IV SA/Wa 41/11
WyrokWSA w Warszawie2011-06-21
Skład orzekający: Wanda Zielińska – Baran, Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Marta Laskowska – Pietrzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska prawidłowo uchylił i zmienił niektóre punkty decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska dotyczącej środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi ekspresowej, w szczególności w zakresie sposobu postępowania z glebą, ochrony rzeki oraz obowiązku ponownej oceny oddziaływania na środowisko?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargi, uznając, że decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska była zgodna z prawem. Organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie, zapewniając udział społeczeństwa i zbierając materiał dowodowy. Zmiany wprowadzone przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska miały na celu doprecyzowanie warunków ochrony środowiska i były uzasadnione.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, która uchyliła i zmieniła niektóre punkty decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań budowy drogi ekspresowej. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak prawidłowego udziału społeczeństwa, niewłaściwe określenie stron postępowania oraz brak uzasadnienia decyzji. Sąd oddalił skargi, uznając działania organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skarg.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Sędzia WSA Marta Laskowska – Pietrzak (spr.), Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011r. sprawy ze skarg W. P. oraz J. K., M. M., S. G. i A. S. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi ekspresowej S-[...] – oddala skargi –
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska po rozpatrzeniu odwołania W. P. od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie "drogi ekspresowej S-[...] na odcinku Węzeł W. – Węzeł W. ([...])" działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa:
1/ uchylił zaskarżoną decyzję w części tj. w punkcie 2.5. lit. c w brzmieniu "glebę z miejsc wymagających prac ziemnych należy spryzmować, do wykorzystania w fazie rekultywacji" i umorzył w tym zakresie postępowanie organu pierwszej instancji;
2/ uchylił zaskarżoną decyzję w części tj. w punkcie 2.5. lit. g w brzmieniu "po zakończeniu prac konstrukcyjnych, spryzmowana glebę rozplantować w miejscu lub bezpośrednim sąsiedztwie miejsca pozyskania i orzekł w tym zakresie "pozyskaną z wykopów glebę należy składować i rozplantować poza obszarem Natura 2000";
3/ w punkcie 2.5 zaskarżonej decyzji dodał lit. "i" w następującym brzmieniu "wykluczyć prowadzenie prac ingerujących w koryto rzeki G. w okresie tarła cennych gatunków ryb i inkubacji ikry tj. w okresie od marca do końca sierpnia";
4/ uchylił zaskarżoną decyzję w części tj. punkt 5 w brzmieniu: "nie nakładam obowiązku: 5.1. przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, 5.2. przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko" i w tym zakresie orzekł 5. "nakładam obowiązek przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko na etapie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej";
5/ w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie "drogi ekspresowej S-[...] na odcinku Węzeł W. – Węzeł W. ([...])". W. P. wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Rozpatrując odwołanie W. P. organ, odnosząc się do zarzutu niewłaściwego zaprojektowania drogi ekspresowej S-[...] i dróg dojazdowych, które utrudniają dojazd do działki skarżącej i działek sąsiednich, podkreślił, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgodny na realizację przedsięwzięcia ma na celu określenie warunków korzystania z zasobów środowiskowych, tzn. ma określić warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji oraz wskazać wymagania w zakresie ochrony środowiska, konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym. Organ wydając decyzję, nie może wykraczać poza kompetencje związane z oceną planowanego przedsięwzięcia w zakresie wymogu ochrony środowiska, które określone są przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.). Organ wskazał, że dokonanie oceny rozstrzygnięcia co do prawidłowości rozwiązań funkcjonalnych drogi wykracza poza jego kompetencje.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska nie zgodził się z zarzutami dotyczącymi nieprawidłowego podania do publicznej wiadomości informacji o możliwości składania przez społeczeństwo uwag i wniosków w związku z toczącym się postępowaniem, czyli zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa.
Podkreślił, że zgodnie z art. 33 ust. 1 w/w ustawy, przed wydaniem decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ administracji właściwy do ich wydania podaje do publicznej wiadomości informacje m.in. o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wszczęciu postępowania, przedmiocie decyzji, która ma być wydana w sprawie, organie właściwym do wydania decyzji oraz organach właściwych do wydania opinii i dokonania uzgodnień, możliwości zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu, możliwości składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 21-dniowy termin ich składania, organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków. Z akt sprawy wynika, że obowiązek ten został zrealizowany obwieszczeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia 25 listopada 2009 r. Przekaz informacji w nim zawarty nie stwarza wątpliwości co do identyfikacji organu prowadzącego postępowanie, właściwego do wydania decyzji, czy udzielania informacji w tej sprawie.
