IV SA/Wa 468/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Michał Majcher po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. R. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2018 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania K. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia tego postanowienia przyczyną takiego rozstrzygnięcia było niezłożenie dodatkowych dokumentów, które umożliwiałyby dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W dniu 16 kwietnia 2018 r. złożyła pismo, w którym ponownie zwróciła się o przyznanie prawa pomocy. W piśmie z dnia 9 maja 2018 r. zwróciła się do Sądu o ponowne przesłanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu 12 czerwca 2018 r. do Sądu wpłynął wniosek K. W. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu. Wniosła ona o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, że jest matką samotnie wychowującą dzieci, utrzymuje się dopłat obszarowych (11000 zł rocznie), alimentów na dzieci – łącznie 800 zł, podała również, że otrzymuje zasiłek rodzinny (340 zł) oraz świadczenia 500+ na dwoje dzieci. Wskazała, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 18,33 ha, posiada również maszyny rolnicze o wartości 50000 zł. Jako konieczne, comiesięczne wydatki wskazała m.in.: prąd – 200 zł, woda – 50 zł, KRUS – 300 zł, podatek rolny – 200 zł, ubrania – 600 zł, telefon – 100 zł, środki czystości – 600 zł, pasze 100 zł, obiady 140 zł. Jest również właścicielką domu o pow. 220m2. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II 2006 r.; str. 554). Rozpoznając wniosek Referendarz miał na uwadze, że w niniejszej sprawie toczyło się już postępowanie z wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni została wówczas wezwana do nadesłania m.in. wyciągów z rachunków bankowych; zaświadczenia z właściwego biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawie płatności otrzymanych w latach 2016 i 2017; kopii decyzji właściwego organu administracji określającej wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości; zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej; oświadczenia precyzującego podane we wniosku informacje o wydatkach. Wezwanie to nie zostało wówczas wykonane, zatem Referendarz odmówił przyznania prawa pomocy uznając, że nie brak powyższych dokumentów uniemożliwia dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej Wnioskodawczyni. Orzekając obecnie Referendarz odstąpił od ponownego wezwania K. W. do nadesłania ponownie dokumentów przedstawiających jej możliwości płatnicze. Referendarzowi z urzędu wiadomo, że K. W. jest inicjatorką co najmniej kilkunastu postępowań sądowych i w każdej z tych spraw składała wniosek o przyznanie prawa pomocy. W sprawach tych składała wnioski o przyznanie prawa pomocy i w każdej z tych spraw była wzywana do nadesłania dodatkowych dokumentów (np. sprawy o sygn. IV SA/Wa 3326/17 – IV SA/Wa 3335/17). Posiada zatem wiedzę, że warunkiem niezbędnym do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest pełne przedstawienie sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazują, by spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie choćby częściowego zwolnienia z kosztów sądowych. Skarżąca jest bowiem właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 18 ha. Prowadzi również produkcję zwierzęcą, co wynika z faktu, że ponosi koszty zakupu pasz. Z gospodarstwa uzyskuje stały dochód, który jest powiększony o dopłaty bezpośrednie z funduszy ARiMR. Otrzymuje również wsparcie rządowe w ramach programu "500 plus" oraz alimenty na dzieci. Jest również właścicielką maszyn rolniczych o wartości co najmniej kilkudziesięciu tysięcy złotych. Wobec tego brak jest podstaw by zaliczyć ją do osób ubogich - a tylko takim powinno być przyznawane prawo pomocy. Należy przy tym mieć na uwadze, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Przyjmuje się również, że strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 704/12). Reasumując stwierdzić należy, że Wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie wygospodarować kwoty 100 zł jaką obecnie jest obowiązana ponieść tytułem wpisu od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 23 lutego 2018 r. Należy także zaznaczyć, że Wnioskodawczyni wygospodarowała kwotę 100 zł i uiściła ją w niniejszej sprawie tytułem "opłaty od skargi o sygn. IV SA/Wa 468/17" . Sąd w pkt 2 postanowienia z dnia 23 lutego 2018 r. nakazał zwrócić Wnioskodawczyni tę kwotę. Powyższa okoliczność wskazuje również na to, że K. W. posiada jednak wolne środki, które mogła przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.