IV SA/Wa 474/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2013 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat J. L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił M. A. nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej, nie udzielił mu zgody na pobyt tolerowany i orzekł o wydaleniu go z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. M. A. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że: 1. ocena zasadności przyznania statusu uchodźcy, jak również pozostałych form ochrony przewidzianych w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680), zwanej dalej "ustawą", następuje poprzez odniesienie indywidualnej sytuacji wnioskodawcy do aktualnej sytuacji w jego kraju pochodzenia. Zła sytuacja w kraju pochodzenia w zakresie bezpieczeństwa sama w sobie nie przesądza o przyznaniu statusu uchodźcy czy innej formy ochrony. W tym kontekście - w zakresie badania przesłanek przyznania statusu uchodźcy - organ wskazał, że: a) sytuacja w zakresie przestrzegania praw człowieka w C. jest co prawda generalnie wysoce zła, to jednak w ostatnich trzech latach uległa poprawie, co wynika z opinii Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 13 marca 2012 r. Od tego czasu sytuacja nie uległa zasadniczej zmianie; b) wnioskodawca nie wykazał, że może żywić uzasadnioną obawę przed prześladowaniem ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych, ponieważ: - poza własnymi oświadczeniami nie uwiarygodnił grożącego mu niebezpieczeństwa, - oświadczenia wnioskodawcy są ogólnikowe, co nie pozwala na przypisanie im waloru wiarygodności, - przedstawione dokumenty nie wykazują przyczyny opóźnienia w rozpatrzeniu w kraju pochodzenia wniosku o paszport, - pobicie wnioskodawcy w 1995 r., po którym ma blizny na głowie, nastąpiło wiele lat przed złożeniem wniosku o nadanie statusu uchodźcy w 2012 r., stąd nie może być uznane za powód wyjazdu z kraju pochodzenia, 2. w zakresie badania przesłanek przyznania ochrony uzupełniającej (art. 15 ustawy) i udzielenia zgody na pobyt tolerowany (art. 97 ust. 1 ustawy) - nie zachodzą przesłanki do ich udzielenia, ponieważ indywidualna sytuacja wnioskodawcy wskazuje, że nie jest narażony na traktowanie w sposób określony w tych przepisach. Analiza materiału dowodowego nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla wnioskodawcy dające podstawę do udzielenia powyższych form ochrony. W skardze na decyzję organu odwoławczego wnioskodawca wskazał, że: 1. strony szukające ochrony często nie dysponują dokumentami potwierdzającymi ich trudną sytuację w kraju pochodzenia, wobec czego zasadniczym dowodem jest jej przesłuchanie; 2. wszelkie wątpliwości powinny być tłumaczone na korzyść strony szukającej ochrony; 3. oświadczenia składane przez stronę korzystają z domniemania prawdziwości, o ile pozostały materiał dowodowy w oczywisty sposób nie podważa ich treści; 4. organ nie podał przyczyny odmówienia wiarygodności oświadczeniom wnioskodawcy, a jeżeli miał do nich zastrzeżenia, powinien był ponownie przeprowadzić dowód z przesłuchania strony; 5. władze interesują się jego osobą, ponieważ posiada opozycyjne wobec rządzących poglądy (czego dowodem jest uprzednie ubieganie się o azyl polityczny za pośrednictwem władz konsularnych W. i S.) oraz wykonuje działalność o charakterze leczniczym (bioenergoterapeuta), która bezzasadnie została oceniona przez organ jako "fantastyczna", stanowiąca "wytwór wyobraźni" wnioskodawcy; 6. pobicie go w 1995 r. zwróciło na niego uwagę władz i od tego czasu jest inwigilowany (ciągle śledzony), nie daje mu się żyć, 7. zgodnie z raportem D. dotyczącego przestrzegania praw człowieka w R. w 2011 r. udokumentowane są przypadki zatrzymań i stosowania przemocy wobec politycznych aktywistów; 8. uzasadnienie decyzji jest wadliwe (art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "K.p.a."), gdyż nie wskazano szczegółowo przyczyn odmowy udzielenia ochrony. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu pod kątem zgodności z prawem jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2013 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2012 r. o odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, nieudzielenia mu zgody na pobyt tolerowany i wydaleniu go z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na wstępie należy nadmienić, że po wydaniu zaskarżonej decyzji skarżący został wydalony z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego miejsce pobytu w kraju pochodzenia nie jest znane (k. 40 - pismo Naczelnika Wydziału - Kierownika Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców w Krośnie Odrzańskim z dnia 2 maja 2013 r.). Odnosząc się zaś do meritum sprawy należy