IV SA/Wa 437/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych ze zbioru PESEL - oddala skargę - Minister Spraw Wewnętrznych zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2012 r., którą odmówił M. F. udostępnienia ze zbioru PESEL danych A. K. Jak ustalono, adwokat działający w imieniu M. F. wnioskiem z dnia 27 czerwca 2012 r. wystąpił do Ministra o udostępnienie ze zbioru PESEL adresu zameldowania na pobyt stały i adresu zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące A. K. Pełnomocnik wskazał, że żądane informacje są niezbędne do wykonania sądowego zobowiązania z dnia 12 czerwca 2012 r. do uzupełnienia braków formalnych aktu oskarżenia, w postaci podania danych adresowych oskarżonego. Adwokat podał, że A. K. jest podejrzany o dokonanie czynu zabronionego w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w C. sygn. akt [...], ponieważ w dniu i o godzinie, w której umieszczono zniesławiający komentarz o M. F. - pod którym jako autor podpisał się "andrzej.k." - korzystał on z Biblioteki Miejskiej w W. Do wniosku dołączono m.in. skierowane do pełnomocnika wnioskodawczyni pismo Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] czerwca 2012 r. w sprawie o sygn. akt [...], pismo Dyrektora Miejskiej Biblioteki Publicznej w W. Pani R. C. z dnia 8 czerwca 2012 r. przesłane do Sądu Rejonowego w C. w sprawie [...], a także skargę oskarżyciela prywatnego – M. F. - z dnia 20 sierpnia 2010 r., złożoną do Sądu Rejonowego [...]. Pismem z dnia 31 sierpnia 2012 r. organ wezwał pełnomocnika strony do nadesłania dokumentów potwierdzających interes prawny w uzyskaniu wnioskowanych danych, w szczególności dokumentu potwierdzającego, że A. K. jest uczestnikiem postępowania karnego w sprawie o sygn. akt [...]. Zarazem organ zobowiązał stronę do przedstawienia bliższych danych personalnych poszukiwanej osoby. W piśmie z dnia 17 września 2012 r. strona oświadczyła, iż obecnie nie dysponuje dodatkowymi informacjami o A. K. Jednocześnie pełnomocnik wskazał, że podjął działania w celu uzyskania szczegółowych danych o tej osobie i zwrócił się o przedłużenie terminu na przedstawienie ich organowi. Pomimo uwzględnienia rzeczonego wniosku, strona nie nadesłała żadnej odpowiedzi. Decyzją z dnia [...] października 2012 r., doręczoną w dniu 5 listopada 2012 r., Minister Spraw Wewnętrznych odmówił udostępnienia M. F. żądanych danych. W dniu 19 listopada 2012 r. pełnomocnik strony wystąpił do organu administracji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister podtrzymał stanowisko zajęte w decyzji z dnia [...] października 2012 r., wydając w dniu [...] grudnia 2012 r. zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, Minister w pierwszej kolejności wskazał, że głównym powodem odmowy udostępnienia danych adresowych A. K. był brak wskazania przez pełnomocnika wnioskodawczyni bliższych danych personalnych poszukiwanej osoby, umożliwiających jej konkretne wyodrębnienie ze zbioru PESEL. Organ stwierdził, że może udostępnić jedynie dane takiej osoby, co do której nie zachodzi wątpliwość, że jest osobą poszukiwaną przez wnioskodawcę. Nie udostępnia natomiast danych osób, co do których istnieje jedynie przypuszczenie, że mogą być osobami, o których dane ubiega się określony podmiot. Minister wywiódł, że w ramach badania interesu prawnego ocenie podlega także prawidłowe oznaczenie (indywidualizacja) osoby, której dotyczy wniosek o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych. To zaś oznacza, że w konkretnych sytuacjach organ może wezwać wnioskodawcę do podania bliższych danych, pozwalających na zindywidualizowanie osoby, której dane ze zbiorów meldunkowych miałby być udostępnione. Organ wskazał dalej, że interes prawny w uzyskaniu żądanych danych personalnych musi odnosić się do konkretnej osoby, nie zaś do kręgu osób noszących to samo imię i nazwisko. Jeśli więc strona nie wskaże dodatkowych danych umożliwiających wyodrębnienie z danego rejestru osoby, której dotyczy wniosek, to tym samym uznać należy, że nie wykaże względem której, z wielu figurujących w tym