IV SA/Wa 543/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia w ewidencji gruntów i budynków stanu działki postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania Z. W. i T. W., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r. orzekającą o odmowie przywrócenia w ewidencji gruntów i budynków stanu działki nr [...] położonej w obrębie M., gmina Z., sprzed zmiany z dnia 2 listopada 2015 r. nr [...]. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T. W.. W piśmie z dnia 8 marca 2016 r. skarżąca zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 15 kwietnia 2016 r. wezwano skarżącą do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, wezwanie doręczono w dniu 25 kwietnia 2016 r. W zakreślonym terminie skarżąca nadesłała wniosek na urzędowym formularzu. Wskazała, że zwraca się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że znajduje się w bardzo dramatycznej sytuacji finansowej ze względu na prowadzoną egzekucję komorniczą oraz zajęcie wpływów na rachunkach bankowych. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z bratem. Podała m.in., że połowa posiadanego gospodarstwa rolnego w postaci trzech działek rolnych została sprzedana przez komornika w drodze licytacji, przy czym komornik pozostawił ich bez środków do życia, bez pracy i bez możliwości spłaty zadłużeń. Jako posiadany majątek skarżąca wskazała gospodarstwo rolne, w skład którego wchodzi dom o pow. 85 m2, obora i stodoła. Majątek ten stanowi współwłasność skarżącej oraz jej brata. Ponadto wskazała, że posiada wraz z bratem ziemię rolną o pow. 6,89 ha fizycznych. Skarżąca oświadczyła, że nie ma oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności, ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5000 zł. Skarżąca wskazała, że gospodarstwo rolne jest jedynym źródłem dochodu jej i brata. Dodała, że komornik sądowy zajmując 100% wpływów na rachunki bankowe, pozbawił ich możliwości wykonywania pracy, a także możliwości regulowania opłat i zobowiązań, w tym z tytułu kredytów. Nie pozostawił im nawet środków na życie. Jako uzyskiwane dochody skarżąca wskazała dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. ze sprzedaży towaru oraz dopłatę bezpośrednią z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Podała, że dopłata bezpośrednia za rok 2011 r. wyniosła 6.418,26 zł. Wśród zobowiązań i stałych wydatków skarżąca wskazała: prąd ok. 200 zł na dwa miesiące, inne koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego ok. 4000 zł na rok, a także opłaty z tytułu zakupu opału na zimę oraz koszty zakupu ubrań i butów. Postanowieniem z dnia 23 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 543/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi. Postanowieniem z dnia 13 września 2016 r. sygn. akt I OZ 932/16 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że stronie przysługuje wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności, której uchybiła. Trudno więc mówić o oczywistej bezzasadności skargi, jeżeli istnieje procesowa możliwość usunięcia braku formalnego skargi. Ponownie rozpoznając sprawę, zgodnie z zarządzeniem z dnia 10 października 2016 r. wezwano skarżącą do nadesłania, w terminie 14 dni: - oświadczenia w przedmiocie wysokości dochodu miesięcznego netto uzyskiwanego przez skarżącą oraz jej brata z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, - oświadczenia w przedmiocie ponoszonych miesięcznie stałych wydatków z tytułu bieżącego utrzymania (koszty ponoszone na dom, media, żywność, koszty leczenia, koszty ponoszone z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego itp.), - wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z ostatnich 3 miesięcy, - kserokopii decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie dopłaty bezpośredniej za 2011 r., a także oświadczenia skarżącej, czy w późniejszym okresie były wydawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej oraz jej brata decyzje w przedmiocie dopłat bezpośrednich, - kserokopii umowy w przedmiocie zaciągniętego kredytu/kredytów oraz oświadczenia skarżącej o wysokości kwoty kredytu pozostałej do spłacenia, - kserokopii postanowienia komornika sądowego o wszczęciu postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej, - oświadczenia, czy skarżąca otrzymuje jakąkolwiek pomoc socjalną (jeśli tak, należy nadesłać zaświadczenie z właściwego ośrodka pomocy społecznej). W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nadesłała