IV SA/Wa 587/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2009 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 roku nr [...] Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 157 § 3 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania T. P. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] kwietnia 2008 r. orzekającą o wymeldowaniu S. N. z pobytu stałego w budynku przy ulicy [...] w S. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wskazał, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność. Zgodnie z art. 157 § 3 k.p.a. organ orzeka o niedopuszczalności z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazany przepis dopuszcza orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn podmiotowych, tj. gdy żądanie złoży podmiot niebędący stroną w sprawie. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, iż stronami postępowania o wymeldowanie S. N. z miejsca pobytu stałego, do których Prezydent Miasta S. skierował decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. byli: S. N. i M. S., który wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania. Natomiast T. P. jedynie odbierała korespondencję kierowaną do jej syna S. N. Minister zwrócił uwagę, iż w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego, że wymieniony udzielił matce pełnomocnictwa do reprezentowania jego interesów w postępowaniu meldunkowym. Wobec powyższych okoliczności - zdaniem organu odwoławczego - słusznie Wojewoda [...] uznał, że T. P. nie posiada legitymacji procesowej strony do składania wniosku o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji o wymeldowaniu jej syna. Minister podniósł, iż sam fakt, ze wnioskodawczyni jest członkiem najbliższej rodziny S. N. nie uprawnia do składania podań w jego imieniu bez stosowanego pełnomocnictwa. Skargę na powyższą decyzję Ministra Administracji i Spraw Wewnętrznych złożyła T. P. Zdaniem skarżącej w sprawie niniejszej zachodziły przesłanki do zastosowania przez organy art. 33 § 4 k.p.a. bądź procedury mającej na celu zapewnienie reprezentacji dla strony nieobecnej, określonej w art. 34 k.p.a. Skarżąca podniosła, że skoro syn jest nieobecny, zaś ona jako matka nie jest uprawniona, w ocenie organów, do reprezentowania interesów syna, to organ wydając zaskarżoną decyzję, jak również decyzję o wymeldowaniu, działał bezprawnie, gdyż uniemożliwił stronie postępowania obronę swoich interesów w postępowaniu meldunkowym. W odpowiedzi na skargę Minister Administracji i Spraw Wewnętrznych wniósł o jej oddalenie z uwagi na bezzasadność podniesionych zarzutów. W ocenie Ministra wskazany przez skarżącą art. 33 § 4 k.p.a. ustanawiający pełnomocnictwo domniemane ma charakter wyjątkowy i w przedmiotowej sprawie niemożliwe było jego zastosowanie bowiem zachodzi wątpliwość co do istnienia i zakresu upoważnienia skarżącej do występowania w imieniu syna w postępowaniu meldunkowym oraz zakwalifikowania sprawy o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego jako mającej charakter "mniejszej wagi". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji zgodnie z powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Oznacza to, że każdy podmiot, który jest stroną postępowania, może udzielić pełnomocnictwa do działania w jego imieniu. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu (§ 2 art. 33 k.p.a.). Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 33 § 3 k.p.a.). W sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony (art. 33 § 4 k.p.a.). W postępowaniu administracyjnym obowiązuje ogólna zasada pisemności (art. 14 § 1 k.p.a.), w związku z czym w art. 33 § 3 k.p.a. wymaga się, ażeby pełnomocnictwo było albo sporządzone na piśmie, albo zgłoszone do protokołu. W aktach sprawy powinien być albo oryginał pełnomocnictwa, albo jego urzędowy odpis. Jako wyraz ograniczenia formalizmu w postępowaniu administracyjnym należy traktować postanowienie art. 33 § 4 k.p.a., ustanawiające pełnomocnictwo domniemane. Przepis ten ma charakter wyjątkowy z trzech powodów. Po pierwsze, odnosi się on wyłącznie do przypadków upoważnienia do występowania w imieniu