zbiorze osób o wskazanych danych posiada interes prawny uprawniający do uzyskania wnioskowanej informacji. Powyższe z kolei wyklucza możliwość udostępnienia żądanych danych. Jak skonstatował Minister, ponieważ pełnomocnik M. F. - pomimo wezwania - ani w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] października 2012 r., ani w postępowaniu przeprowadzonym na skutek wniosku o ponowne rozparzenie sprawy, nie wskazał precyzyjnie, o którego "A. K." mu chodzi, a w zbiorze PESEL figuruje więcej niż jedna osoba o takim imieniu i nazwisku, to obowiązkiem organu administracji było wydanie decyzji odmownej. Odnosząc się do twierdzeń pełnomocnika wnioskodawczyni podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister stwierdził, że zgodnie z art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny. Skoro interes prawny M. F. wynikać ma z faktu, iż skarżąca żąda podania danych adresowych A. K., który korzystał z internetu w Miejskiej Bibliotece Publicznej w C. w dniu i godzinie, w której umieszczono zniesławiający komentarz o M. F., pod którym autor podpisał się jako "andrzej.k.", ponieważ zamierza prowadzić postępowanie karne w sprawie o zniesławienie, to ów interes dotyczy tej tylko, jednej osoby, a nie wszystkich osób o imieniu i nazwisku A. K. Ponadto organ administracji wskazał, że brak dostatecznego udokumentowania interesu prawnego w uzyskaniu informacji o adresie zameldowania A. K. (po jednoznacznym wyselekcjonowaniu jego osoby ze zbioru PESEL) był jedynie dodatkowym powodem uniemożliwiającym udostępnienie stronie żądanych danych. Minister podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] października 2012 r., że wskazany przez pełnomocnika M. F. cel uzyskania wnioskowanych danych, czyli wykonanie sądowego zobowiązania do uzupełnienia braków formalnych aktu oskarżenia z dnia 12 czerwca 2012 r. w postaci podania adresu A. K. nie koreluje z treścią dołączonego do akt sprawy zobowiązania Sądu Rejonowego w C. z dnia 12 czerwca 2012 r. Z dokumentu tego wynika bowiem wprost, że Sąd w sprawie o sygn. [...] wzywa do określenia oskarżonego, a nie do wskazania adresu zameldowania A. K. Organ administracji nie podzielił też twierdzeń strony, co do naruszenia zasady praworządności, zasady zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz zasady dokonywania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Stwierdził, że oparł się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, tj. na oświadczeniach oraz dokumentach przedstawionych przez pełnomocnika wnioskodawczyni, jak również działał w ramach określonych przez obowiązujące w procesie udostępniania danych osobowych przepisy prawa. Nadmienił, że obowiązek wykazania interesu prawnego, jak również obowiązek wskazania danych umożliwiających wyszukanie wnioskowanej osoby w zbiorze PESEL spoczywa na wnioskodawcy. Odnosząc się wreszcie do zarzutu nieodniesienia się w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2012 r. do regulacji zawartej w art. 44 i ust. 5 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ administracji uznał, że wskazał, iż przepis ten stanowi, że organ rozpatrujący wniosek odmawia, w drodze decyzji administracyjnej udostępnienia danych osobowych, jeżeli udostępnienie danych spowodowałoby naruszenie dóbr osobistych osoby, której dane dotyczą, lub innych osób. Skoro żądanie strony do wskazania adresu zameldowania osoby poszukiwanej uznano za nieudokumentowane, to w tej sytuacji udostępnienie adresu zameldowania osoby noszącej imię i nazwisko A. K. mogłoby spowodować naruszenie dóbr osobistych tej osoby. Brak odniesienia się do wskazanego przepisu prawa w treści uzasadnienia decyzji z dnia [...] października 2013 r. nie miał jednak w ocenie Ministra wpływu na rozstrzygnięcie organu, które zostało wydane właśnie w oparciu o art. 44 i ust. 5 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. M. F., reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 44h ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez zaaprobowanie rażąco błędnej wykładni przepisu dokonanej przez organ pierwszej