IV SA/Wa 464/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza na rzecz skarżącej D. B. od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi D. B. - reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika - jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r., stwierdzające, że odwołanie od decyzji Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...] października 2007 r. zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia 8 czerwca 2007 r. (data nadania) uzupełnionym pismem nadanym 27 czerwca 2007 r. D. B. wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej, iż majątek T. własności B. B., ujęty w księdze wieczystej "T." dawnego Sądu Grodzkiego w S., nie podlegał pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13). Po rozpoznaniu ww. wniosku Wojewoda [...] decyzją znak [...] z dnia [...] października 2007 r. umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. Uzasadniając rozstrzygnięcie tej treści Wojewoda stwierdził, że analiza dokumentów archiwalnych wykazała, iż prawo własności majątku T., przeszło na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września 1944 o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z tym przepisem "na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej, nie-Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej". Nieruchomości wymienione w art. 2 ust. 1 lit. b, c, d oraz e cytowanego dekretu przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego odszkodowania, w całości na rzecz Skarbu Państwa z dniem wejścia dekretu w życie. W §5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51) przewidziano wprawdzie tryb postępowania administracyjnego w sprawach, czy nieruchomość podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej, lecz tryb ten dotyczył wyłącznie nieruchomości przejętych na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e. W sprawach dotyczących art. 2 ust. 1 lit. a-d (a więc również w przedmiotowej sprawie) takiego trybu zatem nie ma. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy powyższa decyzja Wojewody [...] została doręczona pełnomocnikowi Strony w dniu 31 października 2007 r. Pismem datowanym na 14 listopada 2007 r. pełnomocnik Strony wniósł odwołanie od decyzji Wojewody [...], które zostało przekazane organowi II instancji - Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - pismem z dnia 22 grudnia 2008 r. zwrócił się do Wojewody [...] o ustalenie daty złożenia odwołania przez pełnomocnika Strony, adwokata R. N. Zauważył bowiem, że wraz z aktami sprawy przesłano odpis odwołania, na którym nie zaznaczono, czy odwołanie zostało złożone osobiście, czy też za pośrednictwem poczty. W odpowiedzi na ww. pismo Wojewoda [...] wyjaśnił, że odwołanie zostało złożone za pośrednictwem poczty (data nadania: 16 listopada 2007 r., a data wpływu do kancelarii ogólnej 27 listopada 2007 r.). Do pisma wyjaśniającego dołączono, poświadczoną za zgodność z oryginałem, kserokopię koperty, w której, jak wskazał Wojewoda, nadano odwołanie - opatrzonej stemplem pocztowym z datą 16 listopada 2007 r. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że odwołanie od decyzji Wojewody [...] zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W podstawie prawnej organ wskazał art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej: "k.p.a."]. W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r. znak [...] została doręczona pełnomocnikowi Wnioskodawczyni -adwokatowi R. N. w dniu 31 października 2007 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru. Początkiem biegu terminu był następny dzień po doręczeniu decyzji (tj. 1 listopada 2007 r.), termin do wniesienia odwołania upłynął więc w dniu 14 listopada 2007 r. Jak stwierdził organ odwoławczy w niniejszej sprawie termin do wniesienia odwołania nie został zachowany, gdyż odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 16 listopada 2007 r., a więc 2 dni po upływie terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. W tej sytuacji organ był zobligowany do stwierdzenia w trybie art. 134 k.p.a. uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca, działająca przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 i 77 w zw. z art. 129 §2 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co do tego, czy składająca odwołanie przekroczyła termin określony w art. 129 §2 k.p.a.; 2. naruszenie przepisu postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 134 k.p.a. poprzez niezasadne stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 31 października 2007 r. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upływał więc 14 listopada 2007 r. Skarżąca wniosła odwołanie pismem z dnia 14 listopada 2007 r., złożonym w polskiej placówce pocztowej, na dowód czego dołączyła do skargi kopię dowodu nadania, zaznaczając jednocześnie, że może również okazać jego oryginał. Zdaniem Skarżącej, jeżeli organ administracji nie miał pewności, co do daty nadania odwołania, powinien był przedsięwziąć wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia tej kwestii. Na poparcie tej tezy przywołano w skardze liczne orzeczenia sądów administracyjnych, m.in. wyrok WSA Warszawa z 30 stycznia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1707/07, w którym sąd uznał, że "stwierdzenie przez organ II instancji uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, czy skarżący przekroczył termin określony w przepisach. Brak takich wyjaśnień skutkuje naruszeniem norm art. 7 i art. 77 k.p.a., co w konsekwencji prowadzi do uchylenia postanowienia". W ocenie Skarżącej organ II instancji nie podjął jakichkolwiek kroków w celu wyjaśnienia rzeczywistej daty wniesienia odwołania - przede wszystkim nie zwrócił się o wyjaśnienia do pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie stwierdzając brak podstaw do zmiany stanowiska zajętego w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo wskazał, że na etapie postępowania administracyjnego zwrócił się do organu I instancji o ustalenie daty złożenia odwołania przez pełnomocnika Strony. Organ ten wyjaśnił, że odwołanie, wniesione za pośrednictwem poczty (data nadania stempla pocztowego w dni 16 listopada 2007 r.), wpłynęło do kancelarii ogólnej urzędu w dniu 27 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a."], w którym wskazano, że owe sądy stosują środki określone w ustawie. Kierując się ww. przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd zważył, iż zgodnie z art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (art. 129 § 1) w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 2). Stosownie natomiast do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przed jego wydaniem organ zobowiązany jest jednak przeprowadzić postępowanie mające na celu ustalenie rzeczywistego terminu wniesienia odwołania. Zaniechanie przeprowadzenia takiego postępowania lub przeprowadzenie go w niepełnym zakresie narusza art. 7 i 77 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z ww. przepisami organ administracyjny winien - stojąc na straży praworządności - podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), zebrany materiał dowodowy musi być natomiast wszechstronnie rozpatrzony (art. 77 §1 k.p.a.). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając zaskarżone postanowienie dopuścił się naruszenia reguł postępowania określonych w art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. W konsekwencji przedwcześnie wydał postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania w oparciu o art. 134 k.p.a. Takie działanie organu przemawia za uznaniem zasadności zarzutów skargi. Zaznaczyć należy, iż przed wydaniem zaskarżonego postanowienia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia 22 grudnia 2008 r. zwrócił się do Wojewody [...] o ustalenie daty złożenia odwołania przez pełnomocnika Strony, adwokata R. N. Takie działanie - wobec zarzutów skargi -nie może być jednak uznane za wystarczające. Dążąc do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy w zakresie ustalenia daty wniesienia odwołania organ II instancji winien był również zwrócić się o stosowne wyjaśnienia do pełnomocnika Strony. Tego jednak - jak zasadnie podniesiono w skardze - nie uczynił, błędnie (przedwcześnie) uznając, że wystarczające do wydania negatywnego dla Strony rozstrzygnięcia są wyjaśnienia organu I instancji zawarte w piśmie z dnia 19 stycznia 2009 r. Na marginesie Sąd zauważa, że odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione przez pełnomocnika substytucyjnego Strony - adwokata B. G.. Tymczasem w swych pismach (z 22 grudnia 2008 r. i 19 stycznia 2009 r.) organy jako autora odwołania wskazywały adwokata R. N. Sąd zaznacza również, że w odpowiedzi na skargę organ nie ustosunkował się w żaden sposób do treści załączonej do skargi, kopii dowodu nadania przesyłki opisanej jako odwołanie od decyzji Wojewody [...] znak [...] z dnia [...] października 2007 r. w sprawie z wniosku D. B. Dostrzegając konieczność sanacji ww. uchybień Sąd stwierdza, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi winien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe poprzez wezwanie pełnomocnika Skarżącej do nadesłania oryginału dowodu nadania odwołania oraz złożenia stosownych wyjaśnień odnośnie rozbieżności dotyczących liczby porządkowej dziennika korespondencji (l.dz.) oraz numeru nadawczego ("R") przesyłki opisanej jako odwołanie na kopii dowodu nadania załączonego do skargi i tychże danych uwidocznionych na kserokopii koperty, w której - zgodnie ze stanowiskiem organu - nadano odwołanie. Zmierzając do ustalenia daty nadania odwołania zasadne jest również, zdaniem Sądu, wystąpienie do organu I instancji o nadesłanie oryginału koperty, w której wpłynęło odwołanie oraz o złożenie wyjaśnień, czy w posiadaniu organu I instancji nie znajduje się wcześniejsza korespondencja pełnomocnika Skarżącej dotycząca przedmiotowej sprawy. Takiej ewentualności nie można bowiem wykluczyć biorąc pod uwagę, iż liczba porządkowa dziennika korespondencji widoczna na dołączonej do skargi kopii dowodu nadania jest wcześniejsza od tejże liczby wskazanej na kserokopii koperty przesłanej przez organ I instancji przy piśmie z dnia 19 stycznia 2008 r. Następnie organ zobowiązany będzie do wszechstronnego rozpatrzenia uzupełnionego materiału dowodowego zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., w celu ustalenia, w sposób nie budzący wątpliwości, daty nadania odwołania. Stanowisko organu w tym względzie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tejże ustawy.