IV SA/Wa 564/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w dniu 28 XI 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r. oddalił skargę J. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, w dniu 9 sierpnia 2013 r. wniosła skargę kasacyjną od powołanego wyroku. W skardze kasacyjnej zawarła m.in. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz z mężem i pełnoletnią córką. Źródła utrzymania trzyosobowej rodziny stanowią dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą w wysokości 1.200 zł brutto miesięcznie i dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez jej męża w wysokości 1.500 zł brutto miesięcznie. Majątek Państwa B. stanowią: dom o powierzchni 150 m2 i grunt rolny o powierzchni 0,25 ha, a także samochód osobowy [...] z 2000 r. i samochód osobowy [...] z 2001 r. Strona oświadczyła, że nie dysponuje oszczędnościami, papierami wartościowymi, ani innymi zasobami pieniężnymi. Uzupełniając wniosek, reprezentujący skarżącą adwokat, przy piśmie z dnia 6 września 2013 r. nadesłał: 1) oświadczenie J. B. z dnia 6 września 2013 r., w którym podała ona, że wydatki miesięczne za zużycie energii elektrycznej, wody, gazu, podatek od nieruchomości, zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz opłaty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej wynoszą w przybliżeniu 2.500 zł miesięcznie, 2) kserokopię zeznania o wysokości dochodu skarżącej i jej męża osiągniętego w 2012 roku wraz z kserokopią pisma korygującego to zeznanie, 3) kserokopie informacji skarżącej i jej męża o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2012 roku, 4) kserokopię sporządzonego w języku [...] - nieprzetłumaczonego na język polski - zaświadczenia o zarobkach męża skarżącej w [...] z czerwca i lipca 2013 r., 5) kserokopię zaświadczenia o numerze identyfikacyjnym REGON skarżącej, z którego wynika m.in., że prowadzi ona działalność gospodarczą w zakresie architektury, 6) kserokopię zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej męża skarżącej, z którego wynika m.in., że działalność ta polega na konserwacji i naprawie pojazdów samochodowych, 7) kserokopię potwierdzenia przyjęcia wniosku męża skarżącej z dnia 1 sierpnia 2013 r. o wznowienie działalności gospodarczej, 8) kserokopię sześciu rachunków wystawionych przez skarżącą na rzecz kontrahentów oraz 9) wyciąg z rachunku skarżącej w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej za okres od 1 maja 2013 r. do 30 lipca 2013 r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 12 września 2013 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ustawowym terminie skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca przedstawiła obszerną dokumentację na potwierdzenie swojej ciężkiej sytuacji finansowej. Ponoszone przez skarżącą wysokie koszty utrzymania siebie, rodziny oraz prowadzonej działalności gospodarczej nie pozwalają jej na ponoszenie jakichkolwiek dodatkowych opłat, które wystąpiły w przedmiotowej sprawie. Sąd w piśmie z dnia 4 października 2013 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie: - oświadczenia o wysokości poszczególnych wydatków lub udokumentowania wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącej – przeciętnie w miesiącu, - oświadczenia, czy skarżąca posiada jedynie rachunek o nr. [...] (Skok im. Franciszka Stelczyka Oddział [...]), czy też posiada jakiekolwiek inne rachunki – jeżeli tak należy do nadesłania wyciągów z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z posiadanych przez męża skarżącej wszelkich osobistych rachunków bankowych oraz rachunku bankowego prowadzonej przez niego firmy z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej przy piśmie z dnia 21 października 2013 r. nadesłał: - oświadczenie skarżącej, że posiada jedynie rachunek bankowy o nr. [...], - wyciąg z jednego rachunku bankowego męża skarżącej, na którym nie ma zgromadzonych żadnych zasobów pieniężnych, pobierane są jedynie opłaty za prowadzenie rachunku, - oświadczenie o stałych miesięcznych wydatkach; skarżąca wymieniła następujące wydatki: energia elektryczna – 200 zł, gaz – 200 zł, woda – 200 zł (kwartalnie), podatek od nieruchomości – 300 zł (kwartalnie), zaległy ZUS – 300 zł, bieżące składki ZUS skarżącej – 1000 zł, bieżące składki ZUS męża skarżącej – 360 zł, czynsz za wynajmowany przez męża skarżącej lokal – 900 zł, telefon i Internet – 140 zł, opłata za wynajęcie pokoju przez studiującą córkę skarżącej – 400 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpatrując przedmiotowy wniosek, przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). W rozpatrywanej sprawie, skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, a zatem, aby Sąd mógł uwzględnić jej wniosek – winna wykazać – jak tego wymaga przepis art. 246 § 1 pkt 2 - że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na obecnym etapie postępowania zobowiązana jest do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnianiem w kwocie 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192) oraz wpisu od skargi kasacyjnej także w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Inne, ewentualnie należne na kolejnych etapach postępowania opłaty, jak np. wpisy od zażaleń, również nie przekroczą 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia). Zatem należy zbadać, czy skarżąca wykazała, że nie jest w stanie uiścić wskazanych wyżej opłat sądowych. Z przedstawionych przez skarżącą informacji na urzędowym formularzu PPF wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z mężem i córką. Oświadczyła, ze dochód miesięczny brutto uzyskiwany przez nią i jej męża z tytułu prowadzonych przez nich działalności gospodarczych wynosi łącznie 2700 zł. Tymczasem z oświadczenia o wydatkach miesięcznych wynika, że wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, z prowadzeniem działalności gospodarczej i opłaceniem pokoju studiującej córki, wynoszą ok. 3666 zł miesięcznie. Należy podkreślić, że skarżąca nie wskazała wydatków np. na wyżywienie, odzież itp. Zatem skarżąca wskazała dość wysokie wydatki miesięczne (3666 zł), nie wymieniając zresztą wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem koniecznym (jak wyżywienie), nie wyjaśniając skąd czerpie środki na ich zaspokojenie, skoro dochody – według oświadczenia zawartego w rubryce nr 10 formularza PPF - z prowadzonych przez nią i jej męża działalności gospodarczych są sporo niższe (ok. 2700 zł brutto). Ponadto odnosząc się do wskazanych przez skarżącą wydatków ponoszonych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (składki ZUS, wynajmowany lokal) w wysokości 2500 zł, należy stwierdzić, że konieczność ich ponoszenia, nie może być argumentem za zwolnieniem strony od kosztów sądowych. Przyznanie skarżącej w takiej sytuacji prawa pomocy oznaczałoby, zdaniem Sądu, preferowanie kosztów własnych działalności gospodarczej strony przed należnościami Skarbu Państwa w postaci opłaty sądowej. Konieczność ponoszenia stałych wydatków na działalność gospodarczą nie może uzasadniać przerzucenia na pozostałych podatników ciężaru finansowania postępowania sądowego zainicjowanego przez skarżącą. Wątpliwości co do wysokości dochodów skarżącej i jej męża podanych na urzędowym formularzu PPF nasuwają się również w sytuacji, gdy weźmie się pod uwagę nadesłane przez pełnomocnika skarżącego przy piśmie z dnia 6 września 2013 r. zaświadczenia o zarobkach w [...] męża skarżącej. Wynika z nich, że przynajmniej w czerwcu i lipcu skarżący uzyskał dochody w [...] w wysokości odpowiednio: 1 748,28 euro (netto) i 2 200,20 euro (netto). Wobec powyższego należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie, mając na uwadze przedstawione przez skarżącą informacje i dokumenty, skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jeszcze raz należy podkreślić, że prawo pomocy jest instytucją stosowaną w wyjątkowych sytuacjach, gdy strona wykaże, że zdobycie przez nią środków na pokrycie kosztów postępowania jest w jej przypadku nie do zrealizowania. W rozpatrywanej sprawie skarżąca tej okoliczności nie wykazała. W tym stanie rzeczy nie znaleziono podstaw do uwzględniania przedmiotowego wniosku i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.