instancji i przyjęcie niczym własnych błędnych ustaleń organu pierwszej instancji, a w konsekwencji nieuprawnione uznanie, iż wnioskodawczyni nie wykazała interesu prawnego w żądaniu udostępnienia jej danych adresowych A. K., b) art. 44i ust. 5 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez zaaprobowanie rażąco błędnej wykładni przepisu dokonanej przez organ pierwszej instancji i przyjęcie niczym własnych błędnych ustaleń organu pierwszej instancji, a w konsekwencji nieuprawnione uznanie, iż udostępnienie wnioskodawczyni danych adresowych A. K. mogłoby naruszyć jego dobra osobiste, 2. rażącą obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 80 K.p.a. poprzez oparcie decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. na dowolnej, pozbawionej oparcia w materiale dowodowym podstawie, jak również działanie organu wbrew zasadzie legalizmu oraz wbrew zasadzie zaufania obywateli do władzy publicznej, przy jednoczesnym braku poszanowania ważnego interesu prywatnego skarżącej oraz uznanie, iż wnioskodawczyni nie wykazała interesu prawnego w żądaniu udzielenia informacji ze zbiorów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, w konsekwencji na dowolnym i nieuprawnionym powieleniu oraz przyjęciu niczym własnego stanowiska organu pierwszej instancji. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych, a także poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2012 r., 2. orzeczenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 44a ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. - dalej ustawa), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, ewidencję ludności prowadzi się w systemie teleinformatycznym na podstawie danych osobowych zgłoszonych przy wykonywaniu obowiązku meldunkowego oraz zgłoszeń, o których mowa w art. 14 oraz w art. 17, w formie: 1) zbiorów meldunkowych jako: a) zbioru danych stałych mieszkańców, b) zbioru danych byłych mieszkańców, c) zbioru danych obywateli polskich i cudzoziemców zameldowanych na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące, d) zbioru danych obywateli polskich i cudzoziemców zameldowanych na pobyt czasowy trwający do 3 miesięcy, 2) zbioru danych osobowych PESEL, zwanego dalej "zbiorem PESEL", uzyskanych w związku z nadawaniem numeru PESEL na podstawie zbiorów meldunkowych, o których mowa w pkt 1 lit. a-c. Stosownie do treści art. 44a ust. 7 ustawy w zbiorze PESEL gromadzi się dane, o których mowa w art. 44a ust. 2, ust. 3 pkt 3 i ust. 4 pkt 2-5 ustawy. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2012 r. stanowiły art. 44i ust. 5 w zw. z art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy. Przepis art. 44h ustawy w sposób jednoznaczny określa zasady udostępniania danych ze zbioru PESEL. Zawiera on zamknięty katalog osób prawnych i osób fizycznych uprawnionych do udostępnienia im danych ze zbiorów meldunkowych, jak też statuuje warunki, jakie powinien spełniać podmiot uprawniony do uzyskania danych. Zgodnie z art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy dane, o których mowa w ust. 1, mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny. Zgodnie natomiast z art. 44i ust. 5 ustawy organ rozpatrujący wniosek odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, udostępnienia danych osobowych, jeżeli udostępnienie danych spowodowałoby naruszenie dóbr osobistych osoby, której dane dotyczą, lub innych osób. Mając na uwadze powyższe unormowania, w ocenie Sądu należy stwierdzić, że organ administracji trafnie uznał, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do odmowy udostępnienia skarżącej danych osobowych A. K. W aktach sprawy znajduje się wydruk ze zbioru PESEL, z którego wynika, że w zbiorze tym zgromadzone są dane dotyczące dwudziestu dziewięciu osób o imieniu i nazwisku A. K. Pomimo wezwania organu administracji (pismo z dnia 31 sierpnia 2012 r.), reprezentowana przez adwokata strona, nie przedstawiła bliższych danych personalnych, pozwalających na ustalenie osoby, o której dane adresowe się ubiega. Uwzględnienie żądania skarżącej wiązałoby się w tej sytuacji z koniecznością udostępnienia danych ze zbioru PESEL, dotyczących wielu osób noszących to samo imię i nazwisko. Bez wątpienia doprowadziłoby to do sytuacji, w której naruszone zostałyby dobra osobiste osób, które nie pozostają w jakimkolwiek związku z interesem prawnym skarżącej, przejawiającym się w prawie wniesienia prywatnego aktu oskarżenia (por. