IV SA/Wa 604/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w dniu 21 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi F. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 700/08 oddalającym skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień kombatanckich postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 8 lipca 2013 r. skarżąca F. M. zawarła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika - radcy prawnego lub adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2013 r. odrzucające jej skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt VSA/Wa 700/08 w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień kombatanckich męża skarżącej- J. M. W złożonym w dniu 18 lipca 2013 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) formularzu PPF skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 2044,60 złotych netto. Oświadczyła również, iż jest właścicielką mieszkania o powierzchni 43 m2, nieruchomości gruntowej o pow. 1 ha, którą w sposób nieformalny przekazała dzieciom, innego majątku w tym zasobów pieniężnych, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych nie posiada. Pismem z dnia 31 lipca 2013 r. wnioskodawczyni została wezwana do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie w terminie siedmiu dni odpowiedzi m.in. na pytanie o wysokości wydatków ponoszonych miesięcznie na utrzymanie oraz wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w dniu 9 sierpnia 2013 r. nadesłała formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu cywilnym, w którym oświadczyła, że nie osiąga dochodów z nieruchomości, nie posiada również kont bankowych i lokat terminowych. Skarżąca oświadczyła, że jest osobą niepełnosprawną i z emerytury pokrywa wydatki na leczenie. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że wobec długiego czasu oczekiwania na wizytę u specjalisty w placówkach publicznych zmuszona jest korzystać z poradni niepublicznych i ponosić z tego tytułu opłaty. Skarżąca nie określiła jednak wysokości tych opłat. Do przedmiotowego pisma dołączyła faktury za leki zakupione w aptece w miesiącu czerwcu i sierpniu bieżącego roku na łączną kwotę 221,81 zł oraz dokumenty potwierdzające wysokość wydatków za gaz, abonament telefoniczny i czynsz. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 604/13 referendarz sądowy odmówił F. M. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. W ustawowym terminie wnioskodawczyni wniosła sprzeciw, w którym nie podnosząc argumentów dotyczących swojej sytuacji majątkowej, podkreśliła niesprawiedliwe potraktowanie jej męża J. M. przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Zgodnie zaś z art. 255 cytowanej wyżej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte na urzędowym formularzu PPF okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu skarżąca nie wykazała okoliczności uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, bowiem nie wykazała w sposób przekonujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej utrzymaniu koniecznym. Z informacji i dokumentów nadesłanych przez skarżąca wynika, że uzyskuje ona stały dochód w wysokości 2.044,60 złotych netto miesięcznie z tytułu emerytury. Skarżąca wskazała, że ponosi stałe wydatki, jednak kwota wymienionych wydatków nie wyczerpuje w całości dochodów uzyskiwanych z tytułu świadczenia emerytalnego. Wymienione przez nią wydatki obejmują opłatę za gaz - ok. 40 zł miesięcznie, opłatę za abonament telefoniczny - w miesiącu lutym 168,58 zł oraz czynsz za mieszkanie - 393,54 zł. Skarżąca ponosi również wydatki na leczenie. Z dokumentów nadesłanych w dniu 9 sierpnia 2013 r. wynika, że wydatki te kształtują się na poziomie ok. 100 zł miesięcznie. Porównując uzyskiwane dochody z ponoszonymi wydatkami oraz mając na uwadze, że części kosztów (np. abonament telefoniczny w wysokości 168,58 zł) nie można uznać za wydatki konieczne, należy zauważyć, że skarżąca jest w stanie ponieść również inne koszty poza kosztami utrzymania koniecznego. W ocenie Sądu dochody uzyskiwane przez skarżącą pozwalają na takie zaplanowanie budżetu domowego, aby była w stanie wygospodarować środki na poniesienie związanych ze sprawą kosztów postępowania. Na obecnym etapie są to koszty ustanowienia pełnomocnika. Na poniesienie tych kosztów pozwala zarówno charakter dochodu (stałe, comiesięczne świadczenie) jak i jego wysokość. Należy także podkreślić, że z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy konieczne koszty utrzymania, poza szczególnie uzasadnionymi wypadkami, odnieść należy do minimalnych w skali kraju, a udzielenie prawa pomocy może mieć miejsce jedynie w przypadku osób, których dochody oraz stan majątkowy są niższe od przeciętnych. W ocenie Sądu dochody skarżącej nie są niskie, biorąc pod uwagę, że od 1 marca 2013 r. kwota najniższej emerytury wynosi 831,15 zł miesięcznie (Komunikat Prezesa ZUS z dnia 14 lutego 2013 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent - M.P. poz. 95). . Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak sentencji.