IV SA/Wa 594/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Gminy N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Gminy N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie reformy rolnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Gmina N., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], zawarła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż Gmina nie posiada wolnych środków, które mogłaby przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych w przedmiotowym postępowaniu. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr wniosku strona skarżąca nie zawarła informacji dotyczących wysokości majątku lub środków finansowych, którymi dysponuje, nie przedstawiła również wartości środków trwałych, nie złożył ponadto oświadczenia w zakresie stanu rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Wobec braku pełnych informacji dotyczących aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem Sądu z dnia 9 maja 2011 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia wniosku w przedmiocie prawa pomocy o następujące informacje: - wskazanie wysokości kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wnioskodawcy, - wskazanie wartości środków trwałych wnioskodawcy, - nadesłanie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych wnioskodawcy, z okresu ostatnich 6 miesięcy, - złożenie oświadczenia, czy w planie budżetu Gminy N. zostały uwzględnione środki na opłaty związane z udziałem gminy w postępowaniach sądowych, dotyczących prowadzonej działalności ustawowej, jeśli tak to w jakiej wysokości, - złożenie oświadczenia, czy w uchwale budżetowej Gminy N. zaplanowana została rezerwa budżetowa ogólna, jeśli tak to w jakiej wysokości, - złożenie oświadczenia, w jakiej wysokości w uchwale budżetowej Gminy N.zaplanowano dochody, a w jakiej wydatki. Uzupełniając przedmiotowy wniosek, pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia 13 czerwca 2011 r. oświadczył, iż w ramach działku klasyfikacji budżetowej 754- bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa oraz rozdziału 75416- straż gminna (miejska), zostały zaplanowane środki w zakresie – koszty postępowania sądowego i prokuratorskiego w wysokości 500 zł, do dnia 13 czerwca 2011 r. brak wykonania. Ponadto w budżecie Gminy została zaplanowana rezerwa ogólna w wysokości 40 000 zł. Według stanu na dzień 13 czerwca 2011 r. plan dochodów gminy wynosi 19 824 237, 83 zł, natomiast plan wydatków 24 708 122, 43 zł. Do pisma dołączono historię rachunku bankowego Gminy N. z okresu od dnia 10.01. 2011 r. do dnia 10.06.2011 r. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: W świetle art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozważając zasadność przyznania w niniejszej sprawie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zwrócić uwagę w pierwszym rzędzie trzeba na wysokość kosztów postępowania obciążających wnioskodawcę. Kwestia ta ma znaczenie zasadnicze o tyle, że ocena stanu majątkowego wnioskodawcy nie jest odnoszona do abstrakcyjnie wyznaczonego obciążenia finansowego, ale do konkretnie ustalonego zobowiązania. Na obecnym etapie postępowania na koszt postępowania składa się wpis od skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2011 r. , który zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wynosi 200 zł. Należy zatem podkreślić, iż zasadność złożonego przez Gminę N. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych musi zostać oceniona w kontekście zarówno wysokości obciążeń finansowych jakie Gmina będzie zobowiązana ponieść z tytułu wpisu sądowego od skargi jak i możliwości finansowych wynikających z sytuacji budżetowej Gminy. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika skarżącej zawartym w piśmie procesowym z dnia 13 czerwca 2011 r. plan dochodów i wydatków Gminy N. zawarty w budżecie Gminy na rok 2011 zakłada, iż na koszty postępowania sądowego i prokuratorskiego zaplanowano środki finansowe w wysokości 500 zł, co potwierdza, iż wnioskująca Gmina zarezerwowała środki w wysokości wystarczającej na pokrycie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Ponadto należy podkreślić, iż jeżeli poziom środków finansowych na zapewnienie działalności gminy od strony prawnej, w ramach których mogłyby znaleźć swoje źródło koszty postępowania sądowego, byłby niewystarczający, zauważyć trzeba, że możliwe jest skorzystanie przez gminę ze środków pochodzących z rezerwy budżetowej. Należy mieć na uwadze, iż w budżecie Gminy N. na rok 2011 została zarezerwowana rezerwa ogólna w wysokości 40 000 zł. Ramy niniejszego postępowania nakazują zatem wskazać, że w planie budżetu skarżącej Gminy zaplanowane zostały zarówno środki na pokrycie kosztów postępowania sądowego (§ 4610 uchwały budżetowej) jak i rezerwa budżetowa (ogólna) w wysokości 40. 000 zł. Pomimo zatem, iż aktualnie sytuacja finansowa gminy jest trudna, bowiem według stanu na dzień 13 czerwca 2011 r. plan dochodów Gminy wynosi 19824 237, 83 zł, natomiast plan wydatków 24 708 122,43 zł, niemniej jednak kwoty 200 zł z tytułu wymaganego wpisu - w stosunku do przytoczonych środków, które Gmina zarezerwowała w swoim budżecie na pokrycie kosztów postępowań sądowych - nie można w żaden sposób postrzegać jako nadmiernego obciążenia finansowego. Obciążenie to powinno zostać pokryte przez Gminę N. we własnym zakresie, skoro nie ma wątpliwości, iż Gmina zarezerwowała w swoim budżecie na 2011 rok stosowne środki na ten cel, natomiast do zadań związanych z mieniem gminy zalicza się prowadzenie postępowań administracyjnych, a co za tym idzie - udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym prowadzonej działalności ustawowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z 27 lutego 2007 r. sygn. I FZ 567/06; postanowienie NSA z 27 lutego 2007 r. sygn. II OZ 709/07; postanowienie NSA z 7 lipca 2010 r. sygn. II OZ 650/10) zwraca się uwagę na to, że skoro ustawodawca w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadził – wzorem procedury cywilnej – zwolnienia od opłat sądowych Skarbu Państwa oraz instytucji państwowych (których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej), podmioty te powinny uwzględniać w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowań sądowych, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości realizacji swych praw przed sądem. Podmioty takie nie mogą wymagać, by instytucja prawa pomocy wypełniała brak ustawowego zwolnienia w sytuacji przyjmowanej praktyki nieuwzględniania kosztów postępowań sądowych w planach finansowych. Jeżeli bowiem zdecydowano się przeznaczyć posiadane środki na inne cele, nie można skutecznie powoływać się na ten fakt w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stanowisko to podzielane jest w piśmiennictwie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 591). Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, iż rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strona skarżąca nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Za przyjęciem tego stanowiska przemawia analiza podanych przez wnioskującą Gminę okoliczności w związku z przepisami ustawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu ciążących na niej kosztów sądowych. Na marginesie należy zaznaczyć, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt – zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 p.p.s.a.). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.