IV SA/Wa 444/16
WyrokWSA w Warszawie2016-05-18
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Iwona Owsińska-Gwiazda, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wykonywanie pracy przez cudzoziemca bez wymaganego zezwolenia na pracę, nawet jeśli cudzoziemiec nie miał świadomości braku zezwolenia i powierzył formalności księgowemu, stanowi obligatoryjną podstawę do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu i orzeczenia zakazu wjazdu?Ratio decidendi
Wykonywanie pracy przez cudzoziemca bez wymaganego zezwolenia na pracę stanowi obligatoryjną podstawę do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu i orzeczenia zakazu wjazdu, niezależnie od świadomości cudzoziemca o braku zezwolenia. Odpowiedzialność cudzoziemca w tym zakresie ma charakter obiektywny. Zasada załatwiania sprawy zgodnie z wnioskiem strony (art. 7 k.p.a.) doznaje ograniczenia, gdy jej zastosowanie prowadziłoby do naruszenia przepisów prawa materialnego.Stan faktyczny
Skarżący, obywatel [...], wykonywał pracę w Polsce jako kucharz bez wymaganego zezwolenia. Mimo że powierzył formalności związane z zatrudnieniem księgowemu, który zapewniał go o poprawności dokumentów, organ I instancji wydał decyzję o zobowiązaniu do powrotu i zakazie wjazdu. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, uchylając jedynie część dotyczącą terminu dobrowolnego powrotu. Skarżący w skardze podniósł m.in. zarzut naruszenia zasady prawdy materialnej oraz błędnego ustalenia, że nie zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, powołując się na więzi rodzinne z ojcem prowadzącym firmę w Polsce.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga E. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców znak [...] z [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP) i innych państw obszaru Schengen.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:
E. B. (dalej: skarżący, cudzoziemiec), obywatel [...], przyjechał do Polski w 2012 r. W tym czasie Wojewoda [...] trzykrotnie udzielał cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z ostatnim terminem ważności do 17 grudnia 2014 r. w związku z pracą. Następnie 16 grudnia 2014 r. cudzoziemiec wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wniosek ten został rozpatrzony negatywnie decyzją z [...] października 2015 r., od której skarżący wniósł odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (w dacie decyzji ostatecznej sprawa w toku).
W okresie od 10 czerwca do 11 sierpnia 2015 r. funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w [...] przeprowadzili kontrolę legalności zatrudnienia cudzoziemców w firmie "[...]" sp. z o.o., ul. [...] w [...]. Prezesem tej firmy jest obywatel [...] – S. B. Podczas kontroli stwierdzono, że na rzecz firmy w charakterze kucharza pracuje m.in. skarżący; umowa o pracę nr [...] zawarta została na okres od 15 maja 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. Cudzoziemiec nie posiadał jednak wymaganego zezwolenia na podjęcie tej pracy. W toku przesłuchania w dniu 20 sierpnia 2015 r. stwierdził, że nie wiedział, iż nie posiada wymaganego zezwolenia na pracę, ponieważ księgowy firmy powiedział, że wszystkie jego dokumenty są w porządku i może pracować w Polsce.
Decyzją znak [...] r. z [...] sierpnia 2015 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] (dalej: KPSG, organ I instancji), działając na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 4, art. 310 pkt 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 315 ust. 1 oraz art. 319 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm., zwana dalej: u.c.), orzekł: w pkt 1) o zobowiązaniu skarżącego do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji; w pkt 2) o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP na okres 1 roku od dnia wykonania niniejszej decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w niniejszej decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu niniejszej decyzji; w pkt 3) o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat od dnia wykonania niniejszej decyzji na wypadek, jeżeli skarżący w terminie określonym w niniejszej decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.
Podstawę negatywnego dla cudzoziemca rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie przez organ I instancji, że skarżący wykonywał na rzecz firmy "[...]" sp. z o.o. nielegalnie pracę bez wymaganego zezwolenia. Nadto nie wystąpiły negatywne przesłanki uniemożliwiające wydanie decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu (zgoda na pobyt ze względów humanitarnych, zgoda na pobyt tolerowany).
W odwołaniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie:
1. art. 302 ust. 1 u.c. przez jego błędne zastosowanie wyrażające się w decyzji
o zobowiązaniu skarżącego do powrotu w terminie 30 dni oraz zakazów wyrażonych decyzji,
2. błąd w ustaleniach faktycznych polegających na ustaleniu, iż cudzoziemiec wiedział o tym, że nie posiada dokumentów upoważniających go do wykonywania pracy na terytorium Polski, podczas gdy nie wynika to ze zgromadzonego materiału dowodowego;
3. art. 356 ust. 1 u.c. poprzez błędne ustalenia, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych.
Uzasadniając złożony środek zaskarżenia skarżący podał, iż przebywa legalnie na terytorium Polski, a w dniu zatrzymania wykonywał pracę bez zezwolenia. Jednakże sytuacja ta nie była przez niego zawiniona, bowiem powierzył prowadzenie spraw dotyczących wszelkich zezwoleń księgowemu, od którego otrzymał zapewnienie
o spełnieniu wymogów koniecznych do wykonywania pracy na terytorium RP. Wskazał nadto, iż w [...] przebywa jego ojciec, którego pobyt jest legalny i odbywa się na podstawie paszportu Unii Europejskiej. Uważa zatem, że wykonanie decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego. Za istotny w tym zakresie uznał fakt, że jego ojciec prowadzi [...] spółkę z o.o., jest jej jedynym właścicielem. Spółka ta oferuje cztery stanowiska pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, zatrudnia również skarżącego.
Decyzją znak [...] z [...] grudnia 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: SUdSC, organ odwoławczy), biorąc za podstawę art. 302 ust. 1 pkt 4, art. 315 ust. 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 319 pkt 2 u.c. oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania cudzoziemca, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej terminu dobrowolnego powrotu i wyznaczył nowy termin - 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji oraz o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy w pozostałej części.
W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu sprawy i treści obowiązujących w tym zakresie przepisów, organ odwoławczy wywiódł, iż chcąc podjąć w Polsce pracę cudzoziemiec powinien posiadać zezwolenie na jej wykonywanie. Nie posiadając stosownego zezwolenia na podjęcie pracy, nie powinien w żadnym przypadku podejmować pracy w "[...]" sp. z o.o. Fakt, że skarżący powierzył księgowemu firmy załatwianie wszelkich formalności związanych z legalizacją zatrudnienia w Polsce, nie zdejmuje z niego odpowiedzialności za niedopełnienie tych formalności. Nie ulega więc wątpliwości, że skarżący dopuścił się wykroczenia polegającego na nielegalnym wykonywaniu pracy, wyczerpując tym samym dyspozycję art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c., upoważniającego organ administracji do wydania decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu. Przepis ten ma charakter obligatoryjny i zobowiązuje organ administracji publicznej do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, jeżeli organ ten stwierdzi, iż cudzoziemiec wykonywał pracę niezgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wobec powyższego wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada, iż sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, doznaje istotnego ograniczenia. Zastosowanie tej zasady nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego.
SUdSC wskazał, że przed podjęciem pracy skarżący powinien zapoznać się z obowiązującymi w Polsce przepisami dotyczącymi podejmowania pracy przez cudzoziemców i domagać się od pracodawcy dopełnienia wymaganych w tym zakresie formalności oraz przekazania mu, zgodnie z postanowieniami art. 88h ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013r. poz. 674 ze zm.), jednego egzemplarza zezwolenia na pracę.
Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 303 ust. 1 w związku z art. 348 i 351 u.c. uniemożliwiająca wydanie przedmiotowej decyzji. Brak jest podstaw do uznania, iż powrót cudzoziemca do kraju pochodzenia będzie się wiązał z zagrożeniami, o których mowa w powyższych przepisach. Skarżący nie jest małżonkiem obywatelki polskiej ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie organu odwoławczego, wykonanie zaskarżonej decyzji nie naruszy prawa cudzoziemca do poszanowania jego życia rodzinnego czy prywatnego. Wyjaśnił, że art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (dalej również: Konwencja) nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie rodziny, czy konieczności zapewnienia możliwości podtrzymywania stosunków towarzyskich na jego terytorium. Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Przepisy Konwencji nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania im pobytu w formie przez nich wybranej, na wybranej przez cudzoziemców podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy.
Dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja narusza prawo cudzoziemca do życia rodzinnego czy prywatnego, organ odwoławczy wziął pod uwagę skutki, jakie wiążą się z wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Zaskarżona decyzja orzeka wprawdzie o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu do Polski nie jest bezterminowy, bo wynosi 1 rok. Ewentualna ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 Konwencji, nie ma zatem charakteru bezterminowego. Dodatkowo wyjaśnił, iż nie każdy rodzaj więzów rodzinnych czy prywatnych z krajem goszczącym zasługuje na jednakową ochronę. Dopuszczalność ingerencji w prawo do życia rodzinnego czy prywatnego będzie uzależniona od okoliczności konkretnego przypadku. Mając na uwadze okoliczność udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, uwzględnioną w art. 348 pkt 2 u.c., wskazał, iż w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC) rozumienie pojęcia "życie rodzinne" co do zasady odpowiada związkom pomiędzy najbliższymi członkami rodziny, np.: małżonkami (konkubentami), rodzicami i ich małoletnimi dziećmi czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem.
W sprawie skarżącego stwierdzono, iż właścicielem firmy "[...]" sp. z o.o. w [...] jest obywatel [...] – M. B. (ojciec skarżącego), posiadający 100 % udziałów spółki, w której byli zatrudnieni również inni obywatele tureccy: S. B., M. B., A. B., i M. B. (mąż obywatelki polskiej). Wobec S. B. i M. B. zostały również wydane decyzje o zobowiązaniu do powrotu, natomiast wobec A. B. została wydana decyzja o odmowie udzielenia mu kolejnego zezwolenia na pobyt czasowy. Powyższe ustalenia w żadnym wypadku nie skłaniają organu odwoławczego do uznania, że wykonanie zaskarżonej decyzji naruszy prawa cudzoziemca do ochrony jego życia rodzinnego. Orzeczony w powyższym rozstrzygnięciu okresowy zakaz ponownego wjazdu dotyczy terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie zaś [...], gdzie mieszka ojciec skarżącego.
W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja nie narusza również prawa cudzoziemca do ochrony życia prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Orzecznictwo ETPC nie idzie w kierunku bezwarunkowej ochrony przed wydaleniem cudzoziemca z kraju goszczącego. Szczególną ochroną w tym zakresie są objęci tzw. emigranci drugiej generacji, co nie dotyczy skarżącego, który przebywa w Polsce od dnia 2 maja 2012 r.
Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożył skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podjętej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, tj.:
1. art. 7 k.p.a. przez niewyjaśnianie sprawy w sposób wszechstronny, polegające na ustaleniu, iż cudzoziemiec wiedział o tym, iż nie posiada już dokumentów upoważniających go do wykonywania pracy na terytorium Polski, podczas gdy nie wynika to ze zgromadzonego materiału dowodowego;
2. art. 356 ust. 1 u.c. przez błędne ustalenie, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych;
3. art. 302 ust. 1 u.c. (brak dokładnego wskazania punktu tego przepisu, prawdopodobnie chodzi o wskazany w decyzji art. 302 ust. 1 punkt 4 u.c.), przez jego błędne zastosowanie wyrażające się w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w terminie 30 dni oraz zakazów wyrażonych decyzji.
