IV SA/Wa 435/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia paszportu oddala skargę 1 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] decyzją z [...] listopada 2017r., znak [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako Minister), po rozpatrzeniu odwołania M.K. od decyzji Wojewody [...] z [...] września 2017r., nr [...], w przedmiocie unieważnienia paszportu serii [...] numer [...] ważnego do dnia [...] czerwca 2025r. oraz orzekającej o zwrocie opłaty paszportowej za okres objęty unieważnieniem paszportu, tj. za 7 lat w wysokości 98,00 zł, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej: k.p.a.), art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 2006r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. z 2016r., poz. 758- dalej: ustawa) Wskazane wyżej rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia [...] maja 2017r., sygn. [...], Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] skierował do Wojewody [...] wniosek o unieważnienie paszportu serii [...] numer [...] wydanego przez Wojewodę [...] na imię i nazwisko M.K., syna J. i G. z domu M., ur. [...] sierpnia 1972r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż Prokuratura Okręgowa w [...] prowadzi śledztwo przeciwko M.K., podejrzanemu m.in. o czyn z art. 296 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1137 z późn. zm.). Decyzją z [...] września 2017 r. Nr [...] Wojewoda [...] unieważnił paszport serii [...] numer [...] wystawiony [...] czerwca 2015r. przez Konsula RP w [...] z datą ważności do [...] czerwca 2025 r. oraz orzekł o zwrocie opłaty paszportowej za okres objęty unieważnieniem paszportu, tj. za 7 lat w wysokości 98 zł. Organ paszportowy I instancji uznał, że zachodzą przesłanki określone w art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, umożliwiające uwzględnienie w całości wniosku Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...]. W odwołaniu od ww. decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, a w szczególności nieuzasadnione przyjęcie, iż istnieją przesłanki do unieważnienia paszportu, a także poprzez błędne ustalenie właściwości miejscowej organu do unieważnienia paszportu; 2) art. 10 k.p.a. poprzez brak umożliwienia stronie zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego; 3) art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych poprzez wydanie decyzji pomimo braku istnienia ku temu podstaw, w szczególności wobec nie wyjaśnienia czy ostatni adres zameldowania strony był rzeczywistym adresem pobytu skarżącego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji we wskazanej na wstępie decyzji z dnia 29 listopada 2017r. wyjaśnił, iż zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, dokument paszportowy podlega unieważnieniu na wniosek organu prowadzącego przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej. Wydanie decyzji na tej podstawie prawnej ma zatem charakter obligatoryjny, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot "dokument paszportowy podlega unieważnieniu". Organ paszportowy w postępowaniu o unieważnienie dokumentu paszportowego bada jedynie przesłanki formalne tj.: czy wniosek o unieważnienie paszportu sporządził przewidziany w ustawie organ; czy w sprawie toczy się rodzaj postępowania, do którego odwołuje się przepis prawa; czy osoba, wobec której toczy się postępowanie posiada ważny dokument paszportowy. Łączne spełnienie tych przesłanek skutkuje obligatoryjnym unieważnieniem paszportu. Organ paszportowy nie jest władny do rozpatrywania wniosku, złożonego przez uprawniony organ, pod względem merytorycznym, tj. co do jego celowości i zasadności. Decyzja o wystąpieniu z wnioskiem o unieważnienie dokumentu paszportowego w toku prowadzonego postępowania należy do kompetencji organu prowadzącego to postępowanie, którym w przedmiotowej sprawie jest Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...]