IV SA/Wa 556/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku - oddala skargę - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] lutego 2012r. - zaskarżonym skargą przez H. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] grudnia 2011r., którym zwrócono wymienionemu skarżącemu wniosek o zwrot nieruchomości położonej w obrębie S., jako działki nr [...] o pow. [...] ha, powstałej w wyniku podziału parcelacyjnego majątku S. stanowiącej byłą własność W. B., uzupełniony pismem z 19 kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ nadzoru podał, iż H. B. wystąpił do Ministra z wnioskiem o zwrot wyżej opisanej nieruchomości. Minister decyzją z [...] kwietnia 2009r. umorzył postępowanie administracyjne z uwagi na jego bezprzedmiotowość, utrzymaną w mocy decyzją z [...] maja 201Or. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 października 201Or. (sygn. akt IV SA/Wa 1328/10) uchylił obie wymienione decyzje. Minister zgodnie ze wskazaniami Sądu wezwał wnioskodawcę pismem z 5 kwietnia 2011r. do sprecyzowania żądania. H. B. w piśmie z 19 kwietnia 2011 r. jednoznacznie określił swoje roszczenie jako "urzędowe stwierdzenie, iż W. B. w dniu 1 kwietnia 1939r. był posiadaczem nieruchomości gruntowej stanowiącej w dniu 1 kwietnia 1939r. działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej w P. oraz "stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1949r. o powołaniu Państwowego Gospodarstwa Rolnego w S. jako sprzecznej z prawem". Minister postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. zwrócił wymieniony wniosek wnioskodawcy. H.B. wystąpiło ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister - w wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku - postanowieniem z [...] lutego 2012. utrzymał w mocy postanowienie z [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister, przytaczając treść art. 66 § 3 K.p.a., wskazał iż przesłanki z tego przepisu wypełnia sprecyzowana przez stronę w piśmie z 19 kwietnia 2011 r. treść wniosku. Z treści tego pisma jednoznacznie wynika, iż wnioskodawca żąda: - po pierwsze urzędowego potwierdzenia prawa własności swojego ojca na dzień 1 kwietnia 1939r., co podtrzymuje we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; - po drugie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 1949r. o powołaniu Państwowego Gospodarstwa Rolnego w S. Strona wskazała, iż nie dysponuje wiedzą dotyczącą nazwy organu, który ją wydał i znakiem sprawy. Jedynie wskazała ww datę decyzji. Wobec tak określonego przedmiotu żądania organ stwierdził, iż rozpatrzenie pierwszego z roszczeń nie jest możliwe w trybie postępowania administracyjnego, zarówno przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak również innym organem administracji publicznej. W kodeksie postępowania administracyjnego nie przewidziano bowiem instytucji urzędowego stwierdzenia własności; odnosząc się zaś do drugiego z roszczeń organ uznał, iż we wniosku doszło do powołania abstrakcyjnego orzeczenia bez określenia niezbędnych danych. Przy tak sprecyzowanym żądaniu nie jest możliwe wskazanie właściwego organu. We wniosku wskazano jedynie ww datę decyzji., co nie ma znaczenia przy jego rozpoznaniu lub próbie ustalenia organu właściwego. Ponadto strona podała, iż wobec objętej wnioskiem nieruchomości nie została wydana żadna decyzja nacjonalizacyjna. W tej sytuacji Minister stwierdził, iż nie jest właściwy w sprawie, a ze względu na rozwiązania prawne nie jest w stanie dokonać ustalenia właściwego organu administracji publicznej. H.B. w skardze wniósł o uchylenie postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi z [...] lutego 2012r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił wydanie go z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 66 § 3 w zw. z art. 8, art. 9 i art. 11 K.p.a. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że zwracając skarżącemu wniosek o stwierdzenie własności nieruchomości oraz stwierdzenie nieważności decyzji organ nie ma obowiązku poinformowania strony postępowania, że sprawa nie ma charakteru administracyjnoprawnego, lecz jest sprawą z zakresu np. prawa cywilnego, jak również wskazać czy sprawa może należeć do właściwości sądów powszechnych czy też nie; art. 107 § 1w zw. z art. 124 § 1 oraz art. 126 K.p.a. przez przyjęcie, że zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie obligatoryjne składniki wskazane w tych przepisach. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie j podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, iż postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2012r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, iż zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z [...] grudnia 20011 r. są wynikiem ponownego rozpatrzenia sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 października 2010r., sygn. akt IV SA/Wa 1328/10. Wyrokiem tym uchylono wydane uprzednio w sprawie postanowienia. W uzasadnieniu wskazano, iż powodem wyeliminowania z obrotu prawnego wymienionych postanowień było naruszenie art. 7 i art. 9 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wyraźnie wskazał, iż niewątpliwie żądanie zwrotu przedmiotu stanowi klasyczne powództwo windykacyjne, którego podstawy materialnej należy poszukiwać w art. 222 K.c. i przesłanką skuteczności tego roszczenia jest wykazanie, że powodowi przysługuje prawo własności do rzeczy. Zatem jest sprawą z zakresu prawa cywilnego (sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 K.p.a.), która nie została przekazana do właściwości organów. W takiej sytuacji organ winien zastosować art. 66 § 3 K.p.a. i zwrócić wniosek z pouczeniem, z jakiego powodu zwrot ten następuje. Uprzednio jednak Minister powinien wyjaśnić rzeczywistą wolę wnioskodawcy, przy zastosowaniu zasad określonych w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 K.p.a., aby nie została wykluczona droga postępowania administracyjnego, jeżeli taka będzie wynikała z treści żądania. Z tego względu rolą organu administracji jest uzyskanie od strony jednoznacznego stanowiska co do treści jej żądania. Rozstrzygnięcie zatem będzie uzależnione od ostatecznego stanowiska podmiotu zainteresowanego. W świetle powyższego organ, ponownie rozpoznając sprawę, był związany - stosownie do art. 153 P.p.s.a. - oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w przedstawionym wyżej orzeczeniu Sądu. Związanie to obejmuje również Sąd kontrolujący obecnie ponownie przeprowadzone postępowanie. I tak Minister, kierując się powyższymi wytycznymi Sądu, jak wynika z przedstawionego stanu sprawy wezwał skarżącego - w trybie art. 64 § 2 K.p.a. - do sprecyzowania pierwotnego żądania przez wskazanie konkretnego orzeczenia (daty wydania, znaku i przedmiotu decyzji) oraz dokładnego określenia rodzaju postępowania, którego wszczęcia żąda. Jednocześnie organ poinformował skarżącego, iż możliwości wzruszenia ostatecznej decyzji zostały określone w dziale II, rozdziale 12 i 13 K.p.a. W szczególności, że wzruszenie ostatecznej decyzji może nastąpić przez stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 K.p.a. albo wznowienie postępowania na podstawie art. 145 K.p.a. Skarżący w piśmie z 19 kwietnia 2011r., będącym odpowiedzią na ww wezwanie organu, wniósł o: 1) urzędowe stwierdzenie, że W. B. w dniu 1 września 1939r. był posiadaczem nieruchomości gruntowej stanowiącej w dniu 1 kwietnia 1939r. działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, położoną w P., obręb S., zapisaną w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w P. [...]; 2) stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1949r. o powołaniu Państwowego Gospodarstwa Rolnego w S. jako sprzecznej z prawem. W piśmie tym skarżący podał również, iż wobec opisanej nieruchomości nie została wydana żadna decyzja nacjonalizacyjna. Zaś decyzją z [...] stycznia 1949r. o powołaniu Państwowego Gospodarstwa Rolnego w S. doszło do rozporządzenia własnością prywatną W. B., niemniej z uwagi na znaczny upływ czasu nie dysponuje wiedzą co do nazwy organu, który ją wydał, ani znakiem sprawy. Organ, opierając się na tak sprecyzowanym żądaniu skarżącego, prawidłowo zastosował w sprawie art. 66 § 3 K.p.a., zgodnie z którym, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Odnośnie pierwszego punktu żądania właściwie organ uznał, iż Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje instytucji urzędowego stwierdzenia własności, co oznacza iż żądane to nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego zarówno przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak i przed innym organem administracji publicznej. Również trafnie postąpiono z drugą częścią żądania skarżącego, uznając iż skoro skarżący nie wskazał organu, który wydał decyzję z [...] stycznia 1949r. i znaku sprawy, w której wydano tę decyzję, a nadto stwierdził, że opisywana nieruchomość nie była przedmiotem żadnej decyzji nacjonalizacyjnej, to należało uznać, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie jest właściwy w sprawie i nie jest też w stanie dokonać ustalenia właściwego organu administracji publicznej. Nie można zgodzić się ze skarżącym jakoby Minister w przyjętych ustaleniach dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, w tym i art. 66 § 3 K.p.a., który stanowił podstawę prawną wydania postanowienia o zwrocie podania skarżącego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż tylko takie naruszenie mogłoby doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu organ uzasadnił podstawy do zwrotu wniosku skarżącemu. Zaś obowiązek zawiadamiania skarżącego, o którym wspomina skarżący w skardze spoczywa na organie w sytuacji stwierdzenia swojej niewłaściwości w sprawie i działania podejmowanego na podstawie art. 65 K.p.a., którego nie stosowano w sprawie. Organ zgodnie z treścią art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 8 i art. 9 K.p.a. oraz art. 153 P.p.s.a. dokładnie wyjaśnił treść żądania skarżącego i opierając się na niej prawidłowo zastosował normę art. 66 § 3 K.p.a. Jedynie z postanowienia tego w sposób wyraźny nie wynika czy do rozpoznania jednego z roszczeń skarżącego właściwy jest sąd powszechny, niemniej brak takiego wskazania, nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy, gdyż wobec tak sprecyzowanego przez skarżącego żądania i tak zasadny byłby zwrot podania. W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 151 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku