IV SA/Wa 424/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi G. P. i Z. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. - oddala skargę - IV SA/Wa 424/10 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 157 w zw. z art. 126 oraz 156 § 1 kpa , po rozpatrzeniu wniosku G. P. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia - pisma Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] marca 1998r. W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, źe poprzednio G. P. wystąpiła z wnioskiem o wydanie postanowienia stwierdzającego, że postępowanie w sprawie aktu własności nr [...] z dnia [...] października 1976r. zostało wszczęte z urzędu. W odpowiedzi Kierownik Urzędu Rejonowego w B. pismem z dnia [...] marca 1998r stwierdził, źe do ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych nie stosuje się przepisów kpa i z tego względu wydanie postanowienia nie jest możliwe. Pismo powyższe wskutek zażalenia wniesionego przez wymienioną zostało przez Wojewodę [...] potraktowane jako postanowienie i tenże Wojewoda postanowieniem z dnia [...] maja 1998r. uchylił pismo i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Skarga na powyższe postanowienie Wojewody [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego została wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2000r. (sygn. akt S.A/Ka 1273/98) oddalona. NSA stwierdził, że kwestia trybu wszczęcia postępowania uwłaszczeniowego została już wcześniej rozstrzygnięta, bowiem decyzją z dnia [...] marca 1991r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność aktu własności nr [...] z dnia [...] października 1976r, a Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] lipca 1991r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie organu sprawa dotycząca aktu własności ziemi została już ostatecznie rozstrzygnięta. Przede wszystkim Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej postanowieniem z dnia [...] czerwca 1997r. wyjaśnił, że postępowanie uwłaszczeniowe zakończone aktem własności nr [...] z dnia [...] października 1976r. zostało wszczęte na wniosek K. W. Skarga wniesiona na to postanowienie została oddalona przez NSA wyrokiem z dnia 8 grudnia 1997r. (sygn. akt II S.A 926/97. Skarżąca powołała się na akta (III RN 204/01) i postanowienie Sądu Najwyższego, ale w ocenie organu dokumenty te nie dotyczą sprawy, bowiem orzeczenie zostało wydane odnośnie bezczynności organu w sprawie wyjaśnienia wątpliwości w treści decyzji. W konkluzji organ stwierdził, że skoro pismo Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] marca 1998r. zostało uchylone, a postępowanie w tej sprawie umorzone, nie można dokonywać oceny ważności aktu nieistniejącego tj. wyeliminowanego z obrotu prawnego. Wskutek zażalenia wniesionego przez G. P., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004r. Powtórzył stan sprawy przedstawiony w orzeczeniu Wojewody stwierdzając, że organ I instancji prawidłowo orzekł o odmowie wszczęcia postępowania skoro nie istnieje akt, którego nieważność miałaby dotyczyć. Skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosła G. i Z. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, o stwierdzenie, że protokół przesłuchania świadków w toku postępowania uwłaszczeniowego nie jest wnioskiem o wydanie aktu własności ziemi, o przeprowadzenie dowodu z wymienionych w sprawie akt i dokumentów. W uzasadnieniu skargi przedstawiają wywody, z których wynika, że brak było podstaw do przyjęcia, że postępowanie zakończone aktem własności ziemi nr [...] z dnia [...] października 1976r zostało wszczęte na wniosek. Nie można bowiem potraktować jako wniosku protokołu przesłuchania świadków, a odrębny wniosek procesowy nie został złożony. Przesłuchanie to czynność w toku postępowania, a nie wniosek o jego wszczęcie. Następnie skarżący przytaczają konkretne fragmenty przedłożonych do skargi dokumentów, z podaniem strony, na jakiej się znajdują - na potwierdzenie swojej tezy. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Innymi słowy, sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cytowanej dalej jako p.p.s.a., wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu mając na uwadze wszelkie aspekty sprawy, nie zaś jedynie argumentację podniesioną przez stronę skarżącą. Mając na uwadze powyższe zasady procedowania, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie organu I instancji zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż obowiązkiem organów administracji publicznej w tego rodzaju postępowaniu nadzwyczajnym, było sprawdzenie ważności wskazanego aktu w świetle przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Jednakże wszczęcie postępowania nieważnościowego w świetle art. 157 § 3 k.p.a., w oparciu o który zapadło kontrolowane rozstrzygnięcie, wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Wstępne postępowanie, które winno poprzedzić odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego z uwagi na jego niedopuszczalność, może zatem dotyczyć jedynie kwestii formalnych, np. czy żądanie zostało wniesione przez legitymowany podmiot i czy ma on zdolność do czynności prawnych (przesłanki podmiotowe odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego), a także czy w obrocie prawnym znajduje się akt, którego unieważnienia domaga się wnioskodawca (przesłanka przedmiotowa odmowy). Nie może ono natomiast dotyczyć wyjaśnienia kwestii, czy przyczyny nieważności decyzji rzeczywiście miały miejsce. I właśnie na tym etapie wstępnym postępowania organ wydał rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, uznając, że nie istnieje w obrocie prawnym akt, którego nieważności domagała się G. P. Taki stan rzeczy uniemożliwia wszczęcie i prowadzenie postępowania nadzorczego i jednym prawidłowym rozstrzygnięciem jest odmowa wszczęcia postępowania, co znalazło wyraz w treści zaskarżonego postanowienia. Jak trafnie przytoczyły organy, przedmiotowe pismo Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] marca 1998r. zostało uchylone w toku kontroli instancyjnej, a postępowanie umorzone (postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 1998r). Nie istnieje zatem akt, którego stwierdzenia nieważności domagają się skarżący. Rozważając natomiast zarzuty skargi Sąd doszedł do przekonania, że nie mają one żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Skarżący kwestionują cały czas przebieg postępowania uwłaszczeniowego, kwestionują przeprowadzone tam dowody, w istocie żądając ich powtórzenia. Domagają się ustalenia, czy zostało ono wszczęte z urzędu czy na wniosek. Pomijając już fakt, że decyzja uwłaszczeniowa została wyeliminowana z obrotu prawnego, należy stwierdzić, że oceniane obecnie postanowienie dotyczy tylko kwestii formalnej, nie może odnosić się do postępowania uwłaszczeniowego, jak próbują tego dowodzić skarżący. W zaskarżonym postanowieniu dokonano jedynie oceny, że akt, którego stwierdzenia nieważności domagają się strony, nie istnieje w obrocie prawnym. Uniemożliwia taki stan rzeczy nawet wszczęcie postępowania nieważnościowego w stosunku do niego. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.