IV SA/Wa 573/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia: - odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. B. B. w dniu 24 lutego 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2014 r. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący stwierdził, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej. Oświadczył, że pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy wspierają go finansowo i użyczają mieszkania. Wyjaśnił, że jest zatrudniony u ojca na podstawie umowy zlecenia, za wynagrodzeniem 400 zł. miesięcznie. Ponieważ informacje przedstawione przez skarżącego były - w ocenie referendarza sadowego - niewystarczające do oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem z dnia 2 marca 2015 r. skarżący został wezwany do złożenia: a) jednoznacznego oświadczenia, czy gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie czy wspólnie z innymi osobami; b) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego, jego rodziców i osoby z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne – z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunku bankowego); c) informacji o wykonywaniu przez skarżącego oraz osoby wymienione w pkt b) jakiejkolwiek pracy zarobkowej (także o charakterze dorywczym) oraz udokumentowanie wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu; d) dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) wskazujących i potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny skarżącego (wyżywienie, leczenie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i inne wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych). W piśmie z dnia 20 marca 2015 r., złożonym w odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący wyjaśnił, że mieszka w mieszkaniu rodziców. Rodzice, do których "chodzi na posiłki," ponoszą również koszty utrzymania mieszkania (których skarżący nie podał i nie udokumentował). Skarżący dołączył do pisma: zestawienie listy rachunków z informacją o stanie środków na tych rachunkach oraz zeznanie o wysokości dochodu za 2013 r. i 2014 r. Stwierdzono, co następuje: B. B. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych i ustanowieniu adwokata z urzędu. Aby uzyskać prawo pomocy w takich granicach, strona powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym przyjęto, że "wykazanie" oznacza rzetelne udokumentowanie, że podstawy przyznania prawa pomocy rzeczywiście zachodzą (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 511/07). Podkreśla się, że strona ma przekonać referendarza (Sąd), że znajduje się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie jej wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 721/10). Niewystraczające do przyznania prawa pomocy jest samo tylko oświadczenie wnioskodawcy, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Według art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony, obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Z kolei w myśl art. 255 tej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w sprawie prawa pomocy. Referendarz stwierdza, że złożone przez skarżącego oświadczenie z dnia 20 marca 2015 r. jest niepełne, a w konsekwencji niewystarczające do ustalenia jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a tylko te mogą być podstawą korzystnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Skarżący nie udzielił w istocie informacji pozwalających ustalić rzeczywisty dochód gospodarstwa domowego, określić relację wielości tego dochodu do wysokości wydatków. Po pierwsze – przedłożone zestawienie rachunków bankowych nie spełnia wymogów określonych w zarządzeniu z dnia 2 marca 2015 r. Nadesłana informacja ogranicza się wyłącznie do listy rachunków i stanu dostępnych na nich środków. Nie wskazuje nawet kto jest posiadaczem tych rachunków, nie przedstawia historii dokonanych na rachunkach operacji. Po drugie – skarżący nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych swoich rodziców (nie złożył też oświadczenia że nie posiadają rachunków), a jedynie stwierdził, że jest na ich utrzymaniu (mieszkanie, wyżywienie). Po trzecie – wnioskodawca nie nadesłał żadnego dokumentu potwierdzającego wskazaną przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wysokość osiąganych dochodów (400 zł). Po czwarte – nie przedstawił dokumentów (rachunków, faktur) dotyczących kosztów niezbędnego utrzymania, a jedynie stwierdził, że koszty te ponoszą jego rodzice. Należy wyjaśnić, że skarżący w piśmie z dnia 20 marca 2015 r. podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Oświadczył jednocześnie, że pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy go żywią i użyczają mieszkania. W świetle złożonych przez skarżącego oświadczeń trzeba stwierdzić, że skarżący gospodarstwo domowe prowadzi wraz z rodzicami. Nie zmienia tego faktu podnoszona przez niego okoliczność, że nie mieszka z rodzicami lecz w osobnym mieszkaniu. Jak bowiem wyjaśnił to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lutego 1996 r. (sygn. akt II URN 56/95, LEX 247754) ocena, czy osoba pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym zależy od okoliczności konkretnego przypadku. Sam zaś fakt wspólnego zamieszkiwania nie odgrywa najistotniejszej roli. Za uznaniem, że określone osoby pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym może chociażby przemawiać udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, czy też – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi. Istotnym z tej perspektywy jest również ustalenie, czy tego rodzaju stan ma charakter stały. Reasumując, skarżący pomimo tego, że nie mieszka z rodzicami, w rzeczywistości prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe. Jedyny dochód skarżącego w wysokości 400 zł miesięcznie z pewnością nie wystarcza na utrzymanie. Ponadto sam skarżący stwierdza, że w utrzymaniu pomagają mu rodzice, co dodatkowo wskazuje, że pomoc ta ma charakter stały. Dlatego też żądanie przedstawienia przez skarżącego opisanych w wezwaniu dokumentów było w pełni uzasadnione, a obowiązkiem strony było ich złożenie. Podsumowując, nie jest możliwa ocena czy skarżący spełnia warunki do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca sam uniemożliwił dokonanie takiej oceny, uchylając się od przedłożenia wszystkich wymaganych dokumentów, które potwierdziłyby zasadność złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ppsa orzeczono jak w sentencji postanowienia.