Informacja została wywieszona m.in. na tablicy ogłoszeń i na stronie internetowej RDOŚ w [...], tablicach ogłoszeń jednostek samorządu terytorialnego przez które przebiega droga tj. urzędach gmin. Pismem z dnia 24 listopada 2009 r. Regionalny Dyrektor przekazał obwieszczenie do Urzędu Miasta w R. w prośbą o wywieszenie na tablicy ogłoszeń urzędu informacji o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Zwrócono się również o zmieszczenie obwieszczenia w sołectwach na terenie, których zlokalizowane będzie przedsięwzięcie. Ze zwrotnego potwierdzenia z Urzędu Miejskiego w R. wynika, że było ono wywieszone na tablicy ogłoszeń w terminie od dnia 25 listopada 2009 r. do dnia 18 grudnia 2009 r. W urzędzie RDOŚ w [...]i było wywieszone w dniach 26 listopada 2009 r. do dnia 17 grudnia 2009 r.
Organ podkreślił, ze zgodnie z art. 36 w/w ustawy organ właściwy do wydania decyzji może przeprowadzić rozprawę administracyjną otwartą dla społeczeństwa. W przedmiotowej sprawie RDOŚ w [...] przeprowadził rozprawę administracyjną otwartą dla społeczeństwa w dniu 17 grudnia 2009 r. Informacja o terminie przeprowadzenia rozprawy została zawarta w w/w obwieszczeniu z dnia 25 listopada 2009 r. Strony i społeczeństwo zostały więc w sposób prawidłowy poinformowane o terminie i miejscu rozprawy. Ponadto w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia (na str. 23-42) odniesiono się do wszystkich uwag zgłaszanych przez strony w trakcie postępowania oraz przez społeczeństwo w 21-dniowym terminie przewidzianym na jego przeprowadzenie.
Odnosząc się do zarzutu braku pisemnej informacji o toczącym się postępowaniu związanym z wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w miejscu planowanego przedsięwzięcia to organ wskazał, że nie stanowi on naruszenia art. 33 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy prawo ochrony środowiska. W przypadku przedsięwzięcia, którym jest planowana budowa drogi ekspresowej, określenie pobliża miejsca planowanego przedsięwzięcia dotyczy odcinka znacznej długości – ponad 100 km, stąd za skuteczne należy uznać podanie do publicznej wiadomości zawiadomienia o przeprowadzanym udziale społeczeństwa i wydaniu decyzji w siedzibach urzędów gmin, na terenie których planowana jest inwestycja. Tym samym organ uznał, że przedstawiciele zainteresowanej społeczności mieli możliwość uczestnictwa w procedurze wydawania przedmiotowej decyzji oraz zapewniono im możliwość dogodnego i bezpośredniego zapoznania się z treścią wniosku, raportu oddziaływania na środowisko oraz decyzji, w której zawarte było pouczenie o możliwości i zasadach wniesienia od niej odwołania.
Odpowiadając na zarzut braku konsultacji dotyczący przebiegu drogi z mieszkańcami R. organ wskazał, że w trakcie postępowania związanego z wydaniem decyzji został zapewniony przez RDOŚ w [...] udział społeczeństwa, w trakcie którego każdy miał możliwość zapoznania się z dokumentacją sprawy oraz złożenia uwag i wniosków, a organ ten miał obowiązek przed wydaniem decyzji zgłoszone uwagi i wnioski rozpatrzyć.
Strona kwestionuje również zgodę Burmistrza R. akceptującą lokalizację drogi. Organ odwoławczy wskazał, że burmistrz nie uczestniczył na mocy ustawy prawo ochrony środowiska jako organ opiniujący, czy też uzgadniający w trakcie procedury związanej z wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jego stanowisko w sprawie nie miało wpływu na treść decyzji.
