IV SA/Wa 514/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. z siedzibą w K. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2010 r. , nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. G. z siedzibą w K., zwane dalej "Towarzystwem" wniosło skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Towarzystwo, po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł, zwróciło się do Sądu w dniu 12 kwietnia 2010 r. z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, iż Towarzystwo utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich w wysokości 50 zł rocznie. Składki opłaciło tylko 10 osób. W ubiegłym roku Towarzystwo poniosło stratę w wysokości 231,4 zł, która zostanie uregulowana ze składek. W pierwszym kwartale udokumentowane koszty działalności wyniosły 344,21 zł. Towarzystwo na dzień złożenia wniosku dysponuje realnie kwotą 74,39 zł, mimo , iż na koncie w chwili obecnej jest 650 zł. Zarządzeniem z dnia 21 maja 2010 r. referendarz sądowy wezwał Towarzystwo do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie: - odpisów z bilansu oraz rachunku zysków i strat za III kwartał 2009 r. oraz I kwartał 2010 r. - wyszczególnienia oraz udokumentowania wydatków poniesionych na działalność statutową w III kwartale 2009 r. oraz I kwartale 2010 r. - uchwały określającej wysokość składek członkowskich oraz informacji o liczbie członków stowarzyszenia, - wyciągów z kont i lokat bankowych z okresu od 1 stycznia 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r. Towarzystwo w piśmie z dnia 4 czerwca 2010 r. poinformowało, iż w 2009 r. nie wpłynęła jakakolwiek składka, cały rok zamknął się stratą w wysokości 231,40 zł (w załączeniu kopia zeznania CIT-8). Wydatki w I kwartale 2010 r. związane były z zakupem materiałów biurowych, z usługami pocztowymi i zakupem biletów PKP, itp. Łączna suma tych wydatków wyniosła 344,35 zł. Składki członkowskie wynoszą 50 zł, zaś nauczyciele są zobowiązani do opłacania składek w wysokości 25 zł, a studenci, uczniowie, emeryci, osoby pozostające bez pracy – w wysokości 12,5 zł. Aktualnie Towarzystwo liczy 45 członków, ale w związku z niepłaceniem składek Zarząd zamierza tę liczbę zrewidować. W załączeniu do pisma Towarzystwo przesłało również wyciąg z konta – historię operacji za okres od 1 stycznia 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r. (saldo końcowe: 154,39 zł). Rozpatrując przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stwierdzić należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winno uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Wskazać bowiem należy, że G., jak wynika ze statutu, realizuje swoje cele m. in. poprzez występowanie na prawach strony w postępowaniach administracyjnych, procesach sądowych związanych z ochroną środowiska (§ 8 pkt. 8 statutu). W tej sytuacji Towarzystwo wnosząc skargę winno się liczyć z koniecznością pokrycia kosztów wszczętego postępowania i powinno gromadzić na cele ewentualnych postępowań sądowoadministracyjnych odpowiednie kwoty. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06) należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Sąd wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Należy także zwrócić uwagę na fakt iż Towarzystwo liczy 45 członków, składki wynoszą 50 zł , 25 lub 12,5 zł rocznie. Fakt nieskutecznego egzekwowania składek od członków Towarzystwa, na który powołuje się strona we wniosku o przyznanie prawa pomocy (podano, iż składki opłaciło w 2010 r. jedynie 10 członków), nie uzasadnia przerzucenia ciężaru finansowania działalności Towarzystwa na Skarb Państwa. W tej sytuacji należało dojść do wniosku, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy, skoro Stowarzyszenie nie wykorzystało przewidzianych w prawie możliwości na zgromadzenie środków finansowych, choćby w postaci skutecznego pobierania składek członkowskich. Dlatego też, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało postanowić jak w sentencji.