IV SA/Wa 563/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia Zwykłego "[...]" z siedzibą w W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt IV SA 3525/15 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego; 2. zwrócić ze Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) na rzecz skarżącego Stowarzyszenia Zwykłego "[...]" z siedzibą w W. kwotę 100,- (sto złotych) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 maja 2016 r., sygn. akt IV SA 3525/15 oddalił skargę Stowarzyszenia Zwykłego "[...]" z siedzibą w W. wniesioną na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia wymienionego Towarzystwa do udziału w postępowaniu na prawach strony w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie, przebudowie oraz zmianie sposobu użytkowania budynku mieszkalnego na usługowy (usługi nieuciążliwe), budowie budynku gospodarczego, planowanej na dz. nr ew. [...] w obrębie [...], położonej przy ul. [...] w M.. Od powyższego wyroku skarżące Stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną, którą Sąd odrzucił postanowieniem z dnia 30 września 2016 r. jako wniesioną z uchybieniem ustawowego terminu. Na postanowienie to zostało wniesione zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 14 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1383/17 oddalił zażalenie, potwierdzając trafność powyższego rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Skargą z dnia 13 lutego 2017 r. (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego) skarżące Stowarzyszenie, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wystąpiło z żądaniem wznowienia postępowania sądowego zakończonego powyższym postanowieniem z dnia 30 września 2016 r. odrzucającym skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Instytucja wznowienia postępowania sądowego, której uruchomienia domaga się skarżący, ma charakter wyjątkowy. Opiera się ona bowiem na przysługującej poza tokiem instancji skardze o ponowne przeprowadzenie procesu zakończonego prawomocnym orzeczeniem i zastąpienie zapadłego w sprawie orzeczenia nowym rozstrzygnięciem. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu, a więc niewzruszalnemu w drodze zwyczajnych środków odwoławczych orzeczeniu powoduje, że instytucja ta może być wykorzystana wyłącznie wtedy, gdy znajdzie to oparcie w prawie, a katalog podstaw wznowieniowych jest katalogiem zamkniętym, niezezwalającym na rozszerzającą wykładnię wymienionych w nim przesłanek. Głównym powodem takiego ukształtowania instytucji wznowienia postępowania sądowego jest konieczność zapewnienia stabilności prawomocnych orzeczeń sądowych. Reżim prawny ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) dopuszcza możliwość obalenia prawomocnego orzeczenia sądu, jeżeli zapadło ono z naruszeniem bezwzględnie obowiązujących zasad prawa i jest rażąco sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy. Takim szczególnym trybem jest instytucja wznowienia postępowania, która jest dopuszczalna jedynie w ściśle określonych w ustawie przypadkach. Należy podkreślić, że wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniają wyłącznie te przesłanki wznowienia postępowania, które są następstwem zdarzeń powstałych w danym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Co do zasady warunkiem możliwości rozpatrywania zasadności skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest wniesienie jej w terminie i oparcie na ustawowej podstawie wznowienia, co wynika wprost z art. 280 § 1 powołanej ustawy. Brak jednej z tych przesłanek powoduje, że rozpatrywanie skargi pod względem merytorycznym jest niemożliwe i skutkuje odrzuceniem skargi. Podstawy wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wojewódzkiego sądu administracyjnego zostały wymienione w przepisach art. 271- 274 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Formalnoprawne podstawy wznowienia postępowania sądowego, wziąwszy pod uwagę zakres przedmiotowy rozpoznanej skargi, pozostają jednak poza przedmiotem badań w ramach niniejszego posiedzenia. Należy wszak podkreślić, że poczynienie w pierwszej kolejności ustaleń, co do dopuszczalności sformułowanej przez skarżącego skargi o wznowienie postępowania może przesądzić niejako o tym, że skarga ta nie będzie mogła skutecznie zainicjować postępowania. Istota niniejszego postępowania sprowadza się bowiem do ustalenia, czy dopuszczalnym jest wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem odrzucającym skargę kasacyjną. Zasadnym jest zatem przywołanie w tym miejscu art. 270 in extenso powołanej ustawy, w świetle którego w przypadkach przewidzianych w dziale VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Przepis ten ustanawia zasadę, zgodnie z którą wznowienie postępowania możliwe jest tylko w przypadku zakończenia postępowania prawomocnym orzeczeniem. Stanowisko sądów administracyjnych, mające odzwierciedlenie w powszechnej, w stabilny sposób ukształtowanej praktyce orzeczniczej (np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 1997 r., sygn. akt I SA 1468/96, ONSA Nr 2, poz. 101), jak i ugruntowane stanowisko doktryny prawa administracyjnego (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, komentarz do art. 270 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005; patrz także: J. P.Tarno, komentarz do art. 270 powołanej nustawy [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006) stwierdza, że pojęcie "orzeczenia" wskazane w art. 270 powołanej ustawy należy odnieść do prawomocnych wyroków (orzeczeń merytorycznych) i postanowień w inny sposób kończących postępowanie sądowoadministracyjne (np. postanowienie o umorzeniu postępowania). Z tych względów poza zakresem uregulowania pozostają postanowienia, na które przysługuje zażalenie, jak i niekończące postępowania, mające charakter procesowy (por. K. Dubaj, Glosa do postanowienia NSA z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt I GZ 2/06, Przegląd Sejmowy z 2008 r., nr 1, s. 163). Przyjdzie zatem przypomnieć w tym miejscu, że orzeczeniem, w sprawie którego skarżący domaga się wznowienia postępowania, jest postanowienie odrzucające skargę kasacyjną z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu. Postanowienie takie jest wymienione w katalogu orzeczeń, na które przysługuje zażalenie skierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tego trybu zaskarżenia skarżący zresztą skorzystał i wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 14 listopada 2017 r. oddalił zażalenie wniesione na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Wszystkie okoliczności związane z przebiegiem postępowania sądowego powinny być bowiem podniesione przez skarżącego w ramach przysługujących mu zwykłych środków zaskarżenia jakim w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest skarga kasacyjna. Jednakże skarżący skutecznie takiej skargi nie wniósł (wniesiona skarga kasacyjna została odrzucona), tym samym nie skorzystał z możliwości dokonania kontroli instancyjnej wyroku oddalającego skargę. Wznowienie, jako nadzwyczajny środek obalania prawomocnych orzeczeń, nie służy zastępowaniu środków zwyczajnych i nadrabianiu tego, co w zwykłym toku postępowania strona czy jej pełnomocnik zaniedbali (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wr 643/06, dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można bowiem polemizować ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w jego orzeczeniach za pomocą instytucji wznowienia postępowania. Celowi temu służą wyłącznie zwyczajne środki zaskarżenia orzeczeń sądu, których nie może zastępować skarga o wznowienie postępowania. Ponadto, nawet gdyby przyjąć, że podstawą wznowienia mogą być również zarzuty wobec postanowień wydanych w wyniku złożenia środka odwoławczego od orzeczenia rozstrzygającego sprawę co do istoty, to niniejsza skarga o wznowienie również podlegałaby odrzuceniu, a to z tej przyczyny, że wniesiona została z naruszeniem art. 270 powołanej ustawy, bowiem w dniu jej wnoszenia, tj. w dniu 13 lutego 2017 r., postanowienie z dnia 30 września 2016 r. odrzucające skargę kasacyjną jeszcze nie uzyskało waloru prawomocności. Stało się ono bowiem prawomocne dopiero w dniu 14 listopada 2017 r., w którym to dniu Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie wniesione na to postanowienie. Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 276 i art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.