Organ drugiej instancji, badając sprawę dostrzegł inne uchybienia wymagające skorygowania. Poprzez zmianę i uchylenie warunków w części punktu 2.5. organ doprecyzował ogólne zapisy warunków prowadzenia prac budowlanych w rejonie obszaru Natura 2000. Poprzez dodanie warunku dotyczącego unikania ingerencji w koryto rzeki w określonych terminach, zostanie zapewniona ochrona gatunków ryb w okresie tarła i inkubacji ikry. Organ uznał też za celowe nałożenie obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko, co wynika z konieczności doprecyzowania warunków decyzji w części dotyczącej parametrów przejść dla zwierząt, tak aby parametry te dostosować do funkcji, jaką będzie spełniało dane przejście.
Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: W. P. oraz J. K., M. M., S. G. i A. S.
W. P. wskazała, że zaskarżona decyzja narusza ogólne przepisy postępowania administracyjnego: art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 kpa poprzez nierozpatrzenie sprawy w szybkim terminie oraz art. 77 § 1 i art. 80 kpa przez ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Organ drugiej instancji nie dokonał prawidłowej oceny całego materiału dowodowego, nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, a w uzasadnieniu nie odniesiono się do wszystkich zarzutów. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu drugiej instancji podkreśliła, że społeczeństwo ma prawo udziału w postępowaniach dotyczących podejmowania decyzji mających istotny wpływ na środowisko, a takim ważnym postępowaniem dla mieszkańców R. był wybór wariantu realizacji trasy S-[...]. Udział w postępowaniu gwarantuje art. 6 Konwencji z Aarhus.
Skarżąca podkreśliła, że w postępowaniu odwoławczym nie wyjaśniono wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Nie wzięto pod uwagę okoliczności i dowodów, które świadczyły o braku poinformowania o toczącym się postępowaniu osób, które miały ponieść największe koszty zdrowotne, społeczne i majątkowe w związku z wydaniem decyzji. Protesty były wielokrotnie wyrażane w prasie lokalnej czy pismach składanych do Burmistrza R. Uzgodnienia wariantu prowadzono w konsultacjach z mieszkańcami gminy T., których wariant ten nie dotyczył.
Zdaniem skarżącej przedstawiciele projektanta S-[...] i GDDKiA niesłusznie dopatrywali się w protestach i żądaniach zapewnienia możliwości dojazdu do nieruchomości protestujących i dogodnych objazdów. Tymczasem skarżącej i pozostałym mieszkańcom zależy na nieodcinaniu ich nieruchomości od miasta, by grunty i domu pozostały po stronie R. Skarżąca podkreśliła, że decyzja środowiskowa wskazująca ostateczny przebieg trasy została wydana bez konsultacji, a inwestor składając wniosek o wydanie decyzji miał obowiązek podjęcia działań informacyjnych i przeprowadzenia konsultacjach społecznych na temat projektu, zanim zostanie on opracowany w szczegółach.
Działający w imieniu J. K., M. M., S. G. i A. S. pełnomocnik zaskarżonej decyzji zarzucił:
1/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez niespełnienie wymogów określonych dla treści decyzji,
b) art. 6, 7 i 11 kpa poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia postępowania,
c) art. 28 i 29 kpa poprzez brak określenie stron postępowania,
d) art. 28 i 29 kpa poprzez prowadzenie postępowania wszczętego na wniosek podmiotu nie będącego stroną postępowania i na podstawie pełnomocnictwa nie wywołującego skutków prawnych
e) art. 10 i 61 § 4 kpa poprzez brak zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania oraz zakończeniu postępowania i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranego materiału w sprawie.
f) art. 138 § 1 pkt 2 138 § 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji pomimo istnienia przesłanek do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia lub uchylenia, z uwagi na naruszenie przez organ pierwszej instancji następujących przepisów:
I. art. 28 i 29 kpa w zw. z art. 20 pkt 3, art. 19 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.) poprzez uznanie za stronę postępowania urzędu obsługującego organ administracji, a tym samym zainicjowanie postępowania, nie na wniosek strony, a także skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego strona postępowania,
II. art. 108 kpa poprzez nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności w stosunku do decyzji środowiskowej, która nie podlega wykonaniu,
III. art. 82 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) poprzez brak uzasadnienia odstąpienia od nałożenia obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko oraz od przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko,
IV. art. 107 § 1 i § 3 kpa w zw. z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, poprzez brak uzasadnienia dlaczego nałożono obowiązek sporządzenia analizy porealizacyjnej,
V. art. 107 § 1 i § 3 kpa w zw. z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie poprzez brak uzasadnienia prawnego i wadliwe uzasadnienie faktyczne,
VI. art. 82 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie poprzez brak określenia czy odtworzenie oczek wodnych mieści się w ramach kompensacji przyrodniczej,
VII. art. 61 § 1 i § 3 kpa oraz art. 1 pkt 1 kpa poprzez wykonywanie czynności zainicjowanych wnioskiem K. M. z dnia 30 września 2009 r., od dnia wpływu wniosku do dnia wszczęcia postępowania (24 listopada) wbrew przepisom kpa.