osób fizycznych, na co wskazuje krąg domniemanych pełnomocników, tzw. najbliższa rodzina oraz domownicy. Po wtóre, przepis można zastosować tylko wtedy, gdy są spełnione łącznie trzy przesłanki w nim wymienione, a każda z nich ma charakter ocenny. Po trzecie, skorzystanie z możliwości dopuszczonej tym przepisem poddane jest uznaniu administracyjnemu (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004). Stosownie natomiast do art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom (tj. innym niż brak adresu o którym mowa w § 1 tego przepisu) ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zatem, stosownie do zasady uregulowanej w art. 9 k.p.a., zobowiązującej organ administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, braki formalne podania (w tym wypadku wniosku) nie powodują od razu jego bezskuteczności. Przepis art. 64 k.p.a., realizujący wymienioną zasadę ogólną rządzącą postępowaniem administracyjnym, nakłada w tym zakresie na organ prowadzący sprawę obowiązek wezwania strony do usunięcia istniejących braków formalnych, w ustawowym terminie i ze stosownym pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności (zob. też sygn. akt V SA/Wa 70/07). Należy podkreślić, w przepisie art. 64 § 2 k.p.a. ustawodawca przewidział instytucję braków pisma, a do takich braków, które z łatwością mogą być usunięte należy niewątpliwie brak pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z 1 października 2001 r., sygn. akt II SA 2177/00). W sytuacji, gdy strona działa w sprawie przez pełnomocnika (art. 32 k.p.a.), ustanowiony pełnomocnik jest obowiązany dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 33 § 3 k.p.a.). W przypadku podjęcia czynności przez pełnomocnika bez doręczenia organowi pełnomocnictwa, lub braku umocowania po stronie pełnomocnika w dacie dokonania czynności procesowej, na organie spoczywa obowiązek wezwania do usunięcia braku formalnego czynności ze wskazaniem terminu i pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności. W rozpatrywanej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o wymeldowaniu S. N. został wniesiony przez matkę wymienionego – T. P. Nie można więc w żadnym razie podzielić stanowiska organu, który nie wzywając strony zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. uznał, iż wymieniona nie posiada legitymacji procesowej do działania w przedmiotowej sprawie. Organ powinien wyjaśnić, czy skarżąca wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji o wymeldowaniu jej syna występuje w imieniu syna czy też własnym. W tym celu obligowany był dyspozycją art. 64 § 2 k.p.a. do wezwania wnioskodawczyni do określenia w jakim charakterze działa (pełnomocnika czy w imieniu własnym) zakreślając siedmiodniowy termin na usunięcie braków Skutki procesowe nienależytego umocowania pełnomocnika mogą bowiem prowadzić jedynie do pominięcia tych, dokonanych przez niego czynności, które nie zostały przez mocodawcę potwierdzone w żadnym razie nie mogą natomiast następować automatycznie. Jak już bowiem wcześniej podkreślono, uchybienie to jest usuwalne i w tym celu organ miał obowiązek wyznaczyć odpowiedni termin, do zatwierdzenia czynności przez pełnomocnika przez mocodawcę. Wskazać zatem należy, iż przed uznaniem, że T. P. nie ma legitymacji do działania w sprawie, organ powinien wezwać ją do przedłożenia prawidłowego pełnomocnictwa. Jest to tym istotniejsze, że na rozprawie w dniu 22 września 2009 r. T. P. złożyła kserokopię udzielonego jej przez syna S. N. pełnomocnictwa z dnia [...] lipca 2009 r. z poświadczonym przez notariusza podpisem mocodawcy. Organy administracji publicznej orzekające w sprawie niniejszej nie dopełniając obowiązku nałożonego dyspozycją art. 64 § 2 kpa naraziły się na zarzut naruszenia tego przepisu, jak również art. 9 kpa, skutkiem czego zaistniała konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszoinstancyjnej. Rozpoznając ponownie sprawę po uprawomocnieniu się wyroku, organy uwzględnią ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu orzeczenia Sądu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji orzeczenia.