IV SA/Wa 62/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. L. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 62/17 w sprawie ze skargi J. L. na pismo Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia pisma bez rozpoznania postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 27 października 2017r. sygn. akt IV SA/Wa 62/17. J. L. (dalej jako: "skarżący") wniósł skargę na pismo Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 15 listopada 2016 r. w przedmiocie pozostawienia pisma bez rozpoznania. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. W skardze kasacyjnej z dnia 11 marca 2017 r. (wniesionej osobiście) skarżący zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy. Na urzędowym formularzu PPF wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Skarżący zakreślił wszystkie rubryki dotyczące posiadanego majątku (rubryki 7-9). W rubryce dotyczącej dochodów podał, że uzyskuje dochód z tytułu "umowa o pracę sp. z o. o." nie wskazał jednak wysokości wynagrodzenia. Natomiast w rubryce nr 11 dotyczącej zobowiązań i stałych wydatków skarżący wpisał, że musi opłacać rachunki za media i życie, mimo że rachunki "są wystawiane na inną osobę". W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie wyciągów z kont bankowych, zaświadczenia o wysokości dochodów, wskazanie tytułu prawnego do lokalu, w którym zamieszkuje, udokumentowania wydatków, skarżący w piśmie z dnia 14 sierpnia 2017 r. podniósł, m.in., że: - wyciągów z rachunków bankowych bank nie przesyła stronie, "a w przeszłości było zajęcie, że bank ukradł stronie kwotę 5 800 z konta (...)", - tytułu do lokalu nie ma, ale ponosi opłaty związane z tym mieszkaniem, Do pisma dołączył m. in. decyzję z MOPS z dnia 3 lutego 2017 r. o przyznaniu zasiłku okresowego z powodu bezrobocia, oraz kopię rachunków za energię elektryczną, gaz, fakturę za lekarstwa oraz kopię orzeczenia o stopniu niepełnoprawności z dnia 8 marca 2016 r. (o zaliczeniu do stopnia niepełnosprawności – lekkiego). Postanowieniem z dnia 27 października 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy uznając, że skoro skarżący pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udokumentowanie wynagrodzenia za pracę oraz złożenie wyciągów z rachunków bankowych, nie nadesłał żądanych dokumentów, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W piśmie z dnia 30 listopada 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, podnosząc, że wyraźnie wskazał swoje racje i fakty, że nie stać go na ponoszenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje – w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt. 1 omawianego przepisu), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W ocenie Sądu, postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 27 października 2017 r. jest prawidłowe, w a sprzeciwie nie przedstawiono okoliczności, uzasadniających jego zmianę. Należy także podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu co wykazania przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku. Musi on przekonać w sposób nie budzący wątpliwości, że jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Istniejące nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają bowiem uznać, że strona udowodniła, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r.; sygn. akt II FZ 91/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie skarżący mimo wezwania do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń, nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy w sposób pozwalający na rzetelną ocenę jego sytuacji majątkowej w kontekście możliwości poniesienia kosztów postępowania. Skarżący we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 4 lipca 2017 r. podał jedynie, że uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę, nie wskazał jednak ich wysokości. W ocenie Sądu zasadne było wezwanie do nadesłania dokumentów oraz udzielenia informacji precyzujących sytuację majątkową i osobistą skarżącego, w tym do udzielenia podstawowych informacji w tym zakresie, tj. w sprawie wysokości wynagrodzenia za pracę. Niewykonanie wezwania uniemożliwiło referendarzowi sądowemu weryfikację twierdzeń skarżącego, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Wymaganych dokumentów i wyjaśnień skarżący nie złożył także wnosząc sprzeciw. Trafne jest twierdzenie starszego referendarza sądowego, że jeżeli skarżący, pomimo wezwania, nie przedstawia oświadczeń czy dokumentów, na podstawie których można by ustalić, jakimi środkami aktualnie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania, to należy uznać, że nie wykazał przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przytoczonych wyżej względów na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.