. Organ wyjaśnił nadto, że w postępowaniu administracyjnym nie rozstrzyga się o kwestiach prawno-karnych. Oba postępowania bowiem, tj. administracyjne i karne są autonomiczne i każde z nich posiada odrębne przepisy je regulujące. Skargę na powyższą decyzję wniósł M.K., w którego imieniu działa adwokat R.S.. Skarżący zarzucił decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] listopada 2017r. naruszenie: - art. 6, 7, 77 § 1, 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania w sposób wyczerpujący oraz nie zgromadzeniu materiału dowodowego pomimo istnienia takiego obowiązku po stronie organu, a także nieuzasadnione przyjęcie, iż w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do unieważnienia paszportu a ponadto dowolne ustalenia, iż możliwe jest wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie ostatniego miejsca zameldowania strony, podczas gdy zameldowanie stanowi wyłącznie czynność materialno-techniczną, polegającą na wpisaniu do rejestru, prowadzonego przez organ gminy, informacji o pobycie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, - art. 10 k.p.a. poprzez brak umożliwienia przez organ wypowiedzenia się stronie przed wydaniem decyzji w sprawie i nie zawiadomienie strony o możliwości końcowego zaznajomienia się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, - art 107 § 3 k.p.a. w związku z art 138 § 1 i art 140 k.p.a. w związku z art 6, 7, 8, 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasady działania przez organy publiczne na podstawie przepisów prawa, zaniechanie wyjaśnienia przyczyn oddalenia odwołania wniesionego przez drugiego pełnomocnika strony i brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów zgłoszonych w tym odwołaniu, - art 43 ust 1 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych poprzez wydanie decyzji przez organ nieuprawniony, co winno skutkować nieważnością wydanej decyzji, - art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych poprzez wydanie orzeczenia pomimo braku istnienia ku temu podstaw, w szczególności wobec nie wyjaśnienia czy ostatni adres zameldowania strony był rzeczywistym adresem pobytu skarżącego. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji oraz zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji uznał, iż nie narusza ona prawa w stopniu mogącym prowadzić do jej uchylenia. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił w niniejszej sprawie art. 38 ust.1 pkt 1 lit. b ustawy, zgodnie z którym, dokument paszportowy podlega unieważnieniu na wniosek organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze, organu postępowania wykonawczego w sprawie karnej, w tym o przestępstwo skarbowe, przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego. Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z art. 43 ust.2 ustawy, paszporty i paszporty tymczasowe w Rzeczypospolitej Polskiej unieważnia wojewoda właściwy ze względu na miejsce zameldowania na pobyt stały lub czasowy osoby posiadającej dokument paszportowy, a razie braku takiego miejsca – według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy tej osoby, a za granicą konsul. Osobom zamieszkującym w Rzeczypospolitej Polskiej, wobec których nie można ustalić właściwości miejscowej, o której mowa w ust. 2, paszporty i paszporty tymczasowe unieważnia organ paszportowy, który jako ostatni wydał obywatelowi dokument paszportowy (art. 42 ust. 3 ustawy). W świetle brzmienia wskazanego powyżej przepisu Sąd uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 43 ust. 2 ustawy, tj. wydania decyzji przez nieuprawniony organ. W ocenie Sądu Wojewoda [...] był właściwy do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Jak wynika bowiem z akt sprawy nie jest znane aktualne miejsce pobytu skarżącego. Ponadto, zarówno w dacie złożonego wniosku prokuratora o unieważnienie paszportu jak i wydania zaskarżonej decyzji skarżący był na stałe zameldowany pod adresem: [...] [...], ul. [...]. A zatem, w związku z brakiem możliwości ustalenia miejsca pobytu skarżącego, organy słusznie wywiodły, że Wojewoda [...] w tej sytuacji był organem właściwym do unieważnienia paszportu (art. 43 ust. 2 ustawy). Sąd podziela opinię Ministra, że trudno uznać za skuteczny i mający podstawy zarzut niewłaściwości organów orzekających w sprawie w sytuacji, gdy pełnomocnik nie zna faktycznego miejsca pobytu skarżącego, a twierdzi że właściwym w sprawie jest konsul. Nie sposób zgodzić się także ze stanowiskiem skarżącego, że nie wyjaśniono czy ostatni adres zameldowania skarżącego ([...], ul. [...]) był rzeczywistym adresem jego pobytu. Podkreślić należy, że z treści art. 43 ust. 2 ustawy, jasno wynika, że dokument paszportowy unieważnia organ właściwy