IV SA/Wa 531/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Związku S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Związku S. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2009 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 14 maja 2009 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, złożony na urzędowym formularzu PPPr wniosek Związku S. z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2009 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] październik 2006 r. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Stowarzyszenie jest organizacją działającą w zakresie pożytku publicznego. Nie posiada majątku, środków trwałych, a jedynym przychodem Związku są składki członkowskie, które nie zawsze wystarczają na pokrycie kosztów biurowych oraz prowadzenie korespondencji. Jak wynika z nadesłanego formularza wniosku wysokość strat skarżącego za 2007 r. wyniosła 22, 28 zł, natomiast za ostatni rok obrotowy 175, 75 zł. Wniosek ten następnie na wezwanie Sądu został uzupełniony pismem z dnia 8 czerwca 2009 r. do którego zostały dołączone załączniki zawierające raporty kasowe za IV kwartał 2008 r. i I kwartał 2009 r., kopia bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2008 r., kopia rachunku wyników za okres od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r., kserokopia protokołu Komisji Uchwał i Wniosków oraz zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za 2008 r. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy zważyć co następuje: Z regulacji prawnej zawartej w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. -zwanej dalej P.p.s.a.) dotyczącej kosztów sądowych wynika, że podstawową zasadę stanowi ponoszenie kosztów sądowych przez każdego kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 219, art. 220, art. 230 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a., możliwe jest zwolnienie osoby prawnej wnoszącej skargę od kosztów sądowych poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym w sytuacji gdy wykaże ona, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 - Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.855 ze zm.), przewiduje możliwość uzyskiwania przez Stowarzyszenie środków finansowych na swoją działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, oraz dochodów z majątku stowarzyszenia. Ponadto Stowarzyszenie ma możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, a dochód z takiej działalności może posłużyć do realizacji celów statutowych. Należy mieć na uwadze, że w § 7 statutu wnioskodawcy zagwarantowano możliwość pobierania składek członkowskich. Ponadto zaznaczyć należy, iż dochody uzyskiwane przez wnioskodawcę są przeznaczane na realizacje celów statutowych. Skarżący Związek chcąc realizować swą statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zaniechanie prowadzenia własnej działalności zarobkowej, pobierania składek czy pozyskiwania darowizn prowadzi do przerzucenia kosztów własnej działalności na Skarb Państwa. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06). Podzielając powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W powyższym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny doszedł również do wniosku, iż stowarzyszenie nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Wynika z tego, że pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom które dobrowolnie zaniechały pozyskiwania tych środków. Należy mieć na uwadze, że uchwałą Komisji Uchwał i Wniosków nr 3 z dnia 22 kwietnia 2006 r. skarżący Związek zagwarantował sobie możliwość pobierania składek od swoich członków. Ponadto jak wynika z § 13 statutu Związku S. majątek Związku oprócz składek członkowskich tworzą darowizny oraz inne wpływy finansowe i rzeczowe. Z nadesłanych wyciągów kasowych wynika, iż wnioskodawca celem pokrycie kosztów postępowania przed sądem okręgowym uzyskał taką pomoc finansową w postaci pożyczki od osoby fizycznej w wysokości 650 zł. Argumentacja przedstawiona zatem przez skarżące Stowarzyszenie we wniosku nie może uzasadniać przyznania mu prawa pomocy, bowiem Stowarzyszenie pozbawiając się środków finansowych, chociażby w postaci wyższych składek członkowskich, nie może domagać się przerzucenia kosztów swojej działalności na rzecz Skarbu Państwa. Mając powyższe na względzie uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., pozwalająca na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z tych względów, na podstawie art. 245 i 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.