IV SA/Wa 565/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. N. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] stycznia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2007 r. orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z [...] czerwca 2007 r., którą odmówiono wymeldowania D. G. z pobytu stałego przy ul. [...] w B. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. Decyzją z [...] listopada 2006 r. Wójt Gminy B. orzekł o odmowie wymeldowania D.G. z ww. miejsca pobytu stałego. W wyniku rozpoznania odwołania P. G. Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2006 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją z [...] czerwca 2007 r. Wójt Gminy B. ponownie orzekł o odmowie wymeldowania D.G. z pobytu stałego przy ul. [...] w B. Decyzja z [...] czerwca 2007 r. została wydana na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a. Uzasadniając decyzję o odmowie wymeldowania D. G. z lokalu położonego przy ul. [...] w B. organ wskazał, iż faktyczne opuszczenie przedmiotowego lokalu przez D. G. nie nastąpiło z własnej woli, ale na skutek szykanowania jej przez najbliższą rodzinę. Z zeznań D. G. wynikało, iż w przedmiotowym lokalu mieszkała od urodzenia do końca 2003 r. Data ta została przez nią sprostowana na 2004 r. Wójt Gminy B. ustalił, iż opuszczenie przez D. G. miejsca stałego zameldowania spowodowane było szykanowaniem ze strony rodziny, natomiast zameldowanie przez na nią w innym miejscu na pobyt czasowy związane jest z odbywaniem studiów. Organ podkreślił, iż okresu od dnia 20 stycznia 2005 r. do 1 października 2005 r., kiedy D. G. faktycznie nie studiowała, nie można przyjąć jako powód do wymeldowania, bowiem opuszczenie przez nią lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. Wójt Gminy B. ustalił ponadto, iż D. G. podejmowała wielokrotnie próby dostania się do miejsca pobytu stałego, jednak nie została wpuszczona do przedmiotowego lokalu. Wójt podał także, że Sygn. akt IV SA/Wa 565/10 względy moralne oraz sytuacja finansowa nie pozwoliły podjąć D. G. środków prawnych w celu przywrócenia prawa do zamieszkania, jednak organ uwzględnił fakt, iż strona nie opuściła lokalu dobrowolnie, lecz pod przymusem będąc szykanowana przez najbliższą rodzinę. Następnie P. G., reprezentowana przez M. G. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] czerwca 2007 r. wskazując na przewlekłość postępowania, niedopełnienie obowiązków i przekroczenie uprawnień przez pracowników urzędu gminy oraz rażące naruszenie przepisów prawa. Orzekający w postępowaniu nieważnościowym jako organ pierwszej instancji Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2007 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z [...] czerwca 2007 r. W uzasadnieniu organ podał, iż decyzja Wójta Gminy B. wydana została przez właściwy organ, natomiast żądania P. G. o wyłączenie Wójta Gminy B. - w oparciu o art. 24 § 1 pkt. 4 K.p.a. oraz art. 25 K.p.a. - nie zostały uzasadnione w żaden sposób. Wojewoda [...] stwierdził ponadto, iż w uzasadnieniu decyzji z [...] czerwca 2007 r. Wójt nie zawarł pełnego uzasadnienia prawnego, jednak nie jest to rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Wojewoda stwierdził, iż dla zaistnienia opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem i urządzenia w nim swojego trwałego centrum życiowego. Organ wskazał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uzasadnienia faktycznego decyzji Wójta Gminy B. wynika, iż D. G. nie powzięła zamiaru definitywnego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały. Wojewoda [...] podniósł również, iż zameldowanie przez D. G. w lokalu przy ul. [...] w B. na pobyt czasowy (na okres od 20 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. oraz 26 stycznia 2006 r. do dnia 26 stycznia 2008 r.) nie zmienia faktu, iż pobyt ten utracił charakter czasowy, bowiem przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie zakreślają ostatecznych granic zameldowania na pobyt czasowy. Opuszczenie przez D. G. nie miało cech dobrowolności, a konflikty z matką P. G. oraz z bratem M.G. skutkowały opuszczeniem miejsca pobytu stałego. Sygn. akt IV SA/Wa 565/10 Wojewoda [...] nie podzielił również zarzutu przewlekłości postępowania, natomiast strony brały czynny udział w postępowaniu wyjaśniającym. W ocenie organu nie zachodzą również pozostałe przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] czerwca 2007 r., bowiem została ona skierowana do osób będących stronami postępowania, a ponadto nie jest obarczona