wskazać, co następuje. Cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju (art. 13 ust. 1 ustawy). Prześladowanie to musi: 1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji Rzymskiej lub 2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1 (art. 13 ust. 2 ustawy). Prześladowanie może polegać w szczególności na: 1) użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym przemocy seksualnej; 2) zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym; 3) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu, w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący; 4) braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym; 5) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3; 6) czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość (art. 13 ust. 4 ustawy). Badając, czy istnieje u skarżącego uzasadniona obawa przed prześladowaniem z przyczyn określonych w art. 13 ust. 1 ustawy bierze się pod uwagę nie tylko odczucia skarżącego (czynnik subiektywny), ale również sytuację w kraju pochodzenia odniesioną do indywidualnej sytuacji skarżącego (czynnik obiektywny). Należy zaznaczyć, że ogólnie trudna sytuacja w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o status uchodźcy sama w sobie nie uzasadnia przyznania tego statusu, jeżeli nie istnieje lub jest rażąco mało zagrożenie nastąpienia prześladowań (zagrożenia takiego nigdy do końca nie można wyeliminować). Innymi słowy, obawa aby być uzasadniona, musi być w pewien sposób zobiektywizowana poprzez odniesienie jej do realiów występujących w kraju pochodzenia wnioskodawcy. Dopiero na tym tle można dokonać właściwej oceny, czy dana osoba ubiegająca się o status uchodźcy rzeczywiście może obawiać się prześladowań ze strony własnego państwa. W tym kontekście zasadnie zdaniem Sądu uznano, że z materiału dowodowego nie wynika, aby u skarżącego istniała uzasadniona (obiektywnie) obawa przed prześladowaniami, o których mowa w art. 13 ust. 1 ustawy. Należy zaznaczyć, że - nawet w świetle nie do końca stabilnej sytuacji w C. - zbyt daleko idące są twierdzenia o możliwości wystąpienia prześladowań określonych w art. 13 ustawy wobec skarżącego z powodu, że: a) skarżący został w 1995 r. pobity, wskutek czego pozostała mu na głowie blizna. Pobicie nastąpiło 17 lat przed wyjazdem z C. i złożeniem wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Po pobiciu skarżący przez kilkanaście lat funkcjonował w kraju pochodzenia (z wyjątkiem okresu, w którym z uwagi na wojnę mieszkał poza C.). Przez ten okres czasu w ocenie Sądu nie doznał prześladowań mogących być podstawą do nadania mu statusu uchodźcy. Poza tym nie ma przekonujących danych mogących choćby pośrednio wskazywać na to, że przyczyną pobicia była chęć prześladowania z uwagi na przesłanki z art. 13 ust. 1 ustawy. Pobicie to mogło być li tylko czynem czysto kryminalnym, bez podłoża dyskryminującego z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej; b) prowadził działalność polegającą na leczeniu metodami nadprzyrodzonymi. W aktach administracyjnych brak jest dowodów mogących uprawdopodobnić zajmowanie się przez skarżącego tego typu działalnością. Gdyby skarżący rzeczywiście się nią zajmował, nie powinien mieć problemu z uprawdopodobnieniem tej okoliczności. Nawet jeżeli jednak skarżący rzeczywiście nią się zajmował, to brak jest przesłanek mogących wskazywać na istnienie uzasadnionej obawy nastąpienia prześladowania go z tego powodu. Jak sam wskazywał, działalność tego rodzaju jest doceniana i poszukiwana w kraju pochodzenia skarżącego, z której w ocenie Sądu można uczynić źródło swego utrzymania. Brak jest również w materiale dowodowym innych - poza oświadczeniem skarżącego - materiałów mogących wskazywać na rzucenie na niego uroku, wskutek czego utracił on swą moc uzdrowicielską. I choć nie można nazwać tego typu oświadczeń "fantastycznymi" (zmyślonymi, będącymi jedynie wytworem wyobraźni), to jednak skarżący nie uprawdopodobnił nastąpienia tego typu zdarzenia i tego, że było to przejawem prześladowania go z uwagi na przynależność do grupy społecznej bioenergoterapeutów, wskutek czego może wystąpić u niego uzasadniona obawa prześladowań, o których mowa w art. 13 ustawy; c) oświadczenia skarżącego o inwigilowaniu go przez nieznane mu osoby są na tyle ogólne i nieokreślone, jak również nie można doszukać się racjonalnej ich przyczyny z uwagi na brak zaangażowania skarżącego po którejś ze stron dawnego konfliktu zbrojnego i przynależności do jakiejkolwiek organizacji politycznej, że należy je uznać za niewiarygodne. Skarżący nie podaje szczegółów domniemanej inwigilacji ani sposobu działania osób mających go inwigilować; d) przedstawione dokumenty nie wykazują przyczyny opóźnienia w rozpatrzeniu w kraju pochodzenia wniosku o paszport. Brak podstaw do uznania, że opóźnienie nastąpiło z przyczyn politycznych lub przynależności do grupy społecznej bioenergoterapeutów. Skarżący we wniosku podał, że nie należał do żadnej organizacji politycznej, brak jest danych, które mogłyby uprawdopodobnić starania skarżącego o uzyskanie azylu politycznego w przedstawicielstwach konsularnych W. i S. W tym kontekście nie może mieć znaczenia raport D. dotyczący przestrzegania praw człowieka w R. w 2011 r. dokumentujący przypadki zatrzymań i stosowania przemocy wobec politycznych aktywistów. Brak bowiem danych pozwalających zaliczyć skarżącego do aktywistów politycznych; e) choć we wniosku skarżący podał, że o status uchodźcy ubiega się m. in. z powodu poszukiwania jego syna i gróźb kierowanych pod adresem skarżącego, to jednak nie podał żadnych danych mogących uprawdopodobnić przyczyny poszukiwania syna oraz osób go poszukujących. Odnośnie kwestii ochrony uzupełniającej (art. 15 ustawy) należy wskazać, że skarżący nie spełnia przesłanek uzasadniających przyznanie mu tej ochrony. Skarżący nie uczestniczył w działaniach wojennych, nie został skazany przez sąd na karę śmierci ani nie przedstawił dowodów, że grozi mu orzeczenie takiej kary. Nie grożą mu również tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Zgodnie z informacjami o kraju pochodzenia jest on niestabilny i dochodzi na nim do aktów przemocy, ale nie mają one charakteru systemowego, lecz ściśle indywidualny. Wnioskodawca nie spełnia również przesłanek z art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy, uzasadniających udzielenie mu zgody na pobyt tolerowany. Brak bowiem poważnych podstaw, aby zakładać, że przesłanki te mogą wystąpić (zagrożenie prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, poddanie torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub zmuszenie do pracy lub pozbawienie prawa do rzetelnego procesu sądowego albo ukaranie bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. - Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm., zwanej dalej "Konwencją Rzymską"). Wnioskodawca mógł swobodnie przemieszczać się po terytorium F., legalnie opuścił ten kraj, nie miał żadnych kłopotów przy przekroczeniu jego granicy. Sama możliwość zagrożenia po powrocie do kraju pochodzenia nie uzasadnia udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów mogących wskazywać na możliwość ziszczenia się przesłanek wskazanych w art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy. Wydalenie wnioskodawcy nie narusza prawa do jego życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji Rzymskiej, gdyż żaden z jego członków rodziny nie znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej albo zgody na pobyt tolerowany organ i wobec braku negatywnych przesłanek do wydalenia (art. 48 ust. 2 pkt 1-4 ustawy), organ zasadnie na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy orzekł o wydaleniu wnioskodawcy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Odnośnie pozostałych zarzutów zawartych w skardze należy podnieść, że zasadne jest stwierdzenie skarżącego, że strony szukające ochrony często nie dysponują dokumentami potwierdzającymi ich trudną sytuację w kraju pochodzenia, wobec czego zasadniczym dowodem jest jej przesłuchanie. Niemniej jednak brak jest w sprawie okoliczności mogących wskazywać na trudności skarżącego w zgromadzeniu dokumentów, które mogłyby uprawdopodobnić niektóre istotne w sprawie okoliczności, np. prowadzenie działalności w zakresie bioenergoterapii, prowadzenia działalności politycznej czy złożenia dokumentów w przedstawicielstwach konsularnych W. i S. z prośbą o azyl polityczny w tych krajach. Skarżący wyjechał z kraju swobodnie, więc miał czas na zgromadzenie stosownych dokumentów. W związku z powyższym nie można się zgodzić, że wszelkie wątpliwości powinny być tłumaczone na korzyść strony szukającej ochrony, a oświadczenia składane przez stronę korzystają z domniemania prawdziwości, o ile pozostały materiał dowodowy w oczywisty sposób nie podważa ich treści, gdyż na stronie postępowania ciąży obowiązek współpracy z prowadzącym postępowanie organem administracji publicznej w zbieraniu materiału dowodowego. Wbrew twierdzeniu skarżącego organ podał przyczyny odmówienia wiarygodności oświadczeniom wnioskodawcy i nie było potrzeby ponownego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony. W związku z tym Sąd w pkt 1 sentencji wyroku oddalił skargę w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 250 powyższej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) oraz art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054).