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 352/12, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 2368/10). Należy podkreślić, że z powołanego wyżej art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o udostępnienie danych ze zbioru PESEL spoczywa ciężar wykazania interesu prawnego w udostępnieniu danych. Aby móc stwierdzić, że ów interes prawny przysługuje wnioskodawcy, musi on zatem wykazać istnienie konkretnego uprawnienia, które odnosi się do danych zindywidualizowanej osoby lub osób. Nie kwestionując w tym miejscu w żaden sposób uprawnienia skarżącej do żądania wszczęcia postępowania karnego z oskarżenia prywatnego, należy nadto wskazać - na co prawidłowo zwraca uwagę organ administracji - że ze znajdującej się w aktach postępowania administracyjnego skargi oskarżyciela prywatnego z dnia 10 sierpnia 2010 r. niedwuznacznie wynika, że M. F. nie miała możliwości oznaczenia osoby oskarżonego, zaś z wezwania Sądu Rejonowego w C. z dnia 12 czerwca 2012 r. wynika, że skarżącą zobowiązano do określenia oskarżonego. Powyższe okoliczności dodatkowo potwierdzają, że M. F. nie dysponowała danymi osoby, która w jej ocenie dopuściła się wobec niej przestępstwa zniesławienia, na tyle zindywidualizowanymi, aby wykazać istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy. Nie można też przyjąć twierdzeń skarżącej dotyczących rozumienia pojęcia interesu prawnego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zapadłym na gruncie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. Przepisy rozdziału 8b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych są przepisami szczególnymi względem przepisów ustawy o ochronie danych osobowych (por. pkt 15 komentarza do art. 29 ustawy o ochronie danych osobowych, [w:] J. Barta, P. Fajgielski, R. Markiewicz, Ochrona danych osobowych. Komentarz, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX, 2007). W art. 44h ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ustawodawca sformułował szczególną przesłankę udostępnienia danych osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny. W postępowaniu o udostępnienie danych ze zbioru PESEL, prowadzonym w oparciu o wskazany przepis, nie ma więc miejsca na ocenę, czy dopuszczalność przetwarzania danych osoby, której wniosek dotyczy, jest niezbędna dla realizacji celu prawnie usprawiedliwionego. Ocena legalności zaskarżonej decyzji w granicach zakreślonych rozstrzygnięciem nie daje podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego. Organ administracji dokonał prawidłowej wykładni art. 44h ust. 2 pkt 1 oraz art. 44i ust. 5 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a następnie dokonał właściwej subsumcji norm prawnych zawartych w tych przepisach do należycie ustalonego stanu faktycznego sprawy. Brak jest podstaw do uznania, iż w postępowaniu nie wyjaśniono wszystkich istotnych kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Decyzja zawiera wszystkie niezbędne elementy, a jej uzasadnienie w stanie faktycznym i prawnym ustalonym w sprawie jest wystarczające. Stąd, także zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 i art. 80 K.p.a. należało uznać za niezasadne. Istotnie, przed wydaniem decyzji Minister Spraw Wewnętrznych nie zawiadomił skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, jednakże uchybienie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. W toku postępowania strona była reprezentowana przed profesjonalnego pełnomocnika, w aktach sprawy znajdują się wyłącznie dowody przedstawione przez skarżącą, a podnosząc zarzut naruszenia art. 10 K.p.a., nie wykazała ona, w jaki sposób naruszenie to mogło wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.