IV SA/Wa 495/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2014 r. sprawy ze skargi F. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej "Szef Urzędu"), po rozpatrzeniu odwołania F.C. (F.C. dalej "skarżący") od decyzji Wojewody [...] (dalej "Wojewody") z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...], orzekającej o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał decyzję Wojewody w mocy. II. Zaskarżona decyzja Szefa Urzędu zapadła w następującym stanie faktycznym: 1. Wnioskiem z dnia [...] maja 2012 r. skarżący wystąpił do Wojewody o udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP. Wniosek uzasadnił faktem, że od dnia [...] listopada 2008 r. pozostaje w związku małżeńskim z obywatelką polską G.C. (dalej "żona skarżącego"). 2. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Wojewoda orzekł o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie, stwierdzając że kwestia udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelką polską była już przedmiotem wcześniejszego postępowania administracyjnego, wszczętego z wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2010 r., a zakończonego odmowną decyzją Wojewody z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Szefa Urzędu z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...]. Przesłanką do odmowy udzielenia skarżącemu wnioskowanego zezwolenia było uznanie przez orzekające w sprawie organy, że małżeństwo skarżącego z obywatelką polską zawarte zostało w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. 3. Skarżący wniósł do Szefa Urzędu odwołanie od decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2012 r., umarzającej postępowanie administracyjne, wszczęte z wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2012 r. W odwołaniu skarżący zakwestionował prawidłowość oceny Wojewody odnośnie bezprzedmiotowości postępowania wszczętego z drugiego wniosku skarżącego, mającej uzasadniać umorzenie tego postępowania. Drugi wniosek skarżącego winien zostać rozpoznany co do istoty, albowiem dotyczy zezwolenia na zamieszkanie na inny okres, aniżeli wniosek poprzedni. III. Rozpatrzywszy zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] października 2012 r. odwołanie skarżącego od decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2012 r., Szef Urzędu utrzymał decyzję Wojewody w mocy, podzielając ocenę Wojewody co do bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, wszczętego z wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2012 r., będącej następstwem tożsamości przedmiotu tego postępowania z przedmiotem postępowania wszczętego z wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2010 r. Uzasadniając zaskarżoną decyzję, Szef Urzędu wskazał w szczególności, co następuje: 1. W decyzjach Wojewody z dnia [...] grudnia 2010 r. i Szefa Urzędu z dnia [...] stycznia 2011 r., wydanych w wyniku rozpatrzenia poprzedniego wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2010 r. o udzielenie zgody na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP z uwagi na pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelką polską przesądzono, że związek ten został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. 2. W okresie, w którym wskazane wyżej orzeczenia Wojewody i Szefa Urzędu pozostają w obrocie prawnym, niedopuszczalnym jest ponowne orzekanie w przedmiocie udzielenia skarżącemu zgody na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP z uwagi na pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelką polską, albowiem powyższe łączyłoby się koniecznością powtórnej oceny, czy małżeństwo skarżącego został zawarte w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Doszłoby w tej sytuacji do ponownego orzekania w sprawie, już rozstrzygniętej wcześniejszym orzeczeniem organu administracji, co prowadziłoby w efekcie do nieważności późniejszego orzeczenia z racji wystąpienia kwalifikowanej wady prawnej, o której mowa w art.156 § 1 pkt 3 k.p.a. 3. Decyzja Szefa Urzędu z dnia [...] stycznia 2011 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2010 r., została zaskarżona przez skarżącego do Sądu. Wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 744/11 Sąd skargę oddalił. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej "NSA") skargę kasacyjną od wyroku Sądu z dnia 10 sierpnia 2011 r. Postępowanie kasacyjne przed NSA pozostaje w toku. IV. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] października 2012 r., podtrzymując argumentację odwołania. V. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ocenę wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. VI. Wyrokiem z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 117/12, wydanym w wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej skarżącego od wyroku Sądu z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 744/11, NSA uchylił wyrok Sądu i przekazał Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. VII. Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 34/13, Sąd orzekający w niniejszej sprawie ze skargi na decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] października 2012 r. zawiesił postępowanie do czasu ponownego rozpoznania przez Sąd skargi skarżącego na decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] stycznia 2011 r. sądowe VIII. Prawomocnym wyrokiem z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 671/13, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu, stwierdzając konieczność dokonania przez organ odwoławczy ponownej, wyczerpującej oceny kwestii, czy małżeństwo skarżącego został zawarte w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. IX. Postanowieniem z dni [...] marca 2014 r. Sąd podjął postępowanie w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: X. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. 3 orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tj. Dz.U. Nr 270 z późn. zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z przepisem art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art.97§1 pkt 4 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. XI. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną obecnie decyzją Szefa Urzędu było wyjaśnienie, czy skarżący spełnia przesłanki niezbędne do uzyskania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP na podstawie art.53 ust.1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, tj. z uwagi na okoliczność, że jest małżonkiem obywatelki polskiej. 2. Zgodnie z dyspozycją art.55 ust.1 ustawy o cudzoziemcach organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi będącemu małżonkiem obywatela polskiego zobowiązany jest do ustalenia, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przywołany przepis ten wskazuje równocześnie okoliczności, które mogą świadczyć o takim właśnie celu zawarcia małżeństwa: 1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynika to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub grupie społecznej; 2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa; 3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie; 4) małżonkowie nie spotkali się nigdy przed zawarciem małżeństwa; 5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga; 6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą; 4 7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już małżeństwa dla pozoru. 3. Zgodnie z dyspozycją art.57 ust.1 pkt 4 ustawy cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli podstawą ubiegania się o zezwolenie jest zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim lub cudzoziemcem zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54, a związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. 4. Postępowanie w przedmiocie którego została wydana zaskarżona obecnie decyzja Szefa Urzędu (oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody), wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia [...] maja 2012 r., jest kolejnym postępowaniem w przedmiocie zezwolenia skarżącemu na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP na podstawie art.53 ust.1 pkt 6 ustawy. Poprzedni wniosek skarżącego w tym przedmiocie, tj. wniosek z dnia [...] marca 2010 r. został rozpatrzony negatywnie decyzjami Wojewody z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz Szefa Urzędu z dnia [...] stycznia 2011. Przesłanką odmowy udzielenia skarżącemu wnioskowanego zezwolenia było ustalenie organu, że związek małżeński z obywatelką polską został przez skarżącego zawarty w celu obejścia przepisów ustawy. 5. Bezsprzecznie prawidłowo uznał Szef Urzędu w zaskarżonej obecnie decyzji, że pomiędzy postępowaniem wszczętym z wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2010 r., a późniejszym postępowaniem wszczętym z wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2012 r. zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa. W obu tych sprawach chodzi bowiem o udzielenie tej samej osobie, tj. skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP z uwagi na tę samą przesłankę - pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelką polską. Wprawdzie w oczywisty sposób każdy ze złożonych przez skarżącego wniosków o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony dotyczy zezwolenia mającego obowiązywać w innym okresie, co niewątpliwie jest okolicznością w pewien sposób różnicującą oba postępowania administracyjne, niemniej okolicznością przesądzającą de facto o tożsamości tych spraw jest to, że w każdym postępowaniu o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony uwagi na pozostawanie przez skarżącego w związku małżeńskim z obywatelką polską organ musi dokonać oceny okoliczności zawarcia tego małżeństwa (ustalenia, czy małżeństwo nie zostało w celu obejścia przepisów - art.55 ust.1 ustawy o cudzoziemcach). Z racji tego, że okoliczność ta została rozstrzygnięta w postępowaniu zakończonym decyzją Szefa Urzędu z dnia 5 [...] stycznia 2011 r., w związku z czym, do czasu wyeliminowania tego orzeczenia z obrotu prawnego ustalenia tej decyzji w przedmiocie oceny, że małżeństwo skarżącego zostało zawarte dla pozoru, są wiążące przy każdym kolejnym rozpatrywaniu wniosku skarżącego o wydanie zezwolenia na zamieszkanie. Nie sposób bowiem uznać, aby w każdym kolejnym postępowaniu, toczącym się z wniosku skarżącego organ za każdym razem miał umocowanie do badania okoliczności tego samego zdarzenia, mającego miejsce w przeszłości (tj. zawarcia małżeństwa), mając hipotetyczną możliwość formułowania w każdym kolejnym postępowaniu odmiennych wniosków w tym zakresie. Tym samym, co do zasady uznać należy, że każde kolejne postępowanie w przedmiocie uzyskania przez skarżącego zezwolenia na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony w związku z zawarciem przez skarżącego związku małżeńskiego z obywatelką polską istotnie dotknięte jest bezprzedmiotowością, a ewentualne merytoryczne orzeczenie w przedmiocie kolejnego wniosku byłoby obciążone kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. art.156 § 1 pkt 3 k.p.a. 6. Z powyższych wywodów wynika, że ewentualne skuteczne wzruszenie orzeczeń Szefa Urzędu i Wojewody, wydanych w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2010 r., a ściślej mówiąc skuteczne zakwestionowanie prawidłowości ustaleń tych decyzji odnośnie zawarcia przez skarżącego związku małżeńskiego w celu ominięcia ustawy o cudzoziemcach, otworzyłoby drogę do merytorycznego rozpatrywania kolejnych wniosków skarżącego, opartych na podstawie art.53 ust.1 pkt 6 ustawy. 7. W kontekście powyższego należy stwierdzić, że równolegle z kontrolowanym obecnie postępowaniem administracyjnym, wszczętym z wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2012 r., w toku pozostawało postępowanie przed Sądem w przedmiocie kontroli legalności decyzji Szefa Urzędu, wydanej w sprawie wniosku z dnia [...] marca 2010 r. (wszczęte stosowną skargą skarżącego). Podkreślenia wymaga, że w dacie orzekania w niniejszej sprawie przez Szefa Urzędu ([...] października 2012 r.) przed NSA trwało postępowanie ze skargi kasacyjnej skarżącego, wniesionej od wyroku Sądu z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 744/11. W ocenie Sądu prawomocne rozstrzygnięcie kwestii legalności decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] stycznia 2011 r., a ściślej ujmując ocena prawidłowości ustalenia przez Szefa Urzędu, że małżeństwo skarżącego zostało zawarte w celu obejścia przepisów ustawy, stanowiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art.97 § 1 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu wszczętym z wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2012 r. 8. W świetle powyższych okoliczności Sąd orzekający w niniejszej sprawie wyraża pogląd, że w postępowaniu w przedmiocie rozpatrzenia przez Szefa Urzędu odwołania od decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2012 r., orzekającej o umorzeniu postępowania wszczętego z wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2012 r. wystąpiły przesłanki do zawieszenia tego postępowania na zasadzie art.97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu zakończenia postępowania sądowego ze skargi skarżącego na decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] stycznia 2011 r. W konsekwencji powyższego zaniechanie zawieszenia przedmiotowego postępowania odwoławczego należy uznać za naruszenie art.97 § 1 pkt 4 k.p.a., skutkujące uchyleniem zaskarżonej obecnie decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] października 2012 r. 9. Wykonanie przez Szefa Urzędu niniejszego wyroku (w razie jego uprawomocnienia się) wymaga wzięcia pod uwagę faktów procesowych, które miały miejsce już po wydaniu zaskarżonego obecnie orzeczenia z dnia [...] października 2012 r. tj.: 1) uchylenia przez NSA wyrokiem z dnia 17 marca 2013 r. wyroku Sądu z dnia 10 sierpnia 2011 r., oddalającego skargę skarżącego na decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] stycznia 2011 r. i przekazanie Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania, oraz 2) uchylenia przez Sąd wyrokiem z dnia 14 listopada 2013 r. decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] stycznia 2011 r. z zaleceniem dokonania przez organ odwoławczy ponownej, wyczerpującej oceny kwestii, czy małżeństwo skarżącego został zawarte w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W konsekwencji uznania, że kwestia ostatecznego ustalenia, czy małżeństwo skarżącego zostało zawarte w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, czy też nie, rozstrzygana w postępowaniu wszczętym z wniosku skrzącego z dnia [...] marca 2010 r. (a zatem w postępowaniu, w którym wydane zostało orzeczenie Wojewody z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz uchylone wyrokiem Sądu z dnia 14 listopada 2013 r. orzeczenie Szefa Urzędu z dnia [...] stycznia 2011 r.), stanowi zagadnienie wstępne w obecnie kontrolowanym postępowaniu, toczącym się z wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2012 r., stwierdzić należy, że w razie uprawomocnienia się niniejszego wyroku zachodzi konieczność zawieszenia przez Szefa Urzędu postępowania w przedmiocie rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2012 r. do czasu rozpatrzenia przez Szefa Urzędu odwołania od decyzji Wojewody z dnia [...] grudnia 2010 r. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c, art.152 i art.200 p.p.s.a.