budżetu domowego do wysokości ich niezbędnych obciążeń służyło zobowiązanie skarżącego do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, a także oświadczeń dotyczących wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie. Skarżący nie udzielił jakichkolwiek informacji w tym zakresie, nie nadesłał także wymaganych dokumentów, ani nie złożył oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych. Mimo, że wskazał, że zamieszkuje z bratem i dzieli się z nim kosztami utrzymania mieszkania, nie wskazał jakie to są koszty oraz w jakiej ich części partycypuje. Należy jeszcze raz podkreślić, że to strona ma wykazać, że w jej przypadku uzasadnione jest skorzystanie z prawa pomocy. Z uwagi na to, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę, przesłanki do zastosowania tej instytucji muszą być badane szczegółowo i rzetelnie. Przedstawienie nieprecyzyjnych i niepełnych informacji dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego i wydatków ponoszonych na utrzymanie wnioskodawcy, uniemożliwia dokonanie oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Podsumowując, należy stwierdzić, że skoro w rozpatrywanej sprawie skarżący nie uzupełnił, zgodnie z wezwaniem, wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.