IV SA/Wa 60/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy. S. z siedzibą w W. złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału na prawach strony w sprawie dotyczącej wydania decyzji o warunkach zabudowy. Do powyższej skargi dołączono na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżące Stowarzyszenie podało, że prowadzi jedynie działalność niezarobkową polegającą na ochronie obiektów historycznych w W. i mającą na celu zachowanie walorów architektoniczno-urbanistycznych W. Uzasadniając swój wniosek Stowarzyszenie oświadczyło, że nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie generuje żadnych przychodów, jak również nie pobiera składek członkowskich. Ponadto wskazało, że nie posiada rachunku bankowego ani nie ma żadnych środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania. Członkowie Stowarzyszenia podejmują wszystkie działania społecznie. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 1 marca 2010 r. Od powyższego postanowienia skarżące Stowarzyszenie wniosło sprzeciw w dniu 8 marca 2010 r. W uzasadnieniu sprzeciwu Stowarzyszenie powołało się na art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. i podniosło, że jego działalność polegająca na reprezentowaniu interesu społecznego w sprawach z zakresu architektury i urbanistyki, nie wymaga żadnych środków i jest realizowana społecznie przez członków Stowarzyszenia. W dalszej kolejności wskazało na linię orzeczniczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wedle której w sytuacji, gdy w regulaminie Stowarzyszenia oraz w Krajowym Rejestrze Sądowym nie zapisano wprost wśród celów statutowych możliwości występowania w postępowaniu sądowo- administracyjnym, odmowa zwolnienia od kosztów sądowych stanowiłaby nieproporcjonalne ograniczenie jego prawa dostępu do sądu i naruszałaby przepis art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Skarżący podniósł przy tym, że ma świadomość, iż Sąd nie jest związany swoimi orzeczeniami wydanymi w innych sprawach, uważa jednak, że poprzednia praktyka była zgodna z prawem, obecna zaś narusza powołane wyżej przepisy i stanowi pozbawienie skarżącego prawa do sądu. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd zważył, co następuje: Z regulacji prawnej zawartej w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. -zwanej dalej P.p.s.a.) dotyczącej kosztów sądowych wynika, że podstawową zasadę stanowi ponoszenie kosztów sądowych przez każdego kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 219, art. 220, art. 230 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a., możliwe jest zwolnienie osoby prawnej wnoszącej skargę od kosztów sądowych poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym w sytuacji gdy wykaże ona, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 - Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.855 ze zm.), przewiduje możliwość uzyskiwania przez Stowarzyszenie środków finansowych na swoją działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, oraz dochodów z majątku stowarzyszenia. Ponadto Stowarzyszenie ma możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, a dochód z takiej działalności może posłużyć do realizacji celów statutowych. Skarżące Stowarzyszenie chcąc realizować swą statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zaniechanie prowadzenia własnej działalności zarobkowej, pobierania składek czy pozyskiwania darowizn prowadzi do przerzucenia kosztów własnej działalności na Skarb Państwa. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06). Podzielając powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W powyższym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny doszedł również do wniosku, iż stowarzyszenie nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Wynika z tego, że pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom które dobrowolnie zaniechały pozyskiwania tych środków. W ocenie Sądu skarżące Stowarzyszenie ma możliwość pobierania składek od swoich członków. Argumentacja przedstawiona zatem przez skarżące Stowarzyszenie we wniosku nie może uzasadniać przyznania mu prawa pomocy, bowiem Stowarzyszenie pozbawiając się środków finansowych, chociażby w postaci składek członkowskich, które mogłoby uzyskać, nie może domagać się przerzucenia kosztów swojej działalności na rzecz Skarbu Państwa. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że zwolnienie strony od kosztów postępowania sądowego w sytuacji, kiedy strona sama pozbawia się możliwości uzyskania środków finansowych niezbędnych do prowadzenia postępowania przed Sądem, nie jest uzasadnione. Okoliczności sprawy wskazują bowiem, że nie można uznać, że wnioskodawca - z przyczyn od siebie niezależnych - nie może pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. Tylko zaś w takim przypadku złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługiwałby na uwzględnienie. Jak słusznie podniosło skarżące Stowarzyszenie, Sąd nie jest związany orzeczeniami wydanymi w innych sprawach, gdyż naruszałoby to prawo strony do rozpoznania sprawy przez niezależny i niezawisły sąd. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie zostało ograniczone prawo skarżącego do sądu, a tym samym nie został naruszony art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, gdyż Sąd uznał, że Stowarzyszenie ma możliwość pobierania składek członkowskich i tym samym ma możliwość uiszczenia kosztów sądowych. Z tych względów, na podstawie art. 245 § 3 i 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.