W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżący podał, że przebywa legalnie na terytorium Polski. W dniu zatrzymania wykonywał pracę na rzecz "[...]" sp. z o.o. w [...] bez wymaganego zezwolenia na pracę. Jednak sytuacja ta nie była przez niego zawiniona. Cudzoziemiec powierzył bowiem prowadzenie spraw dotyczących wszelkich zezwoleń księgowemu, od którego otrzymał zapewnienie o spełnieniu wszelkich wymogów koniecznych do wykonywania pracy na terytorium RP, co okazało się nieprawdą. Skarżący został wprowadzony w błąd, przy czym jako laik i cudzoziemiec niewładający językiem polskim nie mógł o tym wiedzieć. Ponadto w [...] przebywa jego ojciec, którego pobyt jest legalny i odbywa się na podstawie paszportu Unii Europejskiej. Organ administracji nie rozważył powyższego w sposób wszechstronny, czym naruszył zasadę prawdy materialnej, co w konsekwencji naruszyło przepisy prawa materialnego.
Zdaniem skarżącego, organy błędnie ustaliły, iż wobec cudzoziemca nie zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych. W niniejszej sprawie wydanie decyzji w sposób oczywisty naruszy prawo do życia rodzinnego skarżącego. W [...] mieszka ojciec cudzoziemca, którego spółka w [...] oferuje cztery stanowiska pracy w pełnym wymiarze czasu pracy i zatrudnia również skarżącego na podstawie umowy o pracę nr [...], zawartej w dniu [...] maja 2015. Pozostawienie tej decyzji w mocy poważnie ograniczy kontakty ojca z synem, czyli de facto do życia rodzinnego, co uzasadnia udzielenie cudzoziemcowi pozwolenia na pobyt ze względów humanitarnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa, a przedmiotowa skarga jest bezzasadna. Organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Na aprobatę zasługuje również przedstawiona
w zaskarżonej oraz w decyzji organu I instancji ocena prawna okoliczności faktycznych w tej sprawie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c., decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy lub został ukarany karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy. Decyzja wydana na podstawie ww. przepisu ma charakter obligatoryjny i nie jest zależna od woli organu orzekającego w sprawie. Oznacza to, że poprzez użyty w tym przepisie zwrot "wydaje się" organ pozbawiony został swobody decyzyjnej i musi zobowiązać cudzoziemca do powrotu w przypadku wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w tym przepisie (w tym wypadku jest to wykonywanie pracy bez wymaganego zezwolenia na pracę). Tym samym nie można przyjąć, że przy orzekaniu na podstawie tego przepisu organ dysponuje swobodą
w zakresie kwalifikacji skutków zdarzenia, tj. "uznaniem administracyjnym".
Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że taka konstrukcja przepisu ma przede wszystkim na celu dyscyplinowanie cudzoziemców w przedmiocie dopełnienia wymogów formalnych związanych z podejmowaniem pracy w Polsce. Okoliczność, że skarżący nie posiadał zezwolenia na pracę w dacie kontroli jest bezsporna i dla zastosowania art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c. nie ma znaczenia to, czy skarżący miał świadomość konieczności posiadania zezwolenia. Nie jest również żadną okolicznością usprawiedliwiającą tłumaczenie skarżącego, że sprawami dotyczącymi zatrudnienia
w firmie zajmował się księgowy, który zapewniał go, że wszystko jest
w porządku. Jak sam zeznał, nie wiedział czy posiada zezwolenie na pracę, bo nie zapoznawał się z przepisami regulującymi legalne zatrudnienie cudzoziemców. Już tylko stwierdzony fakt wykonywania przez cudzoziemca pracy bez wymaganego zezwolenia uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci zobowiązania go do powrotu w określonym czasie i w określony sposób oraz orzeczenia zakazu ponownego wjazdu przez określony czas. Odpowiedzialność cudzoziemca za wykonywanie pracy na terenie Polski bez zezwolenia ma charakter obiektywny (niezależny od winy),
a przesłanka wydalenia charakter sankcyjny (por. wyrok NSA z dnia 31 sierpnia 2011 r., II OSK 1123/10, publ. cbosa).
