IV SA/Wa 539/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany imion i nazwiska postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W. S. (dalej: "skarżąca") wniosła skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie zmiany imion i odmowy zamiany nazwiska. Po doręczeniu skarżącej wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, w terminie do dokonania tej czynności skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że jest uczennicą, utrzymują ją rodzice, którzy pracują sezonowo. Podniosła, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z rodzicami i trzema małoletnimi braćmi. Zarządzeniem z dnia 6 maja 2016 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: a) wskazanie wydatków (przeciętnie w miesiącu) ponoszonych przez skarżącą i jej rodziców na utrzymanie oraz wskazania źródeł pokrycia tych wydatków; b) złożenie oświadczenia, czy rodzice skarżącej uzyskują jakiekolwiek dochody – jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości (należy przedłożyć stosowne zaświadczenie w tym zakresie, np. z zakładu pracy o wysokości zarobków); w przypadku nieuzyskiwania dochodów – wezwać do wskazania źródeł utrzymania (w przypadku korzystania z pomocy socjalnej, należy nadesłać kopie decyzji o przyznaniu takiej pomocy); c) złożenie wyciągów z posiadanych przez skarżącą oraz rodziców skarżącej rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych; d) złożenie oświadczenia, jaki skarżąca oraz rodzice skarżącej mają tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywają (np. czy są właścicielami, czy wynajmują lokal –jeżeli tak należy przedstawić umowę najmu) oraz, czy i ewentualnie jakie koszty ponoszą miesięcznie z tego tytułu (ewentualnie czy koszty te ponosi ktoś inny). W piśmie z dnia 24 maja 2016 r. skarżąca oświadczyła, że: - od września 2016 r. będzie studiować, - nie pracuje, jest na utrzymaniu rodziców, - rodzice nie pracują, "jedynie pracują sezonowo" dostają zasiłek socjalny, - rodzina nie posiada dodatkowych źródeł finansowania, - wszystkie wydatki są pokrywane z tego tytułu; - rodzina wynajmuje mieszkanie Referendarz sądowy zważył, co następuje: Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) dalej "p.p.s.a",. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania żądanej pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości referendarza sądowego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689). Niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącej, która nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Z informacji podanych przez skarżącą na urzędowym formularzu PPF wynika jedynie, że skarżąca wraz z rodzicami i braćmi mieszka we [...]. Skarżąca jest uczennicą, nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy pracują sezonowo. Skarżąca, będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwana do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonała tego wezwania w sposób prawidłowy. Przede wszystkim skarżąca została wezwana do wykazania wszystkich wydatków ponoszonych na utrzymanie i wskazania źródeł ich pokrycia a także do nadesłania wyciągów bankowych – swoich oraz rodziców - lub złożenia oświadczenia o nieposiadaniu wyciągów a także wyjaśnienia sytuacji mieszkaniowej (czy mieszkanie w którym rodzina aktualnie przebywa stanowi ich własność, czy też wynajmują lokal – jeżeli tak – do przedłożenia umowy najmu). Skarżąca w piśmie z dnia 24 maja 2016 r. nie wymieniła wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne, nie nadesłała też wyciągów z kont bankowych, jak również nie złożyła oświadczenia o nieposiadaniu kont i rachunków bankowych, ponadto oświadczyła, że rodzina wynajmuje mieszkanie, jednak nie przedłożyła stosownej umowy – do czego była zobowiązana zarządzeniem z dnia 6 maja 2016 r. Należy jeszcze raz podkreślić, że to na skarżącej spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy ocenia złożone przez stronę oświadczenia i dokumenty. Jeżeli skarżąca, pomimo wezwania, nie przedstawia oświadczeń czy dokumentów, na podstawie których można by ustalić, na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania, to należy uznać, że nie wykazała przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.