ze względu na miejsce zameldowania na pobyt stały lub czasowy, a nie faktyczne miejsce pobytu. Zarzuty w tej kwestii należy uznać więc za niezasadne. Za bezpodstawny należy uznać również podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 43 ust. 1 ustawy, bowiem analizowana sprawa dotyczy unieważnienia paszportu a nie jego wydania bądź odmowy, tym samym wskazany przepis nie mógł być przez organy naruszony. Odnosząc się natomiast do postawionych zarzutów natury materialnej, w ocenie Sądu, organy obu instancji zasadnie uznały, że wobec skarżącego wystąpiły przesłanki określone w art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, warunkujące wydanie kwestionowanej w sprawie decyzji. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, fakt wydania paszportu objętego wnioskiem oraz okoliczność, że do dnia wydania decyzji w sprawie, paszport nie utracił ważności należało uznać za bezsporne. Zatem w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie, obowiązkiem organu I instancji było jedynie ustalenie zaistnienia określonych we wspomnianym wyżej przepisie przesłanek, tj. czy: 1) wniosek o unieważnienie paszportu wpłynął od organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze, 2) w dniu wystąpienia z wnioskiem, owo postępowanie przygotowawcze było prowadzone przeciwko skarżącemu – posiadaczowi dokumentu paszportowego. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, jednoznacznie wynika, co prawidłowo ustaliły organy, że wniosek o unieważnienie paszportu został złożony przez uprawniony organ, tj. prokuratora, który niewątpliwie prowadzi postępowanie przygotowawcze (sygn. Ds. [...]), a także w chwili wpłynięcia ww. wniosku skarżący posiadał ważny dokument paszportowy. Tak więc, zdaniem Sądu spełnione zostały wszystkie wymogi formalne do unieważnienia paszportu. Obligatoryjny charakter podstawy prawnej wydania decyzji o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot "dokument paszportowy podlega unieważnieniu", nie pozwalał na jakąkolwiek uznaniowość, a tym samym obligował organy do unieważnienia dokumentu paszportowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1945/11). W konsekwencji powyższych ocen, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury, w szczególności w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać tutaj należy, iż organy obu instancji przeprowadziły postępowanie na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 k.p.a. Materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony został, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., a organy dokonały oceny materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 80 k.p.a. Podkreślić także należy, iż wbrew twierdzeniu skarżącego organ odwoławczy wyjaśnił i rozpatrzyły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym poczynił stosowne ustalenia w zakresie istotnych dla sprawy okoliczności. Ponadto, w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Z akt sprawy jasno wynika, że skarżący (początkowo poprzez swoją matkę), a następnie jego pełnomocnik mieli zapewniony czynny udział w przedmiotowej sprawie (pisma: z 26 maja 2017r., 20 czerwca 2017r., 21 lipca 2017r., zapoznanie z aktami w dniu 3 sierpnia 2017r.). W orzecznictwie jak i w doktrynie podnosi się, że aby zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków mógł odnieść skutek, stawiająca go strona musi wykazać, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. (wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, ONSA WSA 2006, nr 6, poz. 157; OSP 2007, z. 3, poz. 26). Należy przy tym podkreślić, że to na stronie stawiającej powyższy zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. np. wyrok NSA z 17 grudnia 2015 r., II OSK 1014/14, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, Legalis 2016, wyd. 17, teza 6 do art. 10 in fine). Zdaniem Sądu, w analizowanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Odnosząc się z koli do zarzutów skargi co do naruszenia art 107 § 3 k.p.a. w zw. z art 138 § 1 k.p.a. w ocenie Sądu nie zasługują one na uwzględnienie, gdyż Minister w sposób prawidłowy uzasadnił swoją decyzję i wyczerpująco odniósł się do postawionych zarzutów zawartych we wniesionych odwołaniach. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji. ----------------------- 6