W ocenie Sądu, podejmowanie pracy przez cudzoziemca na terenie Polski bez stosownego zezwolenia jest wyrazem lekceważenia przez niego powszechnie uznawanego w stosunkach międzynarodowych prawa, ustanowionego dla ochrony granic państwowych i zapewnienia kontroli pobytu oraz działalności cudzoziemców. Podstawowym obowiązkiem cudzoziemca, który chce przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązek lojalności wobec polskich władz, wyrażający się w szczególności w przestrzeganiu obowiązujących w nim przepisów. Ponadto, organy administracji publicznej nie są zobowiązane do respektowania wyboru przez cudzoziemca miejsca pobytu tym bardziej, jeżeli narusza on obowiązujące w Polsce przepisy prawne.
Biorąc pod uwagę przedstawiony wyżej stan faktyczny należy stwierdzić, iż
w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c., bowiem w okresie od 15 maja 2015 r. do 11 sierpnia 2015 r. (data kontroli) skarżący wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia. Wobec powyższego, istotnego ograniczenia doznaje zasada wynikająca z art. 7 k.p.a., iż sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, uwzględniając słuszny interes strony, bowiem jej zastosowanie nie może prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Pogląd taki opiera się na założeniu, że zasada powyższa ma zastosowanie tylko w odniesieniu do decyzji opartych na zasadzie uznania administracyjnego, podczas gdy w niniejszym postępowaniu o treści rozstrzygnięcia wprost rozstrzyga przepis prawa materialnego. Powyższy pogląd jest ugruntowany zarówno w doktrynie (G. Łaszczyca, C. Martysz i A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; Zakamycze 2005 s. 130 - 131), jak również
w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2002 r., II SA 3126/00, Lex nr 81779 czy wyrok NSA z dnia 6 lipca 2006 r., II OSK 297/06, publ. cbosa).
W decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określa się termin dobrowolnego powrotu, który wynosi od 15 do 30 dni, liczony od dnia doręczenia decyzji (art. 315 ust. 1 u.c.). W takiej decyzji orzeka się również o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen oraz określa się okres tego zakazu (art. 318 ust. 1 u.c.).
Z kolei art. 318 ust. 2 pkt 2 u.c. stanowi, że zakaz ponownego wjazdu na terytorium RP
i innych państw obszaru Schengen orzeka się w przypadku wydania decyzji
o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w której określono termin dobrowolnego powrotu, na wypadek jeżeli cudzoziemiec w tym terminie: a) nie opuści terytorium RP lub b) przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. Zgodnie zaś z art. 319 pkt 2 u.c., zakaz, o którym mowa w art. 318 ust. 1, ustanawia się w przypadku wystąpienia przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c. na okres od 1 roku do 3 lat.
Analizując powyższe przepisy ustawy o cudzoziemcach należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo orzekł o okresie zakazu dla skarżącego ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen.
W art. 303 ust. 1 u.c. wymienione są przesłanki negatywne wydania decyzji
o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Wśród nich są m.in. takie przyczyny, jak: posiadanie statusu uchodźcy (pkt 1), małżonka obywatela polskiego (pkt 4), udzielenie zezwolenia na pobyt stały (pkt 6), udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany (pkt 2).
Z treści art. 348 u.c. wynika, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:
1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji: a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub c) mógłby być zmuszony do pracy, lub d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej, lub
2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji lub
3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r.,
w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.
Z kolei w myśl art. 351 u.c., zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:
1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji: a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub c) mógłby on być zmuszony do pracy, lub d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej - w przypadku gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa w art. 349, lub
2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i od cudzoziemca, lub
3) może nastąpić jedynie do państwa, do którego wydanie go jest niedopuszczalne na mocy orzeczenia sądu albo z uwagi na rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości
w przedmiocie odmowy wydania cudzoziemca.
