IV SA/Wa 441/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2011 r. sprawy ze skargi E. R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o odszkodowanie uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...]; Decyzją z dnia [...] sierpnia 1978 roku, Nr [...] Prezydent Miasta Z. orzekł o wykupie na rzecz skarbu Państwa nieruchomości o powierzchni 3.2498 ha, nr działki [...] wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego należącego do E. R. zamieszkałej w K. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 roku, Nr [...] Wojewoda [...] stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] sierpnia 1978 roku, Nr [...] wydana została z naruszeniem prawa. Pismem z dnia 7 lipca 2006 roku E. R. wystąpiła do Wojewody [...] w K. z wnioskiem o wypłatę odszkodowania z tytułu przymusowego wykupu jej nieruchomości oznaczonej jako działka o nr ew. [...]. Postanowieniem z dnia [...] października 2010 roku, Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. zwrócił E. R. wniosek z dnia 7 lipca 2006 roku o wypłatę odszkodowania. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda stwierdził, że z dniem 1 września 2004 roku zmianie uległy przepisy regulujące kwestię odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody powstałe w wyniku wydania ostatecznych decyzji administracyjnych niezgodnych z prawem. We wskazanej wyżej dacie weszła w życie ustawa z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, po. 1692), na mocy której art. 160 k.p.a., który stanowił podstawę dochodzenia roszczenia o odszkodowanie za szkodę poniesioną na skutek wydania decyzji dotkniętej wadą wymienioną w art. 156 k.p.a., został uchylony. Od dnia 1 września 2004 roku w przypadku wyrządzenia szkody wydaniem prawomocnego orzeczenia lub decyzji, po uprzednim stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, można żądać naprawienia szkody na podstawie art. 4171 § 2 k.c. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw art. 160 k.p.a. znajduje zastosowanie do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, to jest przed dniem 1 września 2004 roku. Dotyczy to sytuacji, w których decyzja stwierdzająca nieważność bądź decyzja stwierdzająca wydanie decyzji z naruszeniem prawa została wydana i stała się ostateczna przed dniem 1 września 2004 roku. Wydanie tego rodzaju decyzji po tej dacie oznacza, że art. 160 k.p.a. nie ma zastosowania. Decyzja Wojewody [...] wydana została po 1 września 2004 roku, co oznacza, że art. 160 k.p.a. nie ma do niej zastosowania. Właściwym do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie jest w tej sytuacji sąd powszechny, a nie organ administracji publicznej. Tym samym, zdaniem Wojewody, zaistniały przesłanki do zwrotu wniosku wymienione w art. 66 § 3 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 roku, Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu odwołania E. R. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 roku, podzielając zawarte w nim stanowisko. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. R., podnosząc zarzut naruszenia art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw. Zdaniem skarżącej, o zastosowaniu art. 160 k.p.a. decyduje data wydania wadliwej decyzji administracyjnej, a nie data wydania decyzji stwierdzającej tę okoliczność. Na poparcie tego stanowiska skarżąca przytoczyła orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2009 roku wydane w sprawie o sygn. akt I CSK 66/09 oraz orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2009 roku wydane w sprawie o sygn. akt I OSK 568/08. Tym samym, zdaniem skarżącej, brak było podstaw do zwrotu, na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., jej wniosku o odszkodowanie. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 66 § 3 k.p.a. jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podzielił stanowisko Wojewody, iż wniosek o odszkodowanie za szkodę poniesioną na skutek wydania decyzji dotkniętej wadą wymienioną w art. 156 k.p.a. winien być rozpatrzony przez sąd powszechny. Zgodnie bowiem z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw art. 160 k.p.a. znajduje zastosowanie do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, to jest przed dniem 1 września 2004 roku. Zdarzeniem prawnym, o którym mowa w tym przepisie, jest zdaniem Ministra, wydanie decyzji stwierdzającej nieważność, a nie decyzji, której nieważność stwierdzono. Ponieważ w przedmiotowej sprawie decyzję stwierdzającą nieważność wydano po 1 września 2004 roku do rozpatrzenia wniosku skarżącej o odszkodowanie jest więc w ocenie Ministra wyłącznie właściwy sąd powszechny. Z poglądem tym, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zgodzić się jednak nie można. W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowane były różne poglądy odnośnie do wykładni art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr162, poz. 1692). Należy jednak mieć na względzie, iż w dniu 31 marca 2011 roku w sprawie o sygn. akt III CZP 112/10 wydana została uchwała pełnego składu Izby Cywilnej. Uchwała ta nie została jeszcze opublikowana, jednakże jej treść dostępna jest na stronie internetowej Sądu Najwyższego http://www.sn.pl/orzecznictwo/index.htmI. W uchwale tej Sąd Najwyższy stwierdził, że: "Do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 roku, której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a. Jeżeli ostateczna wadliwa decyzja administracyjna została wydana przed dniem wejścia w życie Konstytucji, odszkodowanie przysługujące na podstawie art. 160 § 1 k.p.a. nie obejmuje korzyści utraconych wskutek jej wydania, choćby ich utrata nastąpiła po wejściu w życie Konstytucji". Uchwały Sądu Najwyższego, zgodnie z treścią art. 62 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 roku o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) wiążą składy orzekające tego Sądu. Sąd powszechny rozpatrując pozew o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 roku mógłby oczywiście nie zastosować się do poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w przytoczonej wyżej uchwale. Mając jednak na względzie fakt, iż Sąd Najwyższy, jako naczelny organ władzy sądowniczej w Polsce powołany jest m.in. do zapewnienia jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i wojskowych uznać należy, iż stanowisko Sądu Najwyższego będzie przez sądy powszechne respektowane. Zajęcie przez sąd powszechny odmiennego stanowiska mogłoby i tak w konsekwencji doprowadzić do jego zmiany na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez stronę bądź Rzecznika Praw Obywatelskich lub Prokuratora Generalnego. Rozpoznając skargę kasacyjną Sąd Najwyższy byłby bowiem związany poglądem wyrażonym w przytoczonej wyżej uchwale. Uwzględniając stanowisko Sądu Najwyższego wynikające z uchwały z dnia 31 marca 2011 roku, sygn. akt III CZP 112/10 stwierdzić należy, iż brak było podstaw do zwrotu wniosku skarżącej o odszkodowanie. O tym, czy do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za szkodę poniesioną na skutek wydania decyzji dotkniętej wadą wymienioną w art. 156 k.p.a. właściwy jest organ administracji, czy sąd powszechny decyduje bowiem data wydania decyzji, której nieważność stwierdzono lub w stosunku do której orzeczono, że wydana została z naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie decyzja taka wydana została w dniu [...] sierpnia 1978 roku, czyli przed dniem 1 września 2004 roku. Tym samym do rozpatrzenia wniosku skarżącej właściwe są organy administracji, gdyż z uwagi na datę wydania decyzji skarżąca nie mogłaby dochodzić swoich praw bezpośrednio przed sądem powszechnym. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.