IV SA/Wa 585/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2006 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję jak również utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji 2) zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. A. prowadzącą Kancelarię Adwokacką w W. przy ul. [...]kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złote należnego podatku VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] września 2005r. Prezydent W. działając na podstawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późniejszymi zmianami) oraz ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz.887) odmówił wymeldowania K. W. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania. Wskazał, iż na wniosek T. W. i K. K. prowadzone było postępowanie administracyjne o wymeldowanie K. W. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w W. W trakcie postępowania ustalono, że K. W. jest zameldowany w budynku przy ul. [...] od urodzenia tzn. od dnia [...] r. Zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy zdaniem organu nie wskazuje, aby K.W. opuścił miejsce pobytu stałego, nadal posiada do niego swobodny dostęp. Stan taki potwierdza wcześniej przeprowadzona kontrola policji, a ponadto świadkowie zgłoszeni w toku postępowania. T. M. — znajomy K. W. oświadczył, że bywa u K. W. w mieszkaniu przy ul. [...]. R. W. - brat oświadczył, że zamieszkuje wraz z ojcem i swoją rodziną w budynku przy ul. [...], często odwiedza K. u niego w mieszkaniu jak również K. ich odwiedza, nigdy nie zaprzestał zamieszkiwania na ul. [...] nawet w trakcie związku małżeńskiego z G. J. O. — sąsiad oświadczył, że K. W. nieustająco, nawet po wyprowadzeniu się rodziców do nowo wybudowanego budynku przy ul. [...], zamieszkuje w budynku przy [...] — widuje zapalone światło i widuje go na terenie posesji. M. F. — sąsiad oświadczył, że widuje K. W. w okolicy i podczas wizyt u rodziców, a nie na terenie posesji [...], równocześnie wskazując, że okna i drzwi do części zajmowanej przez K. W. widoczne są jedynie z ulicy, a nie jego posesji, jak również, że nie był w mieszkaniu od śmierci Z. W. 1 Analizując stan faktyczny organ uznał, że K. W. nie opuścił lokalu przy ul. [...] w W. z zamiarem zmiany miejsca zamieszkania. Nie można bowiem przyjąć, że w/w. w sposób trwały opuścił omawiany lokal, gdyż rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, a także poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża taką wolę. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie potwierdza takiego stanu rzeczy. Od powyższej decyzji odwołała się B. W. zarzucając organowi I instancji nieprawdziwe ustalenia faktyczne, kwestionując wyniki wywiadu policyjnego oraz podważając wiarygodność przesłuchanych w sprawie świadków. Ponadto Odwołująca się podniosła, iż organ I instancji nie przesłuchał sąsiadów Pana K. W. oraz zaniedbał przeprowadzenia rozpytania odnośnie zamieszkiwania Wymienionego w budynku nr [...] przy ul. [...] w W. Ponadto B. W. opisała istniejący między stronami spór majątkowy. Wojewoda [...] zważył co następuje Zaskarżoną decyzją z dnia (...) stycznia 2006r. Nr (...) Wojewoda (...), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku artykułem 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U z 2001 r. nr 87, poz. 960; ze zm) po rozpatrzeniu odwołania B. W. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2005r. orzekającej o odmowie wymeldowania K. W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. utrzymał w mocy niniejszą decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż po dokonaniu całościowej oceny zebranych w sprawie dowodów uznał, iż odwołanie Pani B. W. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że K. W. ma swobodny dostęp do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. - posiada klucze do lokalu i przechowuje w nim rzeczy osobiste. Powyższe wynika z wyjaśnień K. W., zeznań C. W., R. W. i T. M. oraz informacji od policji z dnia 23 listopada 2005r., znajduje również potwierdzenie w wynikach kontroli meldunkowej z dnia 20 grudnia 2005r. Pomimo, iż w toku tej kontroli ustalono, że w lokalu nie ma bieżącej wody, ani większej ilości produktów żywnościowych - co oznacza, że K. W. nie dokonuje czynności higienicznych ani nie gotuje w przedmiotowym lokalu - nie stanowi to jednak wystarczającej podstawy do dokonania wymeldowania Wymienionego. Zły stan techniczny lokalu i brak udogodnień uzasadniają korzystanie z łazienki w sąsiednim