IV SA/Wa 483/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie Sędzia WSA Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2009 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta. W. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej W. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata [...] prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy ul. [...] w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem innych udokumentowanych wydatków pełnomocnika. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2008 r. o odmowie wymeldowania. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Prezydent W., po rozpoznaniu wniosku W. S. o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego J. S. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., odmówił wymeldowania wymienionej. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że J. S. mimo, iż aktualnie nie mieszka w przedmiotowym lokalu, to nigdy nie zrezygnowała z prawa do zamieszkiwania w nim. Nie zrezygnowała z woli powrotu do lokalu. W powyższym kontekście podkreślono, iż czasowa, nawet długotrwała nieobecność w miejscu stałego zameldowania, jeśli nie nastąpiła utrata fizycznego władztwa nad lokalem nie może być utożsamiana z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). Rozpoznając sprawę w następstwie odwołania organ II instancji nie stwierdził podstaw do zmiany zajętego przez organ I instancji stanowiska. W uzasadnieniu wskazano, iż nie zaistniał warunek konieczny do wymeldowania J. S. w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż J. S., pomimo, iż obecnie nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., to jednak nie zrezygnowała z prawa zamieszkania w nim. Nadal posiada swobodny dostęp do mieszkania, posiada do niego klucze, jak również swoje rzeczy, meble. Ponadto opuszczając sporny lokal dopełniła obowiązku meldunkowego w postaci potwierdzenia zgłoszenia pobytu czasowego za granicą do dnia [...] października 2012 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uzupełnionej pismem procesowym z dnia 16 września 2009 r. W. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe Sygn. akt IV SA/Wa 483/09 zastosowanie art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn zm.); dalej: "k.p.a." oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegające na nie wyjaśnieniu bezpośredniej przyczyny zameldowania J. S. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. oraz późniejszego wniosku o wymeldowanie ww. osoby. Wskazała, iż wbrew zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu, organy obu instancji przyjęły, iż J. S. nie miała zamiaru opuszczenia przedmiotowego lokalu, gdyż posiadała klucze do mieszkania, wskutek czego nie nastąpiło zerwanie więzi z dotychczasowym mieszkaniem, co uniemożliwiło pozytywne rozpoznanie wniosku o wymeldowanie, a tym samym dokonały oceny jedynie części zgromadzonych dowodów co jest sprzeczne z zasadami określonymi w dyspozycji art. 107 § 3 kpa. i ma wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a.", w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Nadto, w myśl art. 135 § 1 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem decyzje organów obu instancji wydane zostały bez należytego wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania 2 Sygn. akt IV SA/Wa 483/09 osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Przy ustaleniu zamiaru nie można zatem poprzestać na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć bowiem będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m.in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, niepubl.). Wydanie przez organ orzeczenia o odmowie wymeldowania danej osoby z pobytu stałego winno być tym samym poprzedzone postępowaniem dowodowym, którego rezultaty nie pozostawiałyby wątpliwości co do braku istnienia wymienionych wyżej przesłanek wymeldowania. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - zawarte w art. 6 i 7 k.p.a. - zasada praworządności oraz dochodzenia prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona, z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Oceniając wydane w sprawie decyzje należy stwierdzić, że nie zostały one poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym. Organy obu instancji, dokonując ustaleń faktycznych oparły się na twierdzeniach J. S., nie konfrontując jednak ich treści z całością materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co czyni zasadnym zarzut skarżącej 3 Sygn. akt IV SA/Wa 483/09 naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Skarżąca zasadnie zauważa bowiem, iż pomimo zgłoszenia w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu, pobytu czasowego w N. w okresie od dnia [...] października 2008 r. do dnia [...] października 2012 r., J. S. w dalszym ciągu zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., co potwierdziła kontrola meldunkowa Komendy Rejonowej Policji W. przeprowadzona w dniach [...] i [...] października 2008 r. (k. 35 akt adm.) oraz kontrola meldunkowa Urzędu Miasta [...] W. przeprowadzona w dniu [...] listopada 2008 r. (k. 36 akt adm.). Dodatkowym potwierdzeniem pobytu skarżącej pod wskazanym adresem jest fakt odbioru decyzji organu I instancji w dniu [...] grudnia 2008 r. (k. 40 akt adm.). Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż wyjazd za granicę nie jest równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego, uzasadniającym wymeldowanie. Jednakże w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy okoliczność ta nie została przez organy wykazana w sposób bezsporny. Istotna z punktu widzenia przesłanek wymeldowania jest również podniesiona przez skarżącą okoliczność dysponowania przez J. S. kluczami do spornego lokalu w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnymi jedynie z uwagi na fakt, iż była w toku przeprowadzki i przychodziła po swoje rzeczy (k. 6 akt adm.), co dodatkowo potwierdziła opiekunka skarżącej J. Z. (k. 13 akt adm.). Należy w tym kontekście podnieść, iż nawet pozostawienie rzeczy osobistych nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w danym lokalu, jeżeli jego opuszczenie miało charakter trwały. Okoliczności wskazane przez skarżącą mogą świadczyć o zamiarze zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz braku woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Realizacja wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej wymagała od organów obu instancji dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym również w kontekście okoliczności podnoszonych przez skarżącą i przesłuchanych w sprawie świadków, nie zaś oparcia treści rozstrzygnięcia jedynie na twierdzeniach osoby zainteresowanej. Należy przy tym podkreślić, iż oświadczenia złożone przez świadków wskazują na okoliczności, które mogą potwierdzać stanowisko skarżącej, iż J. S. była w istocie zainteresowana zameldowaniem w przedmiotowym lokalu a nie zamieszkiwaniem w nim na stałe. 4 Sygn. akt IV SA/Wa 483/09 Podsumowując, stwierdzić należy, że argumentacja organów obu instancji co do braku przesłanek opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez J. S. nosi cechy dowolności i nie jest przekonująca, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 §1 i art. 107§3k.p.a. Za niezasadny uznać należy z kolei zarzut braku analizy umowy stanowiącej powód zameldowania J. S. w spornym lokalu. Należy zauważyć, iż sprawy administracyjne prowadzone w przedmiocie ewidencji ludności mają na celu wyłącznie potwierdzenie faktycznego miejsca pobytu stałego lub czasowego. Jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie z pobytu stałego jest trwałe i dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania. Organy ewidencyjne nie są zatem uprawnione do badania tytułów prawnych do zamieszkiwania pod danym adresem, rozstrzygania sporów o prawo własności itd. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 lipca 2009 r., III SA/Po 507/08, LEX nr 510212). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku. Zawarte w wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zostało wydane przez Sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 powołanej ustawy.