IV SA/Wa 495/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Michał Majcher po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia Zwykłego [...] w M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Zwykłego [...] w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 20 listopada 2017 r., uzupełnionego wnioskiem z 1 maja 2018 r. Stowarzyszenie Zwykłe [...] w M. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia/częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku podano, że Stowarzyszenie uzyskuje wpływy ze składek członkowskich, które nie wystarczają na bieżące pokrycie kosztów działalności i opłat sądowych. Do Stowarzyszenia przynależą osoby bezrobotne, emeryci i renciści, którzy mają ograniczone możliwości finansowe. Obecnie podjęto działania mające na celu nabór nowych członków oraz pozyskanie dodatkowych funduszy. Skarżące Stowarzyszenie wskazało, że obecnie nie posiada środków finansowych, posiada zobowiązanie finansowe w kwocie 1000 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369 – dalej Ppsa) osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej można przyznać prawo pomocy w całości, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania żeby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, s. 568). Wobec tego, skoro wolą członków Stowarzyszenia jest wszczynanie postępowań sądowoadministracyjnych Stowarzyszenie powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie tego typu spraw. Stowarzyszenie jest dobrowolnym zrzeszeniem osób, które przede wszystkim opiera swoją działalność na pracy społecznej swych członków. Członkowie stowarzyszenia winni zatem wspomagać je w gromadzeniu majątku, który będzie mógł zostać przeznaczony m.in. na koszty postępowania sądowego. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Skarb Państwa. Dlatego stowarzyszenie powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki (por. postanowienie NSA z 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 317/06 oraz postanowienie NSA z 31 marca 2008 r., sygn. akt II OZ 263/08). Przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Skarb Państwa przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje, że faktycznie działalność stowarzyszenia finansowana jest ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku (por. postanowienie NSA z 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 491/11). Z przedstawionych przez Wnioskodawcę dokumentów wynika, że aktualnie Stowarzyszenie liczy 4 osoby. Zgodnie z uchwałą walnego zgromadzenia członków Stowarzyszenia z dnia 4 lutego 2017 r. minimalna składka członkowska wynosi miesięcznie 20 zł. Skarżące Stowarzyszenie zadeklarowało, że podjęło działania mające na celu zwiększenie liczby jego członków. Jednak w piśmie z dnia 4 maja 2018 r. wskazało, że liczy jedynie 4 członków. Trudno zatem uznać by były to działania skuteczne. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w niniejszej sprawie Skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł. Wobec tego, mimo deklarowanych niskich składek członkowskich i minimalnej ilości członków Stowarzyszenie potrafiło wygospodarować kwotę równą 25 minimalnym składkom na uiszczenie kosztów sądowych. W ocenie Referendarza Skarżące stowarzyszenie posiada zatem możliwości zgromadzenia środków na udział w postępowaniu sądowym, jednak ich nie wykorzystuje. Skoro uiściło wpis od skargi, zatem sprawie można było nadać dalszy bieg. Z protokołu rozprawy z dnia 12 stycznia 2018 r. wynika, że na rozprawie stawił się m.in. prezes Skarżącego Stowarzyszenia, który aktywnie w nim uczestniczył składając m.in. oświadczenia i wnioski. Wobec tego w niniejszej sprawie do chwili rozpoznawania wniosku o prawo pomocy Skarżący dość sprawnie działał bez udziału pełnomocnika. W ocenie Referendarza skoro Stowarzyszenie potrafiło zgromadzić środki na uiszczenie wpisu w niniejszej sprawie winno również wykorzystać możliwości i poczynić oszczędności na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i poniesienia ewentualnych dalszych kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 Ppsa orzeczono jak w sentencji.