W przypadku gdy okoliczność, o której mowa w art. 348 lub art. 351 wyjdzie na jaw w postępowaniu w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, w decyzji kończącej to postępowanie rozstrzyga się w przedmiocie udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, a w razie jej nieudzielenia w przedmiocie udzielania zgody na pobyt tolerowany (art. 356 ust. 1 u.c.).
W dacie orzekania w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy skarżący nie legitymował się decyzją, która udzielałaby mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych czy też zgody na pobyt tolerowany. Dopuszczalność zobowiązania skarżącego do powrotu uzależniona była więc od wykazania, czy spełnia on przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub pobyt tolerowany. Zdaniem Sądu, w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji orzekające w sprawie organy w sposób kompleksowy wyjaśniły i oceniły kwestię braku podstaw do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP oraz pobyt ze względów humanitarnych. Brak jest podstaw do uznania, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia będzie się wiązał z zagrożeniami, o których mowa
w powyższych przepisach. Skarżący jest kawalerem, a na terytorium Polski przebywa od 2 maja 2012 r. Okoliczność, że w Polsce jego ojciec prowadzi firmę, w której skarżący pracował, nie stanowi podstawy do udzielenia mu zgody na pobyt na terytorium RP ze względów humanitarnych. Skarżący jest osobą dorosłą, niezależną finansowo, a jego ojciec zamieszkuje na terytorium [...] i nie sprawuje nad synem stałej opieki. Zaskarżona decyzja dotyczy okresowego zakazu ponownego wjazdu skarżącego do Polski, a nie do [...].
W ocenie Sądu, organy zasadnie oceniły, że w tym przypadku zaskarżona decyzja nie narusza prawa cudzoziemca do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego w rozumieniu przepisów Konwencji. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący zadeklarował samodzielne opuszczenie Polski w terminie określonym w decyzji.
W ocenie Sądu, niezasadny był wniosek pełnomocnika skarżącego zawarty
w piśmie z dnia 13 maja 2016 r. (data wpływu do Sądu 16 maja 2016 r.) o zawieszenie przedmiotowego postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika, że Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W tym przypadku pełnomocnik wskazał na toczące się postępowanie administracyjne przed Wojewodą [...] o wydanie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy. Decyzja z dnia [...] października 2015 r.
o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP została uchylona w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organy orzekające w tej sprawie wiedziały
o toczącym się ww. postępowaniu, co nie przeszkodziło im w kontynuowaniu postępowania w przedmiocie zobowiązania do powrotu. Należy pamiętać, że zawieszenie postępowania na podstawie ww. przepisu jest fakultatywne, tzn. Sąd może, ale nie musi zawiesić postępowania w przypadku istnienia tzw. przyczyny prejudycjalnej (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., I FSK 241/09, publ. cbosa). Istotne jest w przedmiotowej sprawie, że w dacie kontroli w firmie "[...]" spółka
z o.o. w [...] skarżący wykonywał pracę, nie dysponując dokumentacją, zezwalającą mu na legalne zatrudnienie w tym miejscu, co skutkuje obowiązkowo zastosowaniem trybu z art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c. W przedmiotowej sprawie Sąd wstrzymał wykonanie decyzji ostatecznej postanowieniem z dnia 14 marca 2016 r., które w przypadku wydania wyroku oddalającego skargę traci moc dopiero z dniem uprawomocnienia się orzeczenia (art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a.). Dlatego niezasadne jest zawieszenie postępowania w tej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia innego postępowania administracyjnego, wskazanego we wniosku z dnia 13 maja 2016 r.
Mając powyższe wywody na uwadze Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo wydały zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c., po uprzednim zbadaniu, że nie zachodzą negatywne przesłanki do wydania takiej decyzji z art. 303 ust. 1, art. 348 i art. 351 u.c. Niezasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 k.p.a., art. 356 ust. 1 czy art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c.
W związku z tym, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło