IV SA/Wa 449/19

WyrokWSA w Warszawie2019-05-21

Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Joanna Borkowska, Wanda Zielińska-Baran

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może dokonać sprostowania oczywistych błędów w danych ewidencyjnych dotyczących granic nieruchomości na podstawie operatu geodezyjnego, który opiera się na historycznych planach, jeśli nie udowodniono jednoznacznie odrębnego stanu prawnego wydzielonych działek i ich powierzchni w stosunku do danych wynikających z dokumentów źródłowych?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły sprostowania danych ewidencyjnych. Operat geodezyjny, na którym opierał się wniosek o aktualizację, nie mógł stanowić podstawy do zmian, ponieważ nie udowodniono w sposób przekonujący odrębnego stanu prawnego i właściwej powierzchni wydzielonych działek w stosunku do danych wynikających z dokumentów źródłowych i obowiązujących przepisów. Ewidencja gruntów odzwierciedla aktualny stan prawny, a nie historyczny, a usunięcie błędnego wpisu jest możliwe tylko wtedy, gdy prowadzi do wykazania zgodności z aktualnym stanem faktycznym i prawnym.
Stan faktyczny
Skarżąca K.I. wniosła o sprostowanie oczywistych błędów w ewidencji gruntów dotyczących granic nieruchomości, domagając się wydzielenia odrębnych działek ewidencyjnych na podstawie operatu geodezyjnego. Organy obu instancji odmówiły uwzględnienia wniosku, wskazując na niezgodność operatu z dokumentami źródłowymi i brak udowodnienia odrębnego stanu prawnego wydzielonych działek. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących aktualizacji ewidencji oraz brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2019 r. sprawy ze skargi K.I. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania danych ewidencyjnych dotyczących określenia granic nieruchomości oddala skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. I., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], o odmowie wydzielenia w ewidencji gruntów i budynków z działek o nr: [...], [...], [...], [...] w obrębie [...] i z działek: [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie [...] odrębnych działek ewidencyjnych, które obejmują dawną działkę hipoteczną [...] z nieruchomości "[...] Nr [...] i [...] [...]" na podstawie operatu o identyfikatorze materiałów zasobu [...]. W uzasadnieniu podano, iż K. I. pismem z dnia 14 października 2016 r. wystąpiła z wnioskiem o wprowadzenie zmiany dla działki hipotecznej nr [...] w dzielnicy [...] na podstawie operatu przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 18 października 2016 r. pod nr [...]. Operat ten został sporządzony przez geodetę uprawnionego L. W. i dotyczy określenia przebiegu granic dawnej działki hipotecznej nr [...]. Geodeta sporządził do tego opracowania m.in. wykaz zmian danych ewidencyjnych, w którym określił które fragmenty dotychczasowych działek ewidencyjnych należą do dawnej działki hipotecznej nr [...] oraz nadał tym fragmentom nowe numery. Organ ewidencyjny w piśmie z 13 stycznia 2017 r. szczegółowo wyjaśnił wnioskodawczyni z jakich powodów jej prośba nie może zostać uwzględniona, stwierdzając, że ustalanie wielkości i zasięgu praw do nieruchomości hipotecznej nr [...] nie leży w kompetencji organu ewidencyjnego. Wskazał nadto, że opracowanie L. W. zostało sporządzone niezgodnie z art. 39 ust. 5 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm.), ponieważ geodeta zastosował tryb wyznaczenia punktów granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji, które nie były dotychczas ustalone i trwale zastabilizowane w terenie. W pismach z 6 lutego i 4 kwietnia 2017 r. K. I. podniosła, że nie oczekuje określenia przysługujących jej praw do nieruchomości a jedynie sprostowania oczywistych błędów dotyczących określenia granic nieruchomości hipotecznej nr [...]. Podkreśla, że w operatach jednostkowych, jak również w modernizacji nie wykorzystano planu parcelacyjnego wykonanego przez mierniczego przysięgłego K. O.. Operat techniczny, którego ujawnienia się domaga, stanowi sprostowanie powstałych błędów i aktualizację ewidencji gruntów i budynków. W aktach sprawy znajduje się akt notarialny Rep. [...] nr [...] sprostowany protokołem Rep. [...] nr [...], który potwierdza, że jest ona wyłączną właścicielką nieruchomości hipotecznej [...] Nr [...] - Kolonia [...] dz. [...]". ` Organ I instancji po analizie operatu, mającego stanowić podstawę do aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków, uznał, że niektóre punkty graniczne określające dotychczasowy przebieg granic działek ewidencyjnych były wykazane w operacie ewidencyjnym na podstawie pomiaru wykonanego na gruncie przed 1965 rokiem, dlatego opracowanie nr [...] wymaga poprawy. Geodeta uprawniony – L. W. dokonał korekty tego operatu z uwzględnieniem uwag organu ewidencyjnego. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...], odmówił wydzielenia w operacie ewidencji gruntów i budynków z działek o nr: [...], [...], [...], [...] w obrębie [...] i z działek ewidencyjnych o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie [...] odrębnych działek ewidencyjnych obejmujących dawną działkę hipoteczną 8 z nieruchomości pn. "[...] Nr [...] i [...]" według danych wykazanych w opracowaniu geodezyjnym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 18.10.2016 r. pod identyfikatorem ewidencyjnym materiałów zasobu nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż działki wydzielone w tym opracowaniu nie spełniają wymogu odrębności działek ewidencyjnych przewidzianego w rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Podstawą dokonania zmian podmiotowych w ewidencji gruntów nie może być operat geodezyjny, ponieważ narusza to wymogi § 12 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Powierzchnia ewidencyjna i hipoteczna gruntu obejmującego dawną działkę hipoteczną nr 8 różni się tylko o 85 m2 (przodek K. I. nabył w 1937 nieruchomość o powierzchni około 1,3000 ha). Wywiedzenie przez geodetę prawa własności do gruntu o powierzchni 1.5141 ha jest błędne, ponieważ K. I. nabyła spadek o obszarze ok 1.3000 ha. Skarżąca nie ma przymiotu strony do zgłaszania zmian w ewidencji w stosunku do innych działek niż do tych, co do których jest ujawniona w ewidencji gruntów i budynków jako władająca lub właścicielka. W odwołaniu skarżąca podniosła, że organ w ogóle nie przeprowadził postępowania w sprawie sprostowania oczywistych błędów w ewidencji gruntów i budynków dotyczących określenia granic nieruchomości mimo, że postępowanie prowadzone jest na wniosek. Zarzuciła również nieprzeprowadzenie postępowania co do prawidłowości sporządzenia operatu przez L. W. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z [...] listopada 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, wskazując na konieczność zbadania, czy granice działek będących własnością K. I. są zgodne z obowiązującym stanem prawnym. Prezydent [...] ponownie rozpoznając sprawę ustalił, że dla działek ewidencyjnych nr [...]z obrębu [...] i nr [...] i [...]z obrębu [...], zgodnie z wnioskiem zawartym w akcie notarialnym Rep. [...] nr [...] z [...].11.2008 r., nie założono księgi wieczystej. Postanowieniem z [...] maja 2009 r. Sąd oddalił ww. wniosek, ponieważ nie było pierwotnego tytułu nabycia nieruchomości (umowy sprzedaży i umowy zniesienia współwłasności z 30 marca 1937 r.). Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. organ odmówił skarżącej sprostowania danych ewidencyjnych dotyczących określenia granic nieruchomości "[...] Nr [...] i [...] - [...]" poprzez wydzielenie w operacie ewidencji gruntów i budynków z działek ewidencyjnych o nr: [...], [...], [...], [...] w obrębie [...] i z działek ewidencyjnych o nr: [...], [...], [...], [...] w obrębie [...] odrębnych działek ewidencyjnych obejmujących dawną działkę hipoteczną [...] z nieruchomości pn. "[...] Nr [...] i [...] - [...]" według danych wykazanych w opracowaniu geodezyjnym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 18 października 2016 r. po nr [...]. Uzasadniając swoją decyzję organ podniósł, że dane określające przebieg granic w operacie ewidencyjnym nie są błędne, ponieważ są zgodne z dokumentami źródłowymi wytworzonymi zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa. Według organu wydzielone przez geodetę ww. opracowaniu działki nie spełniają definicji działki ewidencyjnej. Przeszkodą do wydzielenia odrębnych działek ewidencyjnych z działki nr [...] z obrębu [...] oraz działki nr [...] z obrębu [...] jest uregulowanie stanu własności w odrębnych księgach wieczystych. W odwołaniu K. I. podniosła zarzut naruszenia § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1034 ze zm.), dotyczącego aktualizacji ewidencji na skutek wykrycia błędnych informacji oraz § 9 ww. rozporządzenia, który dotyczył wykazywania w ewidencji działki ewidencyjnej, a także podnosił w treści odwołania nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia stanu prawnego i odniesienia go do stanu wykazanego w dokumentacji geodezyjnej o identyfikatorze materiałów zasobu [...]. Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie, na wstępie podkreślił, iż przedmiotem wniosku K. I. było wydzielenie z obecnie wykazanych w ewidencji gruntów i budynków działek ewidencyjnych odrębnych działek, które, jak wskazuje geodeta uprawniony L. W. w opracowaniu nr [...], mają inny stan prawny niż obecnie wykazany w operacie ewidencyjnym. Organ wskazał, iż ewidencja gruntów i budynków obejmuje m.in. informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty, co wynika z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Według definicji działki ewidencyjnej zawartej w § 9 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków jest to ciągły obszar gruntu położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Zatem zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami w ewidencji gruntów i budynków wydziela się grunty, których stan własności jest odrębny. Organ stwierdził, iż wprawdzie skarżąca nie domaga się zmian podmiotowych w operacie ewidencyjnym, jednak aby wydzielić w ewidencji odrębne działki, należało zbadać stan prawny zarówno nieruchomości K. I. - działki hipotecznej nr [...], jak również nieruchomości sąsiednich. Natomiast nie jest w tej sprawie istotne, że w ewidencji gruntów i budynków są wykazane działki według stanu władania, co dopuszczały nieobowiązujące już przepisy. Obecnie bowiem wykazuje się działki ewidencyjne w sposób zgodny ze stanem własności. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż z aktu notarialnego Rep. [...] nr [...] z [...] listopada 2008 r. wynika, że K. I. kupiła cały należący do D. P. udział do nieruchomości stanowiącej część dawnej parceli N., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków m.in. jako działki ewidencyjne o nr [...] i [...] (obecnie [...], [...], [...]) z obrębu [...] z obrębu [...]. Pozostałą część ww. nieruchomości posiada ze spadkobrania. Postanowieniem z [...] maja 2009 r. Dz. [...] Sąd Rejonowy dla [...] oddalił wnioski o założenie księgi wieczystej dla ww. działek ze względu na brak pierwotnego tytułu własności do nieruchomości objętej wnioskiem. Pierwotny tytuł nabycia K. K. do parceli nr [...] o obszarze ok. 1 ha 3000 m2 to, według twierdzenia skarżącej, akt notarialny nr [...] z [...] marca 1937 r., którego kopia jest w aktach sprawy. Został on sporządzony w oparciu o plan z 1889 r. wykonany przez geometrę A. M.. Stan prawny działki sąsiedniej nr [...] - drogi został uregulowany w 2016 r. w księdze wieczystej [...] na rzecz Skarbu Państwa. Właścicielami działki nr [...] sąsiadującej z działką nr [...] od wschodu są M. i K. R., o czym świadczą wpisy w KW nr [...] (postanowienie o zasiedzeniu z [...] marca 2017 r.). Nieruchomość oznaczona w operacie ewidencyjnym nr [...] jest własnością J. M. i E.P. na podstawie KW nr [...] (umowa sprzedaży z 2004 r.). Dla pozostałych działek ewidencyjnych graniczących z działkami nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...] w części podmiotowej operatu ewidencyjnego widnieje wpis "właściciel nieustalony". Z operatu technicznego sporządzonego przez geodetę uprawnionego L. W. wynika, że do określenia zasięgu własności K. I. wykorzystał on plan parcelacyjny wykonany przez mierniczego przysięgłego K. O. w dniu [...] kwietnia 1937 r. Mając na względzie wyżej opisany stan prawny i dowody pierwotnego nabycia przedmiotowych działek - kopię aktu notarialnego nr [...] z [...] marca 1937 r. nie ma podstaw sądzić, że plan rodzinnego podziału gruntów wykonany przez mierniczego K. O. określa zasięg własności skarżącej do nieruchomości N./, ponieważ powstał po spisaniu ww. aktu notarialnego z [...] marca 1937 r. Poza tym w treści tego aktu jest wyraźne wskazanie, że powstał on w oparciu o plan z 1889 r. wykonany przez geometrę Al. M.. W aktach sprawy nie ma dowodów na to, że mierniczy przysięgły K. O. tak samo określił zasięg parceli gruntowych, co wspomniany geometra w 1889 r. Na podstawie posiadanych akt nie można zatem stwierdzić, że geodeta uprawniony L. W. właściwie wyodrębnił działki ewidencyjne będące przedmiotem odrębnego prawa własności. W ocenie organu niezasadny jest zatem zarzut skarżącej naruszenia § 9 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, który mówi, że działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Stan prawny niektórych działek ewidencyjnych, sąsiadujących z działkami K. I., został uregulowany przez sąd wieczystoksięgowy w nowych księgach wieczystych, ponieważ wpisy w tych księgach są podstawą aktualizacji ewidencji gruntów i budynków na podstawie art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ stwierdził, że kolejnym argumentem przemawiającym za odmową wydzielenia odrębnych działek ewidencyjnych z już istniejących działek jest powierzchnia działki hipotecznej nr [...] określona w opracowaniu nr [...] - 1,5141 ha. Z kopii aktu notarialnego z [...] marca 1937 r. wynika, że parcela nr 8 miała powierzchnię ok 1,3000 ha. Według planu parcelacyjnego sporządzonego przez mierniczego K. O. działka parcelacyjna [...] miała powierzchnię 15154,5 m2. Zatem powierzchnia określona w planie parcelacyjnym z 1937 r. znacząco odbiega od określonej w planie z 1889 r. Organ stwierdził, iż z uwagi na powyższe operat sporządzony przez geodetę uprawnionego L. W., przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...], nie może być podstawą aktualizacji ewidencji gruntów, ponieważ geodeta w sposób przekonujący nie udowodnił, że stan prawny wydzielonych przez niego działek w ww. opracowaniu jest odrębny. Tym samy nie podważył skutecznie wiarygodności wykonanych dotychczas badań hipotecznych w operacie odnowienia ewidencji nr [...], gdzie wskazano, że w skład działki [...] z nieruchomości hipotecznej "[...] [...] [...] i [...] [...]" wchodziły działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...]i nr [...] z obrębu [...] oraz rozliczeniowa nr [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni 1,2915 ha. Nie zostało zatem przez wnioskodawcę w sposób przekonywujący udowodnione, że zachodzi konieczność aktualizacji ewidencji w celu wyeliminowania danych błędnych w myśl § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. I. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - § 45 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez utrzymanie w mocy decyzji o odmowie wydzielenia w ewidencji odrębnych działek ewidencyjnych w sytuacji gdy przedmiotem wniosku było dokonane sprostowania oczywistych błędów operatu ewidencji gruntów, dotyczących określenia granic nieruchomości w oparciu o § 45 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia, a następnie wprowadzenie zmian danych w ewidencji gruntów i budynków dla danych z obrębu [...] i [...] na podstawie operatu sporządzonego przez geodetę L. W. w opracowaniu [...]; - art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego , w szczególności poprzez swobodne uznanie, iż stan sprawy wydzielony przez geodetę L. W. w opracowaniu [...] należy uznać za błędny i prawnie nieudokumentowany stwierdzenie to opierając wyłącznie na polemice dotyczącej prawidłowości opracowania geodety L. W. w stosunku do archiwalnych, tj. planu parcelacyjnego sporządzonego przez mierniczego K. O. z dnia [...] kwietnia 1937 r. oraz planu z 1989 r. wykonanego przez geometrę A. M.; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w zaskarżonej decyzji do zarzutu odwołania naruszenia § 45 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez utrzymanie w mocy decyzji o odmowie wydzielenia w ewidencji odrębnych działek ewidencyjnych w sytuacji uznania, iż tylko działki ewidencyjne wyszczególnione w księgach wieczystych mogą być przedmiotem orzekania w trybie aktualizacji ewidencji gruntów. Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302,; dalej jako: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. o odmowie sprostowania danych ewidencyjnych dotyczących określenia granic nieruchomości "[...] Nr [...] i [...] - [...]" poprzez wydzielenie w operacie ewidencji gruntów i budynków z działek ewidencyjnych o nr: [...], [...], [...], [...] w obrębie [...] i działek ewidencyjnych o nr : [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie [...], odrębnych działek ewidencyjnych obejmujących dawną działkę hipoteczną [...] z nieruchomości pn. ""[...] Nr [...] i [...] - [...]" według danych wykazanych w opracowaniu geodezyjnym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] października 20116 r. pod numerem ewidencyjnym materiału zasobu nr [...]. Skarżąca kwestionując decyzje organów ewidencyjnych obu instancji, wskazała, że przedmiotem jej wniosku, ostatecznie sprecyzowanym w piśmie z dnia 30 marca 2017 r., było sprostowanie oczywistych błędów operatu ewidencji gruntów, dotyczących określenia granic nieruchomości w oparciu o par. 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a następnie wprowadzenie zmian danych w ewidencji gruntów i budynków dla danych z obrębu [...] i [...] na podstawie operatu sporządzonego przez geodetę L. W. w opracowaniu [...], stwierdzając, że organy nie przeprowadziły postępowania w zakresie sprostowania błędów, jak i co do operatu pod względem jego prawidłowości. Z powyższego wynika, że istota sprawy sprowadza się od zagadnienia prostowania błędów danych ewidencyjnych wprowadzonych w przeszłości. Należy zatem za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1104/16 ( dostępnym www.orzeczenia.nsa.gov.pl), powtórzyć, że zagadnienie dotyczące możliwości usunięcia błędnego wpisu w ramach aktualizacji operatu ewidencyjnego początkowo nie było uregulowane w przepisach dotyczących ewidencji i to zarówno w przepisach ustawowych jak i w przepisach rozporządzenia. To drogą orzecznictwa zostało wypracowane stanowisko, że aktualizacja operatu ewidencyjnego może również polegać na usunięciu błędnego wpisu. Równocześnie niejednokrotnie podnoszono w orzecznictwie, że aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu może dotyczyć tylko błędów oczywistych czyli takich, które można dostrzec z łatwością, a więc bez konieczności prowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego i wyjaśniającego. Ten stan rzeczy w ostatnich latach uległ o tyle zmianie, że zagadnienie dotyczące możliwości usunięcia błędnego wpisu w ramach aktualizacji operatu ewidencyjnego zostało uregulowane w przepisach ewidencyjnych. W pierwszej kolejności nastąpiła zmiana rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków i od dnia 31 grudnia 2013 r. § 45 ust.1 ma następujące brzmienie: aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi; 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; 3) wyeliminowania danych błędnych. Natomiast do ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, problematyka dotycząca usuwania błędnych wpisów została wprowadzona w wyniku nowelizacji ustawy z dnia 5 czerwca 2014 r., która weszła w życie w dniu 12 lipca 2014 r. W wyniku tej nowelizacji w art. 24 został dodany ust. 2a, o następującej treści: 2a. Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1- 4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji; 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Należy podkreślić, że powołane wyżej przepisy, które w obecnym stanie prawnym dopuszczają podjęcie takich czynności, których przedmiotem będzie wyeliminowanie danych błędnych, zamieszczone zostały w przepisach regulujących instytucję aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, można tym samym stwierdzić, że stanowią jeden z przypadków, czy też celów aktualizacji. W konsekwencji możliwość eliminowania danych błędnych musi przede wszystkim prowadzić i realizować podstawowy cel jakim jest aktualizacja ewidencji gruntów i budynków. Jednym słowem dokonywanie jakichkolwiek zmian lub ewentualnych sprostowań w operacie ewidencji gruntów i budynków możliwe jest tylko wówczas, gdy prowadzi to do wykazania w tym operacie danych aktualnych. Inaczej ujmując, postępowanie aktualizacyjne ma na celu utrzymanie takiego stanu operatu ewidencyjnego, aby dane w nim zawarte były zgodne zarówno z okolicznościami faktycznymi jak i stanem prawnym. Podejmowanie takich czynności, które określa się jako eliminowanie danych błędnych, ale których celem nie jest spowodowanie, że w operacie zostanie uwidoczniony aktualny stan faktyczny lub prawny, lecz celem jest dokonywanie zmian, które mają mieć wyłącznie walor historyczny nie może być traktowane jako aktualizacja ewidencji gruntów i budynków, albowiem nie spełniony jest podstawowy wymóg i cel aktualizacji, którym jest zgodność danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków z aktualną sytuacją faktyczną i prawną gruntu. Podkreślić należy, że zasada aktualności to podstawa i fundamentalna zasada, która charakteryzuje ewidencję gruntów i budynków, a zapewnienie tej zasady następuję poprzez obowiązek aktualizacji, który nałożony został zarówno na organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków jak i podmioty, które uwidaczniane są w ewidencji gruntów i budynków. Dlatego też rejestr ewidencji gruntów i budynków odzwierciedla stan aktualny, a nie stan historyczny, a usunięcie błędnego wpisu w ramach aktualizacji ewidencji gruntów i budynków jest możliwe wówczas, gdy w wyniku tego usunięcia, stan ujawniony w ewidencji gruntów będzie zgodny z aktualnym stanem faktycznym ujawnionym na gruncie i stanem prawnym, bo tylko wówczas spełniony jest podstawowy cel, który ma realizować instytucja aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie podkreśla się również, że aktualizacja operatu ewidencyjnego poprzez usuwanie błędów czy omyłek w ewidencji powinna się odbywać w sytuacji gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych – w świetle przedłożonych organowi dokumentów – mają charakter oczywistych pomyłek. Podkreśla się bowiem, że ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego, a zatem nie tworzy nowego stanu prawnego, a jedynie odzwierciedla w sposób prawidłowy aktualny stan prawny danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności (vide: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 381/15; wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 października 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 277/09. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej należy stwierdzić, że prawidłowo organy obu instancji uznały, że na podstawie operatu sporządzonego przez geodetę uprawnionego L. W. przyjętego do zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] nie można dokonać aktualizacji ewidencji gruntów, bowiem zgodnie obwiązującymi przepisami obecnie w ewidencji wykazuje się działki ewidencyjne zgodnie ze stanem własności. W przedmiotowym operacie technicznym geodeta dokonał wydzielenia odrębnych działek z obecnie wykazanych w ewidencji gruntów i budynków, które to działki mają inny stan prawny niż obecnie wykazane w ewidencji. Z przedmiotowego operatu wynika, że do jego opracowania geodeta posłużył się dokumentem historycznym takim, jak plan parcelacyjny z 1937 roku sporządzony przez mierniczego K. O., który z kolei powstał w oparciu o plan z 1889 r. wykonany przez geometrę A. M. Organ stwierdził, że brak jest dowodów potwierdzających, że w planie z 1937 roku zasięg parceli gruntowych został określony dokładnie tak samo jak w planie z 1889 roku. W tych warunkach nie można nie zgodzić się ze stanowiskiem organu co do tego, że nie można uznać, iż geodeta L. W. w sposób właściwy dokonał wyodrębnienia działek ewidencyjnych, będących przedmiotem odrębnej własności, jak również, że prawidłowo określił powierzchnię hipotecznej działki nr [...] wskazując, iż jej powierzchnia wynosi 1,5141 ha. Otóż wskazać należy, iż z kopii aktu notarialnego sporządzonego 30 marca 1937 r. przez notariusza S. B. w W. Rep. Nr [...] wynika, że powierzchnia tej działki wynosiła 1,3000 ha, zaś według planu parcelacyjnego sporządzonego w 1937 roku, po dacie tego aktu notarialnego, działka ta miała powierzchnię 15154,5 m2. Zatem, skoro w dokumentach tych wskazana została różna powierzchnia działki hipotecznej nr [...], to słusznie uznał organ, że operat geodezyjny przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] nie może być podstawą do aktualizacji ewidencji gruntów. Słusznie wskazał organ, aby wydzielić odrębne działki, do czego zmierza skarżąca, niezbędne jest zbadanie stanu prawnego jej nieruchomości, jak również nieruchomości sąsiednich. Zauważyć należy, iż rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z posiadanego przez wnioskodawców tytułu prawnego. Organ ewidencyjny nie może samodzielnie ustalać stanów prawnych nieruchomości, gdyż należy to do kompetencji sądów powszechnych, ani nie może nadawać prawa do nieruchomości poprzez dokonanie wpisu. Wedle organów ewidencyjnych ujawnione w ewidencji dane, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie są błędne i nie wymagają korekty ponieważ są zgodne dokumentami źródłowymi wytworzonymi zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami. Zatem stwierdzić należy, że skarżąca skutecznie nie wykazała, że dane ewidencyjne są błędne i wobec tego zachodzą podstawy do aktualizacji zapisów ewidencji w sposób jaki został przedstawiony w operacie geodezyjnym sporządzonym na jej zlecenie przez uprawnionego geodetę i przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Resumując, stwierdzić należy, że podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdy postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniono w sposób właściwy, a ocena ta znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych decyzji. Sąd nie dopatrzył się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło