IV SA/Wa 453/16

PostanowienieWSA w Warszawie2016-04-26

Skład orzekający: Grzegorz Rząsa, Piotr Korzeniowski, Łukasz Krzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika na podstawie art. 33 § 2 PPSA, jeśli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności, ale nie ma ona na celu ochrony obiektywnego porządku prawnego?
Ratio decidendi
Organizacja społeczna, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika na podstawie art. 33 § 2 PPSA tylko wtedy, gdy sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności ORAZ jej udział ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. Samo powołanie się na ogólne cele statutowe dotyczące ochrony środowiska, bez wykazania konkretnego związku z przedmiotem sprawy i celu ochrony obiektywnego porządku prawnego, nie jest wystarczające do dopuszczenia do udziału w postępowaniu.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie ekologiczne złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie sądowoadministracyjnej jako uczestnik postępowania, w której Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę na uchwałę Rady Miasta w sprawie ustanowienia pomników przyrody. Stowarzyszenie powołało się na swoje cele statutowe dotyczące ochrony środowiska i krajobrazu. Sąd odmówił dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w sprawie.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. wniosku stowarzyszenia - [...] - Stowarzyszenia W. z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania na rozprawie sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na uchwałę Rady Miasta W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia pomników przyrody p o s t a n a w i a odmówić dopuszczenia stowarzyszenia - [...] - Stowarzyszenia W. z siedzibą w W. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Rady W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w sprawie pomników przyrody, położonych na terenie [...] (Dz. Urz. Woj. [...] poz. [...]) – którymi w świetle § 1 ust. 1 tej uchwały są okazałych rozmiarów drzewa, grupy drzew, aleje drzew, głazy narzutowe, grupy głazów narzutowych oraz twór przyrody – podjętą na podstawie art. 44 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 z późn. zm.) w związku z rozporządzeniem Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w sprawie ustanowienia pomników przyrody położonych na terenie powiatu [...] (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]). W dniu 22 kwietnia 2016 r., tj. na kilka dni przed rozprawą, Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. złożyło wniosek o dopuszczenie go do udziału w sprawie wskazując, że jest organizacją ekologiczną, zaś "statut przewiduje działania na rzecz ochrony środowiska, w tym: § 5 pkt 2) ochrona krajobrazu, ochrona środowiska (...); pkt 3) racjonalizacja zarządzania nieruchomościami wspólnymi z uwzględnieniem (...) ochrony krajobrazu, ochrony środowiska (...); 4) wywieranie wpływu na politykę władz państwowych i lokalnych w zakresie (...) ochrony krajobrazu, ochrony środowiska (...).". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) stanowi w art. 9, że organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział w postępowaniu w przypadkach określonych w niniejszej ustawie. Według art. 25 § 4 tej ustawy zdolność sądową mają organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statusowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Przepis ten zatem przyznaje organizacjom społecznym zdolność sądową w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, zaś art. 33 § 2 powołanej ustawy stanowi o uprawnieniach procesowych w granicach tej zdolności, w świetle którego udział w charakterze uczestnika może zgłosić także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 powołanej ustawy, osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Warunkiem takiego uczestnictwa jest zatem uprzedni udział w postępowaniu administracyjnym. W art. 33 § 2 omawianej ustawy – w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658) – przewidziano natomiast, że udział w charakterze uczestnika może zgłosić także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Udział organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych i sądowych ma na celu umożliwianie tym organizacjom prezentowania własnego stanowiska w kwestiach, które mają znaczenie dla sposobu załatwienia sprawy. W samym założeniu więc celem udziału organizacji społecznej w postępowaniu jest nie tyle wspieranie strony, której interesu prawnego sprawa dotyczy, co przedstawianie własnego stanowiska w rozpoznawanej sprawie, z wykorzystaniem środków procesowych przysługujących stronie. Taki też jest cel udziału organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 25 § 4 i art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasada sprawiedliwości społecznej nakazuje tak kształtować reguły procesowe, aby nie dawały wyższości interesu społecznego nad interesem indywidualnym. Takie rozwiązanie, które przyznawało szczególną ochronę interesu społecznego kosztem interesu indywidualnego, było właściwe dla rozwiązań prawnych państwa socjalistycznego. Demokratyczne państwo prawne urzeczywistniające zasady sprawiedliwości społecznej jest obowiązane przyjmować takie koncepcje, które równoważą możliwości prawne ochrony interesu indywidualnego i interesu społecznego, nie dając przewagi ochronie jednego z tych interesów. Szczególnie jest to istotne w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż jedną z procesowych zasad jest tu zasada kontradyktoryjności, której istotą jest wyeliminowanie dotychczasowej nierównej pozycji prawnej w obronie interesu indywidualnego i interesu społecznego. Nierównej, ponieważ organ administracji publicznej, wyposażony we władzę jednostronnego kształtowania praw i obowiązków jednostki, z urzędu reprezentuje interes społeczny, co daje w postępowaniu administracyjnym nierówne prawa obrony. Postępowanie sądowoadministracyjne obowiązane jest znosić tę nierównowagę przez zapewnienie równego prawa do obrony. Dla zapewnienia tego równego prawa legitymację dla obrony obiektywnego porządku prawnego przyznano prokuratorowi. W razie naruszenia chronionego przepisami prawa interesu społecznego zapewniona jest możliwość zarówno złożenia skargi, jak i wywodzenia naruszenia tego interesu przez rzecznika ochrony obiektywnego porządku prawnego. Wprowadzenie do postępowania sądowoadministracyjnego innych podmiotów, których występowanie nie zawsze jest zgodne z interesem indywidualnym, narusza prawo do sprawiedliwej procedury sądowej. Wykładnia funkcjonalna i celowościowa wywodzona z istoty sądownictwa administracyjnego jako instytucji prawnej, której podstawowym celem jest ochrona praw podmiotowych jednostki, powinna być podstawą przy interpretacji przepisów prawa procesowego. Zgodnie z treścią art. 32 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. W myśl art. 12 tej ustawy przez stronę rozumie się również uczestnika postępowania. Natomiast dokonując wykładni art. 33 § 2 powołanej ustawy – w świetle którego udział w charakterze uczestnika może zgłosić także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności – oprócz literalnego brzmienia tego przepisu, należy uwzględniać także jego wykładnię systemową. Oznacza to, że organizacja społeczna może brać udział w charakterze uczestnika postępowania przed sądem administracyjnym jedynie w takich sprawach, w których przepisy prawa dopuszczają jej udział w postępowaniu administracyjnym, zakończonym wydaniem decyzji. Organizacja społeczna, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, może zgłosić swój udział w postępowaniu sądowym w sprawie innej osoby, tylko wówczas gdy sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z przedstawionego statutu Stowarzyszenia nie wynika, aby udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym wynikał z jego celów statutowych. Z § 5 statutu wynika, że celem Stowarzyszenia jest: 1) ochrona praw i interesów właścicieli lokali oraz własności wspólnej; 2) ochrona krajobrazu, ochrona środowiska, ochrona zabytków; 3) racjonalizacja zarządzenia nieruchomościami wspólnymi, z wyjątkiem idei zrównoważonego rozwoju i spójności społecznej, ochrony krajobrazu, ochrony środowiska, ochrony zabytków; 4) wywieranie wpływu na politykę władz państwowych i lokalnych w zakresie: zarządzania nieruchomościami wspólnymi i gospodarki mieszkaniowej, ochrony krajobrazu, ochrony środowiska, ochrony zabytków; 5) upowszechnianie wiedzy na temat zarządzania nieruchomościami wspólnymi, gospodarki mieszkaniowej, krajobrazu, środowiska naturalnego, dziedzictwa kulturowego, zabytków oraz tradycji lokalnych; 6) działanie na rzez wspólnot lokalnych. Wymienione cele statutowe, na które Stowarzyszenie powołało się, wnosząc o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, nie obejmują prowadzenia działalności w zakresie występowania przed sądami administracyjnymi. Ponadto cele te są zbyt ogólne, aby mogły służyć do uzasadnienia udziału Stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Cel statutowy oznacza, że sprawa dotyczy zasadniczych kierunków działalności danej organizacji zapisanych w statucie lub innym akcie regulującym wewnętrzny ustrój danej organizacji społecznej. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie, rozumiane w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania organizacji społecznej. Wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie do postępowania w charakterze uczestnika, został zgłoszony w sprawie zainicjowanej skargą wniesioną na uchwałę Rady W. w sprawie pomników przyrody położonych na terenie [...] podjętą na podstawie art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody, a więc cele działalności Stowarzyszenia nie obejmują swoim zakresem spraw takich jak niniejsza. Analiza celów Stowarzyszenia prowadzi do wniosku, że są to w zasadzie postulaty dotyczące szeroko (ogólnie) rozumianej ochrony środowiska, a nie ochrony przyrody i nie znajdują powiązania z działaniami na rzecz ochrony przyrody i z celami tej ochrony. W świetle art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 z późn. zm.) przez ochronę środowiska rozumie się podjęcie lub zaniechanie działań, umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej; ochrona ta polega w szczególności na: a) racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, b) przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom, c) przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego. Wprawdzie określenie "środowisko", którego ochrona została powołana wśród celów statutowych Stowarzyszenia, ma szersze znaczenie pojęciowe niż "przyroda", skoro według legalnej definicji zawartej w art. 3 pkt 39 ustawy Prawo ochrony środowiska, środowisko obejmuje ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami, to jednak z definicji ustawowych środowiska i ochrony środowiska oraz ochrony przyrody wynika, że nie są to pojęcia tożsame. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2014 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651 z późn. zm.), ochrona przyrody polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody: 1) dziko występujących roślin, zwierząt i grzybów; 2) roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową; 3) zwierząt prowadzących wędrowny tryb życia; 4) siedlisk przyrodniczych; 5) siedlisk zagrożonych wyginięciem, rzadkich i chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów; 6) tworów przyrody żywej i nieożywionej oraz kopalnych szczątków roślin i zwierząt; 7) krajobrazu; 8) zieleni w miastach i wsiach; 9) zadrzewień. Natomiast, w myśl art. 2 ust. 2 tej ustawy, celem ochrony przyrody jest: 1) utrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów; 2) zachowanie różnorodności biologicznej; 3) zachowanie dziedzictwa geologicznego i paleontologicznego; 4) zapewnienie ciągłości istnienia gatunków roślin, zwierząt i grzybów, wraz z ich siedliskami, przez ich utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony; 5) ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień; 6) utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych, a także pozostałych zasobów, tworów i składników przyrody; 7) kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody przez edukację, informowanie i promocję w dziedzinie ochrony przyrody. Z zestawienia powyższych przepisów i ich analizy wynika, że ochrona środowiska nie jest tożsama z pojęciem ochrony przyrody. Każde z tych terminów ma zupełnie inne znaczenie i swój zakres oraz cel, i pojęć tych nie można stosować zamiennie. Zatem powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują na to, że Stowarzyszeniu nie przysługuje legitymacja materialnoprawna do występowania na prawach strony w sprawie dotyczącej uchwały Rady wydanej w sprawie pomników przyrody, do której zastosowanie miała ustawa o ochronie przyrody, a nie ustawa Prawo ochrony środowiska. Stosownie do art. 33 § 2 powołanej ustawy zakres statutowej działalności organizacji społecznej musi podlegać odpowiedniej konkretyzacji, umożliwiającej ocenę związku rozpoznawanej sprawy z tą działalnością. Określenie wymienionych celów działania organizacji, w żadnym razie nie może być potraktowane jako skonkretyzowanie zakresu statutowej działalności, a tym samym uzasadniać posiadanie zdolności sądowej przez organizację społeczną w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób w rozumieniu art. 25 § 4 powołanej ustawy. Nie może budzić wątpliwości, że określona w statucie organizacji społecznej jej działalność, a więc w istocie cele organizacji społecznej muszą być w stopniu możliwie ścisłym określone, tak aby dawały możliwość ustalenia, że wiążą się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony. Przyjęte w statucie Stowarzyszenia cele jego działalności są niewątpliwie zadaniem o bardzo szerokim (ogólnym) zakresie, jednakże sprawa nie dotyczy zakresu statutowej działalności Stowarzyszenia, a i wskazane cele nie obejmują prowadzenia działalności w zakresie udziału w postępowaniach przed sądami administracyjnymi. Zatem wskazane cele statutowe Stowarzyszenia nie pozwalają na jego przystąpienie do toczącego się postępowania sądowego. Organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. Zatem tylko wyprowadzenie wartości ochrony obiektywnego porządku prawnego przez organizację społeczną uzasadnia przyznanie jej przez sąd administracyjny statusu uczestnika postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym (patrz: postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09 – dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – oraz B. Adamiak, glosa do tego postanowienia, opubl. OSP z 2011 r., z. 11, poz. 108). Nadto podkreślić należy, że przy ustalaniu spełniania przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich, nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego, zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 662/14, dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej). Nie ulega wątpliwości, że w treści wniosku Stowarzyszenie w ogóle nawet nie podjęło próby wykazania, na czym konkretnie ta ochrona obiektywnego porządku prawnego w niniejszej sprawie miałaby polegać. Z pewnością przesłanki tej nie spełnia powołanie się na cele Stowarzyszenia. Do oceny, czy spełnione zostały przesłanki z art. 33 § 2 powołanej ustawy nie wystarczy jedynie stwierdzenie, że sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności, ale konieczne jest wskazanie, że udział organizacji ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. Tymczasem we wniosku Stowarzyszenie nie podjęło nawet próby wykazania, jakie to wartości wynikające z obiektywnego porządku prawnego, w tej konkretnej sytuacji, doznałyby wzmocnionej ochrony właśnie poprzez jego udział w postępowaniu (por. powołane wyżej postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 662/14). Ponadto przy wykładni pojęcia interesu organizacji społecznej i oceny celu statutowego należy mieć na względzie to, że interes organizacji społecznej nie może być stawiany ponad interes stron biorących udział w postępowaniu. Udział organizacji społecznej nie może służyć partykularnym interesom organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Tak rozumiany cel statutowy powinien w sposób ścisły łączyć się z przedmiotem postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Tylko w takiej sytuacji można uznać żądanie organizacji za uzasadnione. Udział organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych i sądowych ma na celu umożliwianie tym organizacjom prezentowanie własnego stanowiska w kwestiach, które mają znaczenie dla sposobu załatwienia sprawy. W samym założeniu więc celem udziału organizacji społecznej w postępowaniu jest nie tyle wspieranie strony, której interesu prawnego sprawa dotyczy, co przedstawienie własnego stanowiska odnośnie rozpoznawanej sprawy, z wykorzystaniem środków procesowych przysługujących stronie. Taki też jest cel udziału organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, na podstawie art. 25 § 4 i art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Funkcja sądownictwa administracyjnego polega na realizacji celu publicznego wyrażającego się w kontroli legalności działań administracji. Nasuwa się zatem ogólny wniosek, że przepisy dotyczące reguł postępowania przed sądami administracyjnymi nie mogą być interpretowane w oderwaniu od ustrojowych zasad sądownictwa administracyjnego. W tym kontekście należy oceniać również postanowienia art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym udział w charakterze uczestnika może zgłosić także organizacja społeczna w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Trzeba zatem podkreślić, że istotą udziału organizacji społecznej zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, nie jest zaspokojenie "partykularnych interesów" samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. W literaturze podnosi się, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może powodować naruszenia sfery prywatności innej osoby – strony postępowania administracyjnego. Strony winny być chronione przed swoistym "wścibstwem" organów takiej organizacji, czy też chęcią wywarcia presji przez bezpodstawne upublicznienie sprawy (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 10, Warszawa 2009, s. 207-208). Nie istnieją żadne przeszkody, aby pogląd ten – prezentujący istotę udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym – odnieść do postępowania sądowoadministracyjnego. Także bowiem w tym postępowaniu udział organizacji społecznej w charakterze uczestnika tego postępowania niezależnie od tego, że ustawodawca w art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako przesłankę tego udziału sformułował wyłącznie warunek, aby sprawa dotyczyła zakresu statutowej działalności takiej organizacji, musi służyć kontroli społecznej nad postępowaniem. Powinność działania w interesie publicznym (zbiorowym) organizacji społecznej wynika już z samej istoty tej organizacji. W rezultacie należy uznać, że sąd administracyjny rozpoznając zgłoszony przez organizację społeczną w trybie art. 33 § 2 tej ustawy wniosek takiej organizacji o dopuszczenie jej do udziału w sprawie winien badać, czy udział ten służy podstawowemu celowi wprowadzonego przez ten przepis rozwiązania – tj. zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem. Sąd rozpoznający daną sprawę ma więc prawo, niezależnie od mniej lub bardziej szczegółowych postanowień statutu takiej organizacji, badać, czy w istocie dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie będzie realizacją owej kontroli społecznej. Dokonując wykładni art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w kontekście poczynionych uwag należy wskazać, że: - po pierwsze, organizacja społeczna ubiegająca się o prawo udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym musi spełniać warunki formalnoprawne, tj. być organizacją powołaną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej; - po drugie, udział organizacji społecznej musi odpowiadać celowi sądownictwa administracyjnego, tj. sprzyjać realizacji "sądowej kontroli administracji"; - po trzecie, sąd administracyjny, rozpoznający wniosek organizacji społecznej ubiegającej się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed tym sądem, musi mieć zapewnioną prawną możliwość rzeczywistego zbadania, czy organizacja, korzystając z prawa wynikającego z art. 33 § 2 powoływanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, realizuje cel publiczny, dla którego została powołana. W świetle przedstawionych uwag nie jest zatem dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 powołanej ustawy, według której sąd administracyjny byłby (niejako automatycznie) zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej prawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności. Ten kierunek wykładni potwierdza także przywoływana rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy (2004)20 w sprawie sądowej kontroli aktów administracyjnych, zachęcająca państwa do przyznawania prawa do wniesienia skargi do sądu także stowarzyszeniom lub innym osobom i ciałom – ale nie wszystkim, lecz tylko tym, które są uprawnione do "ochrony interesu zbiorowego" (patrz: powołane wyżej postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09). W ocenie Sądu zakres działalności statutowej tego Stowarzyszenia nie uwzględnia występowania w sprawach przed sądami administracyjnymi, jak również nie uwzględnia charakteru rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej, a jego działania w niniejszej sprawie nie mają i nie mogą mieć znaczenia dla interesu ogólnospołecznego. Z powyższych względów Sąd postanowił jak w sentencji, na mocy art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło