IV SA/Wa 505/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska (spr.), , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. F. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu zażalenia R.F. (dalej: skarżący) utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] grudnia 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1969 r. w sprawie zmiany pisowni nazwiska dziadka skarżącego z "[...]" na "[...]". W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienie organ przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy: Wojewoda [...] postanowieniem z [...] grudnia 2018 r., powołując się na art. 61a K.p.a., odmówił w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1969 r, [...] w sprawie zmiany pisowni nazwiska dziadka skarżącego z "[...]" na "[...]". Organ pierwszej instancji swoje rozstrzygnięcie umotywował faktem, że skarżący nie jest stroną w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie zmiany pisowni nazwiska T. B.. Rozpatrując zażalenie skarżącego, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podzielił stanowisko Wojewody [...], że skarżący nie posiada interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie zmiany pisowni nazwiska T.B.. Stosownie do art. 61 a § 1 K.p.a. podmiot, który nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania. Za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uważa się nie tylko stronę postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, ale także każdego, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów z zakresu zmiany imienia i nazwiska, tak samo jak w przypadku regulacji obowiązujących w chwili wydania przedmiotowej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], prawo do zmiany imienia i nazwiska w trybie administracyjnym przysługuje osobie, która imię i nazwisko nosi. Prawo to jest prawem osobistym i z tego względu jako takie jest niezbywalne. Stroną postępowania o zmianę nazwiska może być zatem wyłącznie osoba, której postępowanie dotyczy. W ocenie organu drugiej instancji również tylko ta osoba będzie posiadała przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Tylko zatem osoba, której imię lub nazwisko ma zostać zmienione lub ustalona ma być jego pisownia, jest stroną postępowania, którego przedmiotem jest rozstrzygnięcie tej kwestii. Prawa strony nie będą przysługiwać w tego typu sprawach w szczególności zstępnym adresata decyzji. Osoby trzecie - także zstępni osoby, której dotyczy decyzja - nie będą również uprawnione do inicjowania postępowań nadzwyczajnych w tego typu sprawach. R.F.i w skardze na postanowienie z [...] stycznia 2019 r. wskazał, że wniosek o zmianę nazwiska dziadka skarżącego złożyła Komenda Powiatowa Milicji Obywatelskiej w [...]. Skarżący wskazał, że jest wnukiem T.B. Odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego uniemożliwia skarżącemu przywrócenie oryginalnego brzmienia [...] nazwiska. Skarżący chce przywrócić swoje nazwisko rodowe w oryginalnym brzmieniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 K.p.a.). Zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a. w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W myśl art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowania albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która dotyczy praw i obowiązków tego podmiotu, lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływające na prawa i obowiązki innego podmiotu. W pierwszym wypadku postępowanie dotyczy interesu lub obowiązku danego podmiotu w sposób bezpośredni. W drugim wypadku postępowanie dotyczy interesu prawnego danego podmiotu w sposób pośredni, tj. decyzja oddziałuje na prawa i obowiązki tego podmiotu wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z sytuacją prawną tego podmiotu. Kwestia, czy stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie ustalenia pisowni nazwiska określonej osoby dotyczy interesu prawnego lub obowiązku innego podmiotu, w rozumieniu art. 28 K.p.a., wymaga oceny, która powinna uwzględnić skutki prawne, jakie dla tego podmiotu wywołuje ustalenie brzmienia nazwiska, w szczególności, w jaki sposób oddziałuje na sytuację prawną tego podmiotu, przy uwzględnieniu argumentów podnoszonych we wniosku o wszczęcie postępowania. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (Dz.U. z 1963 r., Nr 59, poz. 328 ze zm.) zmiana imienia lub nazwiska obywatela polskiego na inne wskazane przez niego imię lub nazwisko może nastąpić na jego wniosek na zasadach określonych w tej ustawie. Organ spraw wewnętrznych prezydium powiatowej rady narodowej ustala w razie wątpliwości na wniosek strony pisownię lub brzmienie imienia i nazwiska (art. 10 ust. 1 ustawy z 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk). Przepis art. 10 ust. 1 ustawy o zmianie imion i nazwisk stosuje się odpowiednio w przypadkach dostosowania pisowni imion i nazwisk do zasad pisowni polskiej zgodnie z fonetycznym brzmieniem. Ustalenie pisowni imion i nazwisk do zasad pisowni polskiej może nastąpić również z urzędu, jeżeli imię i nazwisko ma brzmienie polskie (art. 10 ust. 3 ustawy o zmianie imion i nazwisk). W orzecznictwie przyjmuje się, że sprawy dotyczące imion i nazwisk (ich zmiany, ustalenia pisowni) są sprawami dotyczącymi praw o charakterze ściśle osobistym, wygasających z chwilą śmierci osoby, której przysługują (por. wyrok WSA z 4 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 606/14, zob. także wyroki NSA: z 9 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 334/10 oraz z 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2441/14). W postępowaniu o zmianę nazwiska interes prawny posiada wyłącznie osoba ubiegająca się o zmianę lub w przypadku dziecka – jego przedstawiciel ustawowy, działający w imieniu małoletniego (por. powołany wyrok NSA z 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2441/14). Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym przez organ wyroku z 9 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 334/10 stwierdzając, że w sprawie dotyczącej zmiany nazwiska na zasadzie art. 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk, prawa strony nie przysługują osobom trzecim, poza zainteresowanym dokonaniem zmiany. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że osoba trzecia może mieć interes faktyczny w sprawie dotyczącej zmiany nazwiska, co nie jest wystarczającą przesłanką dla przyjęcia, że ma ona status strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. W warunkach rozpoznawanej sprawy organy administracji miały podstaw do zastosowania art. 61a K.p.a. Należy podkreślić, że co do zasady w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu pisowni nazwiska określonej osoby, interes prawny ma jedynie ta osoba, której kwestionowana decyzja dotyczy, z uwagi na ściśle osobisty charakter tego prawa. Skarżący w toku postępowania administracyjnego nie wskazał na okoliczności, które uzasadniały jego interes prawny w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1969 r. w sprawie zmiany pisowni nazwiska innej osoby (jego dziadka) z "[...]" na "[...]". Z odpisu zupełnego aktu urodzenia skarżącego wynika, że decyzją z 5 października 2016 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] zmienił imię skarżącego z M. na R. Następnie decyzją z [...] grudnia 2016 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] zmienił nazwisko skarżącego z B. na F.. Skarżący obecnie nie posługuje się nazwiskiem B., a okoliczność, że w przyszłości chciałby wrócić do tego nazwiska nie świadczy o posiadaniu przez niego interesu prawnego w tej sprawie, a jedynie może wskazywać na interes faktyczny w sprawie dotyczącej ustalenia pisowni nazwiska jego dziadka. Kwestia zmiany pisowni nazwiska dziadka skarżącego z "[...]" na "[...]" nie ma wpływu na sytuację prawną R.F.. Sam zaś skarżący nie wskazał, z jakich przepisów wywodzi swój interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o zmianie pisowni nazwiska jego dziadka. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), oddalił skargę.