IV SA/Wa 469/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...], orzekającą o wymeldowaniu A. J. z pobytu stałego z lokalu nr [...] w miejscowości M. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem E. J., która w dniu 13 listopada 2009 r. wystąpiła do Wójta Gminy S. o wymeldowanie A. J. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] w miejscowości L. wskazując, iż wyżej wymieniony opuścił sporny lokal w grudniu 2008 r. Wobec tego, iż zebrany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy był niewystarczający aby jednoznacznie stwierdzić, czy A. J. opuścił lokal nr [...] w miejscowości L. , czy w nim nadal zamieszkuje, organ odwoławczy zlecił Wójtowi Gminy S. przeprowadzenie postępowania uzupełniającego. W wyniku analizy akt postępowania organu pierwszej instancji oraz postępowania uzupełniającego, Wojewoda [...] stwierdził, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie potwierdza, iż A. J. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Fakt niezamieszkiwania skarżącego w spornym lokalu potwierdzają bowiem zeznania świadków, m.in. zeznanie S. J. z dnia 5 lutego 2010 r. wskazujące iż nie widuje on A. J. w miejscu stałego zamieszkania od około dwóch lat. Według wiedzy drugiego świadka- Sołtysa wsi L. – J. C. ( protokół z przesłuchania z dnia 1 grudnia 2009 r. i 5 lutego 2010 r.) skarżący nie przebywa w L. , ostatni raz widział skarżącego w grudniu 2009 r. Ponadto Komenda Powiatowa Policji w Z. w piśmie z dnia 4 lutego 2010 r. jednoznacznie potwierdziła, że w przedmiotowym lokalu A. J. nie przebywa od około roku. Dokonane natomiast w spornym lokalu oględziny wykazały brak jakichkolwiek rzeczy osobistych, które świadczyłyby o zamieszkiwaniu skarżącego pod ww. adresem. Fakt niezamieszkiwania w spornym lokalu potwierdził również sam skarżący w piśmie wyjaśniającym z dnia 3 lutego 2010 r. Organ odwoławczy zwrócił dodatkowo uwagę na fakt, iż A. J. nie partycypuje w kosztach utrzymania spornego lokalu. Odnosząc się do kwestii ustalenia charakteru opuszczenia przez A. J. spornego lokalu Wojewoda [...] wskazał, iż opuszczenie to miało charakter dobrowolny. Sam bowiem skarżący w piśmie z dnia 3 lutego 2010 r. potwierdził, iż zabrał rzeczy codziennego użytku z przedmiotowego lokalu, informując jedynie, iż odbyło się to w obecności funkcjonariuszy Policji. Powyższy fakt został potwierdzony również przez E. J., podczas przesłuchania w dniu 30 listopada 2009 r. Zarówno w odwołaniu jak i pismach procesowych składanych w trakcie toczącego się postępowania skarżący wyjaśnił, że posiada klucze do przedmiotowego lokalu, jednak nigdy nie podejmował próby wejścia do niego. Swoją nieobecność w spornym lokalu skarżący usprawiedliwił agresywnym zachowaniem żony. Przez skarżącego został również potwierdzony fakt, iż nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych , które umożliwiłyby mu powrót do lokalu. W ocenie Wojewody za trwałością opuszczenia spornego lokalu przez A. J. przemawia natomiast okoliczność, iż skarżący zabrał z lokalu przedmioty codziennego użytku i inne sprzęty domowe oraz opuścił lokal ponad rok temu. Okoliczności te zostały potwierdzone w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 8 lutego 2010 r. Wyrażenie natomiast przez skarżącego zamiaru powrotu do lokalu w bliżej nieokreślonej przyszłości, zdaniem organu nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie, bowiem jest to zamiar czysto werbalny. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego uniemożliwienia mu dostępu do akt postępowania Wojewoda [...] wyjaśnił, iż organ administracyjny obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów, ponadto strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem. W niniejszej sprawie skarżący domagał się zgody na wyniesienie akt poza Urząd Gminy, co w ocenie organu wykraczało poza uprawnienia wynikające z art. 73 kpa i stanowiło podstawę do nieuwzględnienia żądania skarżącego w tym zakresie. Również w ocenie organu odwoławczego zarzut dotyczący przewlekłości przedmiotowego postępowania należy uznać za chybiony, postępowanie zostało bowiem wszczęte w momencie złożenia wniosku E. J., czyli w dniu 2 13 listopada 2009 r., natomiast błędna data umieszczona w zawiadomieniu o wszczęciu przedmiotowego postępowania ( 20.03.2009 r.) stanowi jedynie oczywistą omyłkę pisarska, nie potwierdza natomiast zarzutu przewlekłości postępowania. Wojewoda [...] dodatkowo zaznaczył, iż tytuł własności lokalu, jakim dysponuje skarżący, nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego, bowiem nie stanowi on przesłanki ustawowej, której spełnienie lub wykluczenie miałoby wpływ na wynik sprawy. Na powyższą decyzję Wojewody [...]skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. J., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez niewłaściwą interpretację warunków w jakich podjął on decyzję o opuszczeniu spornego lokalu. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż nieobecność w lokalu nr [...] w L. na charakter czasowy i wynika ze specyfiki jego pracy, którą obecnie wykonuje w B. . Na ogół nieobecność ta nie przekracza 2 miesięcy. Skarżący pokreślił, iż nie ma i nigdy nie miał zamiaru opuszczenia przedmiotowego lokalu na stałe. Wskazał, iż jest właścicielem domu oraz gospodarstwa rolnego położonego na terenie spornej posesji, które odziedziczył po swoich rodzicach. Podkreślił, iż działania jego byłej żony, zmierzające do wymeldowania go, wynikają z jej złośliwości oraz faktu, iż są oni po rozwodzie. Skarżący ponadto wskazał, iż na mocy wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] września 2009 r. przyznano mu do wyłącznego korzystania dwa pokoje w budynku mieszkalnym położonym w L. nr [...]. Oświadczył, iż do dnia dzisiejszego z byłą małżonką nie dokonali podziału majątku, co potwierdza, iż wskazana nieruchomość stanowi w dalszym ciągu ich wspólny majątek. Wskazując na przyczynę opuszczenia spornego lokalu skarżący powołał się na agresywne zachowania byłej żony. Podniósł, iż aby uniknąć konfliktów z byłą żoną zdecydował się opuścić sporny lokal. Skarżący poinformował, iż wobec tego, że toczy się wobec niego postępowanie karne o znęcanie się, każdorazowo, gdy chciał pojawić się w spornym lokalu, korzystał z asysty funkcjonariuszy Policji, aby nie narazić się na kolejne ataki ze strony byłej żony. W świetle powyższych okoliczności, w ocenie skarżącego, twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji o dobrowolności opuszczenia spornego lokalu wydają się być nieuzasadnione i bezpodstawne. W jego ocenie pominięto bowiem istotną okoliczność, jaką jest przymus psychiczny w jakim pozostawał i w dalszym ciągu pozostaje. W tej sytuacji zdaniem skarżącego ciężko uznać, iż przedmiotowy lokal opuścił dobrowolnie. Skarżący podkreślił, iż jego relacje z żoną są w dalszym ciągu niepoprawne, a jakakolwiek próba powrotu do lokalu w L. byłaby okazją do wezwania przez byłą żonę Policji i skazania go na kolejne kłopoty i sprawy karne. Dlatego też nie podejmował on jakichkolwiek działań mających na celu powrót do przedmiotowego lokalu. Zdaniem skarżącego nie wynikało to jednak z braku woli przebywania w nim, a jedynie podyktowane były koniecznością uniknięcia sytuacji narażenia się na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej. Skarżący przytaczając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 627/07 podkreślił, iż jeżeli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu psychicznego, to nie może być to uznane za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Skarżący nie zgodził się również z argumentacją organu odwoławczego wskazującą, iż sporny lokal nie stanowi ośrodka jego spraw osobistych i majątkowych. Podkreślił, iż z oczywistych względów, wobec podjęcia pracy w B. , od kilku lat większość czasu spędza tam, gdzie toczy się jego życie zawodowe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art,1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) zadaniem sądu jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dacie ich wydania. W wyniku dokonanej oceny należy stwierdzić, iż wbrew zarzutom skargi kwestionowana decyzja Wojewody [...]ego nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jej legalności. Na wstępie należy wskazać, że podstawą rozstrzygnięcia w sprawie jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm.), zgodnie z którym osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Orzeczenie o wymeldowaniu w trybie administracyjnym wymaga zatem ustalenia, że doszło do opuszczenia miejsca pobytu. Przez pobyt stały, zgodnie z definicją ustawową zawartą w art,6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych - stałe przebywanie oznacza skoncentrowanie w danym miejscu swoich interesów osobistych i majątkowych, a więc ulokowanie w nim swego centrum życiowego (zob. wyrok z dnia 6.12.2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1890/06; wyrok z dnia 20.03.2008r" sygn. akt II SA/Bd 64/08). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest także pogląd, w świetle którego - miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmując wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (zob. wyrok z dnia 6.12.2007r., sygn. akt III SA/Gd 281/07; wyrok z dnia 12.03.2008., sygn. akt VIII SA/Wa 600/07). O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można natomiast mówić, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Należy przy tym mieć na uwadze, iż spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały, a nie wynika z bezprawnych działań lub zachowań innych osób (zob. wyrok z dnia 5.06.2008r., sygn. akt n OSK 626/07; wyrok z dnia 7.1O.2008r., sygn. akt n SA/Bd 569/08). W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjęto stanowisko, zgodnie z którym - za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu art.15 ust. 2 powołanej ustawy uznaje się również takie opuszczenie lokalu, do którego osoba została przymuszona, ale nie wykorzystała środków prawnych w celu przywrócenia naruszonego posiadania prawa do zamieszkiwania w tym lokalu. Domniemanie dobrowolności opuszczenia zajmowanego dotychczas lokalu może być natomiast obalone jedynie wskutek wystąpienia do sądu cywilnego we właściwym trybie i terminie z powództwem o przywrócenie posiadania. Roszczenie, o którym tu mowa, wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia (art. 344 kc). Powyższa okoliczność stanowi asumpt do uznania, że niepodjęcie przez osobę pozbawioną możliwości korzystania z lokalu we właściwym czasie działań prawnych, gwarantujących jej powrót do miejsca stałego pobytu oznacza, że osoba ta nie przejawiała i nie przejawia rzeczywistej woli przebywania na stałe w tym miejscu. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal w grudniu 2008 r. Kwestią zatem zasadniczą jest ustalenie, czy opuszczenie spornego lokalu było dobrowolnym opuszczeniem lokalu, w myśl art. 15 ust. 2 cyt ustawy oraz czy miało charakter trwały. Według oświadczenia skarżącego opuszczenie przez niego miejsca stałego zameldowania nie było dobrowolne, było natomiast następstwem kłótni z byłą żoną. Jak wynika jednak z lektury akt sprawy - skarżący nie wykazał w sposób przewidziany prawem, tj. orzeczeniem właściwego sądu powszechnego, iż został zmuszony do opuszczenia spornego domu. Tak więc, niewystąpienie przez skarżącego do sądu cywilnego z powództwem o przywrócenie posiadania należało słusznie uznać za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem miejsca stałego pobytu. W świetle powyższych okoliczności, w ocenie Sądu, organ odwoławczy doszedł do słusznego wniosku, że brak jest przesłanek by można było uznać, że skarżący podjął wystarczające kroki w celu pozostania lub powrotu do spornego lokalu. Nie można tym samym zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż w jego sytuacji miało miejsce przymusowe opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania. Kolejną przesłanką wymagającą stwierdzenia było ustalenie, iż nastąpiło trwałe opuszczenie przez skarżącego przedmiotowego lokalu. Rzeczą organów było więc dokonanie oceny, czy nieprzebywanie skarżącego w spornym lokalu ma charakter trwały. W tym kontekście za słuszne należy uznać stanowisko organu odwoławczego, iż pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych w tym założenia osobistych i majątkowych interesów. Miejsce, w którym osoba ma zamiar stale zamieszkiwać stanowić powinno centrum jej życiowej działalności. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przeprowadzone w dni 8 lutego 2010 r. oględziny lokalu, potwierdził, iż w spornym lokalu skarżący nie posiada żadnych rzeczy osobistych oraz przedmiotów codziennego użytku, które wskazywałyby, iż sporny lokal stanowi centrum życiowe skarżącego. Ustalenia poczynione przez organy orzekające w niniejszej sprawie wykazały, iż skarżący od kilku lat przebywa poza miejscem stałego zamieszkania. Powyższy fakt został również potwierdzony przez skarżącego w skardze złożonej do tutejszego sądu, w treści skargi oświadczył on bowiem, iż w B. koncentruje się jego życie osobiste i zawodowe. Skarżący pracuje w B. , a przyjeżdżając do Polski przebywa w miejscowości D., gdzie m.in. osobiście odbiera korespondencję, a nie w L. w miejscu stałego zameldowania. W świetle powyższego należy uznać, iż opuszczenie lokalu przez A. J. ma charakter trwały. Odnosząc się natomiast do twierdzenia skarżącego, iż orzekające w sprawie organy pominęły fakt, iż wyraża on zamiar powrotu do spornego lokalu warto w tym miejscu wskazać, iż przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny zamiaru powrotu do lokalu istotne znaczenie mieć bowiem będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, do okoliczności takich należeć będą m.in.: koncentracja interesów życiowych w danym miejscu ( por. wyrok NSA O/Z w Szczecinie z 6.02.2002 r, sygn. akt SA/Sz 1278/00). Jak już wskazano powyżej, w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż skarżący koncentruje swoje życie osobiste i zawodowe poza miejscem swojego stałego zamieszkania. Ponadto należy uznać, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostają twierdzenia skarżącego, iż skarżący w dalszym ciągu jest współwłaścicielem przedmiotowego lokalu. Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w kształcie obowiązującym w dniu wydania kwestionowanych decyzji, nie uzależnia możliwości zameldowania od posiadania tytułu prawnego do danego lokalu. Art. 9 ust, 2. omawianej ustawy, zgodnie z którym przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy należało przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, utracił moc obowiązującą z dniem 19 czerwca 2002 r., w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K.20/01 (Dz. U. Nr 78, poz.716), w którym stwierdzono, że omawiany przepis jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powyższego wyroku między innymi stwierdził, że obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, bowiem posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności, która polega na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób jak też służy ochronie interesów samych zainteresowanych (umożliwia odnalezienie tych osób). Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania, że zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy w sposób wystarczający wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności sprawy, w szczególności zbadały spełnienie przesłanek wymeldowania, wymienionych wart, 15 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.