budynku, jak również korzystanie z posiłków przygotowywanych przez W. W. W sytuacji, gdy na tej samej posesji znajduje się budynek oznaczony nr [...], w którym mieszkają liczni członkowie rodziny, naturalne jest, że K. W. spędza wraz z nimi czas. Nie oznacza to jednak trwałego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Należy również zauważyć, że w toku kontroli meldunkowej w dniu 21 listopada 2005r. B. W. oświadczyła, iż K. W. nie spotyka się już z A. K. zamieszkującą przy ul. [...] w W. oraz że ma teraz inną dziewczynę, z którą wraz z kolegami spotyka się w swoim mieszkaniu do późnej nocy. Organ administracji ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji ( zob. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. IV SA 396/99 )" zatem nawet jeśli K. W. mieszkał przez pewien okres przy ul. [...] w W. — co podniosła B. W. w odwołaniu - to zmiana stanu faktycznego wiąże organ orzekający w sprawie. Ponadto z oświadczenia B. W. jednoznacznie wynika, że K. W. prowadzi w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. życie towarzyskie, spotyka się z dziewczyną i znajomymi, spędza wiele czasu w lokalu. Okoliczność, że strony złożyły sprzeczne oświadczenia odnośnie okoliczności wybudowania budynku nr [...] przy ul. [...] w W. nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem oznaczenie budynku nr [...] zostało nadane dopiero w lipcu 2005r.. W chwili zameldowania K. W. mieszkał zatem w nieruchomości nr [...] przy ul. [...] w W., a nie [...] — gdyż takiego oznaczenia faktycznie nie było. Skargę na powyższą decyzję wniosła K. K., wskazując, iż decyzja ta wydana została w oparciu o błędne ustalenia. Zdaniem skarżącej, po śmierci jej matki mieszkającej w spornym lokalu jej brat C., ojciec K. W., dokonał do niego włamania, wymienił zamki w drzwiach wejściowych i obecnie stwierdza, ze w lokalu tym przebywa jego syn. Stanowisko to jest kłamliwe, bowiem , cała rodzina C. W., w tym i K. W. zamieszkują w budynku przy ul. [...]. K. W. przebywa zaś u swojej konkubiny przy ul. [...]. Zarzuca organowi, iż nie umożliwiono jej udział w wizji lokalnej, która została przeprowadzona jedynie w obecności rodziny W. Wskazuje , że nie został przeprowadzony wywiad policyjny w mieszkaniu konkubiny K. W. Wbrew żądaniom skarżącej organ nie przesłuchał żony K. W.-G. W. Wobec powyższego wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Stosownie do treści niniejszego przepisu organ administracji publicznej wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub tymczasowego i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Źródłem powinności organu administracji publicznej jest zatem dokonanie czynności wymeldowania gdy nastąpił fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2003 r. Sygn akt V SA 2323/02) Organ winien więc przeprowadzić rzetelnie postępowanie dowodowe celem ustalenia bezspornie, iż spełnione zostały przesłanki opuszczenia przez stronę miejsca zameldowania. Wskazać jednak należy, iż organ ustalając stan faktyczny sprawy winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym również zmiany jakie zaszły po wszczęciu postępowania, bowiem ich nieuwzględnienie prowadziłoby do rażącej sprzeczności decyzji z zasadą prawdy materialnej. Organ administracji publicznej zobowiązany jest więc do dokonania oceny stanu faktycznego sprawy według chwili wydania decyzji administracyjnej (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Małgorzaty Jaśkowskiej i Andrzeja Wróbla, Wydanie II, Zamykacze 2005, str. 617). Źródłem powinności organu administracji publicznej jest zatem dokonanie czynności wymeldowania gdy nastąpił fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, iż w ocenie Sądu orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły, w sposób wyczerpujący wszystkich istotnych okoliczności. W konsekwencji zgromadzone w sprawie dowody są nieprzekonywające. Orzeczenie organu wydane zostało w oparciu o zeznania złożone przez K. W., członków jego najbliższej rodziny i znajomych, którzy zgodnie oświadczyli, iż zamieszkuje on w spornym lokalu. Organ nie wskazał jednak dlaczego odmówił mocy dowodowej zeznaniom złożonym przez K. K., B. W., jak również sąsiada M. F., którzy wskazywali, iż K. W. nie zamieszkuje w spornym lokalu z zamiarem stałego nim pobytu. Organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły również kwestii charakteru przebywania K. W. na posesji pod nr [...], gdzie zamieszkują jego rodzice i brat. Podnieść należy, iż w ocenie Sądu wyniki przeprowadzonej przez organ kontroli meldunkowej wskazują wprawdzie, iż K. W. nie opuścił miejsca stałego zameldowania, bowiem tam przebywa, niemniej jednak w świetle całości zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, zdaniem Sądu, organy winne były wyjaśnić jaki charakter ma obecnie pobyt K. W. w spornym lokalu, jak również w budynku przy ul. [...]