wadą, która powoduje jej nieważność z mocy prawa. Decyzją z [...] października 2007 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z [...] września 2007 r. i orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji Wójta Gminy B. z [...] czerwca 2007 r. Minister stwierdził, iż w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego - art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na opuszczenie przez D. G. miejsca pobytu stałego. Minister ocenił, iż powoływanie się na względy moralne, tj. dobre imię rodziny, sytuację materialną - co nie znajduje, zdaniem Ministra, potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale - czy trzy wizyty w asyście Policji w celu wejścia do lokalu w 2007 r., nie można uznać za środki prawne w celu przywrócenia prawa do zamieszkiwania w miejscu pobytu stałego. Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż pobyt D. G. w B. przy ul. [...] utracił charakter czasowy i stał się pobytem stałym. W tym zakresie organ wskazał, iż nie można poprzestać na samym oświadczeniu D. G. o czasowości pobytu, gdyż od września 2006 r. nie studiuje ona, a zatrudniona jest w B. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się D. G. i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 2567/07 uchylił zaskarżoną decyzję z [...] października 2007 r. Sąd - przywołując treść przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - wskazał, że właściwy organ administracji publicznej dokonując czasowego zameldowania D. G. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w B. na okres od dnia 20 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. oraz od dnia 26 stycznia 2006 r. do dnia 26 stycznia 2008 r. uznał zasadność tego Sygn. akt IV SA/Wa 565/10 zameldowania. Tak więc bez wyeliminowania z obrotu prawnego czasowego zameldowania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w B., nie można skutecznie podnosić, że D. G. bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania w B. przy ul. [...], w którym zameldowana jest na pobyt stały. Bez zakwestionowania prawidłowości zameldowania na pobyt czasowy nie można twierdzić, że skarżąca trwale opuściła swoje miejsce stałego zameldowania. Sąd wywiódł, iż w tym stanie faktycznym i prawnym zasadnie Wójt Gminy B. w decyzji z [...] czerwca 2007 r. uznał, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do wymeldowania D. G. w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z pobytu stałego w B. przy ul. [...]. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy w decyzji z [...] października 2007 r. z naruszeniem art. 8 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dokonał oceny zameldowania skarżącej na pobyt czasowy w sytuacji, gdy z w/w przepisu wynika, że organem właściwym do rozstrzygania wątpliwości co do charakteru pobytu jest organ gminy. Organ odwoławczy nie był uprawniony do oceny utraty charakteru pobytu czasowego skarżącej w lokalu nr [...] przy ul. [...] w B. i stwierdzenia, iż pobyt ten stal się pobytem stałym. Skarga kasacyjna organu od ww. wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 października 2009 r. sygn. akt II OSK 1676/08. Ponownie rozpoznając sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] stycznia 2010 r. - obecnie zaskarżoną przez P. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2007 r. Organ odwoławczy wskazał, iż na mocy art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie: P.p.s.a.), związany jest ww. wyrokiem z 24 czerwca 2008 r., w którym stwierdzono brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] czerwca 2007 r. P. G. w skardze wniosła o uchylenie wszystkich orzeczeń, w tym obecnie zaskarżonej decyzji z [...] stycznia 2010 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sygn. akt IV SA/Wa 565/10 W uzasadnieniu skargi zawarto obszerną polemikę z rozstrzygnięciem Wójta Gminy B. z [...] czerwca 2007 r. decyzjami wydanymi przez organy w trybie nieważnościowym, a także przedstawiono stanowisko odmienne od tego zaprezentowanego w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r. oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2009 r., konsekwentnie podnosząc, iż decyzja Wójta o odmowie wymeldowania D.G. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 17 stycznia 2011 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty skargi i przedstawił argumentację przemawiającą, jego zdaniem, za zasadnością uwzględnienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 153 ustawy P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Postanowienia powołanego przepisu oznaczają, iż orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowego, w którym zostało wydane. Zasięgiem jego oddziaływania objęte zostaje, w pierwszej kolejności, przyszłe -ewentualne - postępowanie administracyjne. Innymi słowy - organ ponownie rozstrzygając sprawę po wydaniu orzeczenia przez sąd administracyjny zobowiązany jest do uwzględnienia stanowiska przedstawionego przez ten sąd. Z kolei związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania się przez organ do wskazań w zakresie dalszego postępowania (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, LexisNexis 2008, str. 544 i nast.). Po prawomocnym wyroku WSA z dnia 24 czerwca 2008 r. związanie Sądu obecnie rozpoznającego sprawę oznacza, że jest on zobowiązany do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez Sąd poglądowi prawnemu oraz Sygn. akt IV SA/Wa 565/10 do dokonania kontroli legalności działań organu administracyjnego, podjętych w następstwie realizacji wskazań Sądu co do dalszego postępowania. Rozpoznając sprawę, w oparciu o ww. kryteria, Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wskazane w skardze argumenty nie mogą zostać uwzględnione. Skarżąca przedstawia bowiem w istocie polemikę ze stanowiskiem przedstawionym w prawomocnym wyroku z dnia 24 czerwca 2008 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 października 2009 r. Kwestie wskazywane przez P. G. były już przedmiotem rozważań Sądów obu instancji. NSA zgodził się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, że zameldowanie czasowe stanowi dla strony potwierdzenie, że dopełniła nałożone przepisami ustawy obowiązki w zakresie ewidencji meldunkowej i dopóki to czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu. Jeżeli zatem organ administracji meldując D.G. na okres od dnia 20 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. oraz od dnia 26 stycznia 2006 r. do dnia 26 stycznia 2008 r. na pobyt czasowy w lokalu nr [...] przy ul. [...] w B. uznał, że zachodzą szczególne warunki do zameldowania na taki pobyt czasowy (art. 8 ust. 1 pkt 2) przy zachowaniu dotychczasowego zameldowania na pobyt stały, to bez wyeliminowania z obrotu prawnego czasowego zameldowania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w B., nie można skutecznie dowodzić, że skarżąca bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania w B. przy ul. [...], w którym zameldowana jest na pobyt stały, i zasadnie twierdzić, że zostały spełnione przesłanki do jej wymeldowania w myśl art. 15 ust. 2 ww. ustawy. Kontrolowane przez Sąd, zarówno ówcześnie, jak i teraz - postępowanie administracyjne toczyło się w trybie nadzwyczajnym, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a zatem dla rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] czerwca 2007 r. zgodnie z żądaniem skarżącej, konieczne jest wykazanie oczywistej sprzeczności decyzji ze stanem prawnym istniejącym w dniu jej wydania. Takiej sprzeczności brak jest w niniejszym postępowaniu, co wyraźnie stwierdził Sąd w wyroku z 24 czerwca 2008 r. i powtórzył organ w zaskarżonej decyzji. Sygn. akt IV SA/Wa 565/10 Z kolei wyłączenie związania oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażoną w orzeczeniu sądowym, może nastąpić tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w drodze skargi kasacyjnej (wyrok NSA z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. II FSK 1040/07), co w rozpoznawanej sprawie nie miało w żadnej mierze miejsca. Skarga kasacyjna od wyroku z 24 czerwca 2008 r. została oddalona, stan faktyczny rozpoznawanej sprawy pozostał bez zmian i nie zmienił się także stan prawny. Organ orzekał więc w granicach dotychczas zebranego materiału dowodowego, związany oceną prawną wyrażoną w ww. wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej było głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji. Oprócz powołanego już przepisu art. 153 ustawy P.p.s.a. należy dodatkowo wskazać - za organem - na art. 170 tej ustawy, który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca wcześniejszego - prawomocnego - orzeczenia, o którym mówi art. 170 P.p.s.a., w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Tym samym należało uznać stanowisko Sądu wyrażone w wyroku z 24 czerwca 2008 r., co uczynił Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w zaskarżonej decyzji. Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przyjął, iż skarga jako pozbawiona podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.