przy piśmie z dnia 4 listopada 2016 r. stosowne dokumenty, w tym m.in.: - zaświadczenia z Urzędu Gminy Z. z dnia [...] listopada 2016 r., iż skarżąca oraz jej brat są podatnikami podatku rolnego z tytułu współposiadania ½ części gospodarstwa rolnego, położonego w m. M, a przeciętny roczny dochód z pracy w ww. gospodarstwie wynosi 4570,15 zł; - zaświadczenie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] listopada 2016 r., że skarżąca wraz z bratem nie korzystali z żadnych form pomocy społecznej; - kopię pisma Banku [...] w P. z dnia 14 lipca 2011 r. informującego o wypowiedzeniu umowy rachunku bankowego w związku z brakiem obrotów od dnia 1 października 2010 r.; - kopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie przyznania bratu skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 w wysokości 5279,82 zł; - kopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie przyznania bratu skarżącej pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011 w łącznej wysokości 1138,44 zł; - kopię umowy kredytu z dnia 12 lutego 2009 r. pomiędzy [...] S.A. a skarżącą i jej bratem w kwocie 25.393,26 zł; - kopię umowy kredytu odnawialnego z dnia 6 sierpnia 2008 r. pomiędzy [...] Bank S.A. a bratem skarżącej na kwotę limitu kredytowego 14.000,zł; - kopię umowy kredytu konsolidacyjnego z dnia 30 stycznia 2008 r. pomiędzy [...] S.A. [...] w S. a bratem skarżącej w kwocie 30.000,00 zł; - oświadczenie skarżącej i jej brata z dnia 4 listopada 2016 r. o sprzedaniu kredytu zaciągniętego w [...] S.A. funduszowi inwestycyjnemu w dniu 27 kwietnia 2015 r. oraz umorzeniu egzekucji komorniczej w tej sprawie na wniosek wierzyciela; - oświadczenie brata skarżącej z dnia 4 listopada 2016 r. o sprzedaniu kredytu zaciągniętego w [...] S.A. został sprzedany funduszowi inwestycyjnemu w dniu 1 czerwca 2015 r. oraz umorzeniu egzekucji komorniczej w tej sprawie na wniosek wierzyciela; - oświadczenie brata skarżącej z dnia 4 listopada 2016 r., że nie jest w stanie określić kwoty kredytu konsolidacyjnego, jaka pozostała do spłaty; - zawiadomienia komornika sądowego o wszczęciu egzekucji z dnia 19 kwietnia 2010 r., z dnia 27 kwietnia 2011 r., z dnia 13 grudnia 2011 r., z dnia 21 listopada 2011 r., z dnia 4 kwietnia 2011 r.; - zawiadomienie komornika sądowego z dnia 4 kwietnia 2011 r. o zajęciu wierzytelności; - zawiadomienia komornika sądowego z dnia 23 kwietnia 2010 r., z dnia 9 listopada 2010 r. i z dnia 11 stycznia 2012 r. o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat; - oświadczenie skarżącej i jej brata z dnia 4 listopada 2016 r. w przedmiocie ponoszonych kosztów, na które składają się: prąd - ok. 1200 zł na rok, inne koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego - ok. 4000 zł na rok, jedzenie - ok. 4000 zł na rok, inne koszty z tytułu zakupu opału na zimę, ubrań i butów oraz oświadczenie, że ostatni wpływ na rachunek bankowy stanowiła dopłata bezpośrednia z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa za 2011 r. w wysokości 6.418,26 zł, przy czym wszystkie pieniądze zostały przekazane przez bank na konto komornika sądowego; - oświadczenie skarżącej i jej brata z dnia 4 listopada 2016 r., że od 2012 r. nie korzystali z żadnych form dopłat bezpośrednich, ani innych form pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis art. 245 § 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie stwierdzić należy, że sytuacja finansowa skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Jak bowiem wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także z nadesłanych dokumentów oraz oświadczeń, skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe razem z bratem, a jedynym źródłem ich utrzymania jest praca w gospodarstwie rolnym. Nadesłane zaświadczenie z Urzędu Gminy Z. z dnia [...] listopada 2016 r. potwierdza, że przeciętny roczny dochód z pracy w gospodarstwie wynosi 4570,15 zł. Z uwagi na przeprowadzoną egzekucję komorniczą, zostały zajęte w całości środki zgromadzone na rachunku bankowym brata skarżącej, a rachunek ten został następnie rozwiązany z uwagi na brak obrotów. Skarżąca nie posiada jakichkolwiek oszczędności, jak również nie korzysta obecnie z dopłat bezpośrednich z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W opisanych okolicznościach, mając na uwadze treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2016 r. sygn. akt I OZ 932/16 stwierdzić należy, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.