g) art. 7, 77, 78 i 79 kpa poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz zaniechanie zgromadzenia i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także brak ustosunkowania się do całego zebranego w sprawie materiału dowodowego;
2/ naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 18 ust. 1 i ust. 2, art. 18 a ust. 5 ustawy o drogach publicznych poprzez jego niezastosowanie,
b) art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie poprzez brak spełnienia wszystkich przesłanek wynikających z tego przepisu,
c) art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie poprzez wydanie decyzji zawierającej uzasadnienie niespełniające przesłanek tegoż przepisu,
d) art. 105 § 1 kpa poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na umorzeniu w części postępowania pomimo braku przesłanek do stwierdzenia bezprzedmiotowości.
3/ zaistnienie przesłanek, o których mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa, tj. wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem przepisu:
a) art. 28 i 29 kpa w z art. 20 pkt 3, art. 19 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy o drogach publicznych poprzez uznanie za stronę postępowania podmiotu nie posiadającego zdolności do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym,
b) art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie w zw. z art. 107 § 1 i § 3kpa poprzez wydanie decyzji bez uzasadnienia, bez wyjaśnienia przesłanek przemawiających za częściową bezprzedmiotowością postępowania, z niepełnym uzasadnieniem faktycznym, bez informacji o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę , w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa, bez informacji w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, uzgodnienia regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz opinie organu, w których mowa w art. 78, wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone, bez uzasadnienia stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4.
Wskazując na tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...].
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących opisał szczegółowo postępowanie przed organem pierwszej i drugiej instancji oraz stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, szczegółowo rozwijając wskazane zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 z póź. zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując wniesione skargi z punktu widzenia powyższych kryteriów uznać należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, jak i poprzedzająca ją decyzja Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] nie naruszają prawa. W opinii Sądu, poczynione przez organ zarówno pierwszej jak i drugiej instancji ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organy ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 kpa i art. 77 kpa) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa).
W pierwszej kolejności rozprawić należy się z zarzutem, że postępowanie zostało zainicjowane przez podmiot nieupoważniony. Zgodnie z art. 18 a ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.) Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad realizuje swoje zadania przy pomocy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad wykonuje również zadania zarządu dróg krajowych, zaś zgodnie z ust. 5 Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad może upoważnić pracowników Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad do załatwiania określonych spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych.
Załącznikiem do zarządzenia nr 5 Ministra Infrastruktury z dnia 29 marca 2002 r. w sprawie nadania statutu Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (Dz. Urz. MI z dnia 29 marca 2002 r.) jest statut GDDKiA. Zgodnie z § 2 ust. 1 statutu Generalny Dyrektor kieruje GDDKiA przy pomocy zastępców Generalnego Dyrektora, dyrektora generalnego urzędu oraz dyrektorów oddziałów i komórek organizacyjnych, zaś z zgodnie z § 2 ust. 3 Generalny Dyrektor może udzielać pełnomocnictw osobom prawnym lub fizycznym do dokonywania określonych czynności cywilnoprawnych i faktycznych w zakresie jego właściwości. Upoważnienie od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad otrzymała H. S. (p.o. Dyrektora Oddziału w [...] Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad). Upoważniona została do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, związanych z działalności oddziału GDDKiA w [...]. Miało również prawo w ramach udzielonego pełnomocnictwa, ustanawiać i odwoływać dalszych pełnomocników. Na podstawie tego uprawnienia udzieliła pełnomocnictwa K. M. do występowania w imieniu Oddziału w sprawach związanych z budową "drogi ekspresowej S-[...] na odcinku Węzeł W. – Węzeł W. ([...])". Treść udzielonego pełnomocnictwa jednoznacznie określa jego zakres, zatem za nieuzasadnione należy uznać zarzuty skarżących dotyczące niewłaściwego umocowania prawnego, podmiotu, który wystąpił z wnioskiem.