. Z faktu, iż K. W. korzysta ze spornego lokalu nie można bowiem bezpośrednio wywodzić, iż jest to jego miejsce stałego pobytu. Zasadnym jest bowiem wykazanie gdzie właściwie skoncentrowane jest jego życie osobiste. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż od śmierci Z. W., która zamieszkiwała w spornym lokalu, trwa nieprzerwanie spór członków rodziny, jej spadkobierców, którego przedmiotem jest korzystanie ze spornego lokalu. Strona skarżąca oraz spadkobiercy po zmarłym T. W., konsekwentnie podnoszą, iż K. W. jedynie pozoruje fakt zamieszkania w spornym lokalu. W ich ocenie zaś od momentu wybudowania w latach 60 -tych, dwudziestego wieku, domu, dwukondygnacyjnego, przy ul. [...], przez ojca W. W., cała rodzina C. W. zamieszkała w tym budynku. Z uwagi jednak na nieuporządkowanie kwestii numeracji budynków do lipca 2005r. budynek ten figurował w ewidencji jako budynek pod adresem [...]. Stąd w ewidencji meldunków osoby te zameldowane zostały pod adresem [...]. Zdaniem Sądu, wyniki przeprowadzonej kontroli meldunkowej, w sposób nieprzekonywujący potwierdzają fakt, iż K. W. przebywa w spornym lokalu z zamiarem stałego pobytu. Nie zostało bowiem w żaden sposób wykazane, iż w lokalu tym koncentruje się jego życie osobiste, znajdują się taki wszystkie jego rzeczy (ubrania letnie, zimowe, przechodnie, zdjęcia, sprzęty codziennego użytku itp.), czy ponosi on koszty jego utrzymania, czy np. dokonuje jego bieżących remontów. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 6 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobyt stały oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z przywołanego przez organ II instancji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 1981 r. Sygn. akt SA 314/81ONSA 1981/1/24 wynika, iż o charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu, jednakże w razie wątpliwości co do charakteru pobytu organ administracji państwowej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli takiej osoby co do jej zamiaru. O ocenie charakteru pobytu decyduje bowiem nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Tymczasem rozpoznawanej sprawie K. W. sam wskazuje, iż żywi się u rodziców, u nich w domu dokonuje codziennej toalety. Trudno w ocenie Sądu dać zatem wiarę, iż dorosły, niezależny finansową mężczyzna, posiadając samodzielny lokal nie dokonuje w lokalu tym żadnych ulepszeń celem poprawy swojego codziennego bytu. Istotną kwestią, która została całkowicie pominięta przez orzekające w sprawie organy, jest okoliczność, iż K. W. jest żonaty. Skarżąca wielokrotnie wnosiła, o przesłuchanie jego żony G. W., podała jej adres zamieszkania, telefon kontaktowy. Pomimo tego żaden z organów nie odebrał zeznań w/w. Wprawdzie z akt sprawy wynika, iż K. W. nigdy nie zamieszkał z żoną, niemniej jednak zdaniem Sądu, zeznania żony K. W. mogą być pomocne w dokonaniu właściwych ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie. Mając zatem na uwadze, iż to na organie spoczywa obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego - art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie organ winien ponownie przeprowadzić postępowanie administracyjne, celem rzetelnego ustalenia zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, czy K. W. przebywa w spornym lokalu z zamiarem stałego pobytu, czy też nie. W tym celu organ winien przeprowadzić wizję lokalną w spornym lokalu (z udziałem stron postępowania), pod kątem wykazania przez K. W., okoliczności stałego w nim przebywania, a więc poprzez okazanie przez niego posiadania w nim rzeczy osobistych, sprzętów niezbędnych do codziennego użytku lub mogących świadczyć o faktycznym zamieszkaniu danej osoby. Uprawdopodobnić, iż miejscem zameldowania K. W. na pobyt stały nie jest lokal przy ul. [...]. w tym celu organ może także rozważyć kwestię ponownego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem wszystkich stron postępowania w tym świadków. Odebrać zeznania od G. W. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o zwrocie skarżącej kosztów postępowania sądowego oparto o art. 200 powyższej ustawy.