Podstawę materialnoprawną decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie "drogi ekspresowej S-[...] na odcinku Węzeł W. – Węzeł W. ([...])" - stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.). Zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, zaś zgodnie z art. 74 ust. 3 w/w ustawy jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 kpa. Istotą instytucji doręczenia w drodze publicznego ogłoszenia określonej w art. 49 kpa jest, o ile przepisy szczególne na to zezwalają, zawiadamianie stron o wydanych decyzjach i innych czynnościach organów administracji w drodze publicznego obwieszczenia lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób. W takim przypadku doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni od daty publicznego ogłoszenia. Rozwiązanie przyjęte w art. 49 kpa jest rozwiązaniem ekstraordynaryjnym, służącym zapewnieniu szybkiego skutku doręczenia wobec wszystkich podmiotów, które są adresatami danego aktu administracyjnego, jeżeli przepisy szczególne przewidują możliwość posłużenia się taką szczególną formą doręczenia, jaką jest publiczne ogłoszenie(wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2010 r., sygn.akt II OSK 45/10, Lex 597602). Przepisem szczególnym zezwalającym na stosowanie procedury wynikającej z art. 49 kpa jest w/w art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie.
Jednocześnie podkreślić należy, że ponieważ doręczanie decyzji przez obwieszczenie stanowi odstępstwo od zasad przyjętych w art. 39-48 kpa, dlatego obowiązkiem organu stosującego tę formę powiadamiania stron o decyzji jest wykazanie, że spełnione zostały przesłanki zawarte w przepisie przewidującym ten sposób doręczenia.
Analiza akt postępowania administracyjnego wskazuje, że spełnione zostały przesłanki zawarte w przepisie przewidującym ten sposób doręczenia i informowania społeczeństwa:
1/ informacja o wszczęciu przez RDOŚ w [...] postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie "drogi ekspresowej S-[...] na odcinku Węzeł W. – Węzeł W. ([...])" – została wywieszona m.in. na tablicach ogłoszeń jednostek samorządu terytorialnego oraz sołectw, przez które przebiega przedmiotowa droga niezależnie od wariantu; w Urzędzie Gminy w R. w dniach 26 listopada 2009 r. – 11 grudnia 2009 r. na tablicy ogłoszeń oraz zostało przekazane sołtysom z terenu gminy w terminie 26 listopada 2009 r. – 11 grudnia 2009 r.
2/ informacja o przystąpieniu przez RDOŚ w [...] do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia - została wywieszona m.in. na tablicach ogłoszeń jednostek samorządu terytorialnego; w Urzędzie Gminy w R. w dniach 25 listopada 2009 r. – 18 grudnia 2009 r. oraz zostało przekazane sołtysom z terenu gminy w terminie 26 listopada 2009 r. – 11 grudnia 2009 r.
W postępowaniu międzyinstancyjnym, przed wydaniem decyzji przez organ drugiej instancji, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zawiadomił na podstawie art. 10 kpa o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Powyższe zawiadomienie wywieszono w Urzędzie Miejskim w R. w dniach 2 lipca 2010 r. – 20 lipca 2010 r. Natomiast obwieszczenie z zawiadomieniem stron o wydaniu decyzji przez organ drugiej instancji Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad wywieszono w Urzędzie Miejskim w R. w dniach 2 sierpnia 2010 r. – 31 sierpnia 2010 r.
Wskazując na powyższe uznać należy za nieuzasadnione zarzuty skarg dotyczące błędnego ustalenia stron postępowania i niezapewnienia społeczeństwu udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Jednocześnie odnosząc się wskazanego w skardze W. P. zarzutu naruszenia Konwencji z Aarhus podkreślić należy, że Konwencja ta nie jest umową międzynarodową, która może być stosowana bezpośrednio bez konieczności dokonywania zmian w systemie prawnym państwa, które Konwencję tę podpisało i ratyfikowało. Zgodnie z art. 4 i art. 9 Konwencji, przepisy tej Konwencji nie mogą być stosowane bezpośrednio. Są one jedynie zobowiązaniem dla władz państwa, które ratyfikowało tę Konwencję do podjęcia działań legislacyjnych i ustanowienia przepisów, które będą realizowały jej postanowienia. Ideą Konwencji jest zapewnienie społeczeństwu udziału w postępowaniu dotyczącym środowiska. W postępowaniu dotyczącym wydania kontrolowanej decyzji, dostęp ten, zdaniem Sądu, został zagwarantowany.
Jak wynika z akt administracyjnych wydanie kwestionowanej przez skarżących decyzji poprzedzone zostało przeprowadzeniem postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko oraz uzyskaniem opinii właściwych organów, które wypowiedziały się co do dopuszczalnych warunków planowanego przedsięwzięcia w zakresie swoich kompetencji. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] pismem z dnia [...] grudnia 2001 r. zaopiniował pozytywnie, bez zastrzeżeń warunki realizacji dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego. Jednocześnie podstawę orzekania przy podejmowaniu decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację wskazanego przedsięwzięcia stanowił sporządzony w niniejszej sprawie raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
W oparciu o wskazany materiał dowodowy Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie "drogi ekspresowej S-[...] na odcinku Węzeł W. – Węzeł W. ([...]). W ocenie Sądu w sporządzonym w sprawie raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, dokonano wszechstronnej i szczegółowej analizy wpływu planowanej inwestycji na zamieszkujących w sąsiedztwie ludzi oraz otaczające środowisko tj. ziemię, glebę, powietrze, wody nawierzchniowe i podziemne. W tej sytuacji, wobec braku podstaw do stwierdzenia, iż w przypadku spełnienia przez inwestora określonych warunków zostaną naruszone wymagania zdrowotne, higieniczne i środowiskowe organy środowiskowe zasadnie wydały decyzję ustalającą środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację planowanej inwestycji. Sąd badał te okoliczności opierając się o treść art. 134 p.p.s.a. bowiem w skargach nie kwestionowano ani raportu oddziaływania na środowisko, ani merytorycznej zawartości decyzji środowiskowych.
Zauważyć należy, że analizowano cztery warianty przedsięwzięcia: Wariant 1 Zielony, Wariant 4 granatowy, Wariant 4´ granatowy prim, Wariant 6 różowy. Z przeprowadzonej analizy wielokryterialnej wynika, że najkorzystniejszym rozwiązaniem jest kombinacja Wariantu 1 Zielonego (od początku opracowania do km około 194+000) z Wariantem 6 Różowym (od km około 199+800 do końca opracowania). Na wysoką ocenę wariantu wpłynął fakt oparcia koncepcji Wariantu 1 Zielonego w dokumentach strategicznych i planistycznych rozwoju województwa i poszczególnych gmin, brak kolizji z siedliskami priorytetowymi w obszarze Natura 2000 przy zastosowanych rozwiązaniach projektowych.
Zauważyć należy, że w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] stosując się do zasady przezorności, nałożył na inwestora następujące obowiązki m.in.: dla zapewnienia bezpieczeństwa zwierząt (i kierujących) całą trasę drogi ekspresowej należy wygrodzić od terenów sąsiednich siatkami, należy zaprojektować przejścia dla zwierząt, przejścia dla płazów niezwiązane z ciekami należy wykonać jako jednopoziomowe, suche itd. Organ drugiej instancji zmieniając w tym zakresie decyzję organu pierwszej instancji dał możliwość realizowania takiej ochrony również po wykonaniu przedsięwzięcia, nakładając na inwestora konieczność wykonania analizy porealizacyjnej oraz prowadzenia monitoringu przyrodniczego, szczegółowo uzasadniając to w decyzji – wbrew zarzutom skargi.
Podsumowując, Sąd – w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę - stanął na stanowisku, iż w postępowaniu administracyjnym podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa. Wyczerpująco zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy stosownie do treści art. 77 § 1 kpa. W konsekwencji – zgodnie z zasadą przekonywania unormowaną w art. 11 kpa dokonano uzasadnienia faktycznego i prawnego zajętego stanowiska zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.
Analiza akt postępowania administracyjnego i wydana w tej sprawie decyzja wskazuje, że organy administracji publicznej prowadząc postępowanie w sposób właściwy zastosowały przepisy procedury administracyjnej i prawa materialnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło