IV SA/Wa 633/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. D. P. wnioskiem z dnia 20 marca 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń z dnia 30 kwietnia 2015 r. wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Podstawowe źródło jego dochodu stanowi działalność rolnicza. W rubryce nr 10 formularza wniosku skarżący określił wysokość uzyskiwanego dochodu z tego tytułu na kwotę 1.000,-zł miesięcznie. Poza tym, wnioskujący uzyskuje dochód z tytułu najmu lokalu mieszkalnego w wysokości 457,-zł netto miesięcznie. Decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2014 r. przyznano mu jednolitą płatność obszarową w wysokości 8.079,42 zł. Skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 6,4788 ha oraz współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 1,28 ha. Poza tym, w skład prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego wchodzą budynki gospodarcze. D. P. jest właścicielem ciągnika rolniczego [...] (rok produkcji 2003) oraz samochodu osobowego [...] z 2005 roku. Skarżący udokumentował następujące wydatki: opłatę za gaz w wysokości 22,48 zł w rozliczeniu dwumiesięcznym, opłatę za energię elektryczną w kwocie 124,39 zł miesięcznie, opłatę za usługi telekomunikacyjne – 32,59 zł miesięcznie oraz opłata aktywacyjna Formuła Stacjonarna: 19,99 zł, internet – 39,36 zł miesięcznie, opłaty na rzecz przedsiębiorstwa wodociągów i kanalizacji – 131,78 zł w rozliczeniu trzymiesięcznym, składaki do KRUS – 378,-zł za pierwszy kwartał bieżącego roku, ubezpieczenie samochodu osobowego (rata nr 3) w wysokości 276,00 zł, na leki, badania i konsultacje lekarskie w styczeń skarżący wydatkował kwotę 718,68 zł, w lutym – 231,65 zł, w marcu – 486,87 zł, w kwietniu – 773,24 zł, paliwo w łącznej kwocie 343,25 zł w okresie styczeń-marzec bieżącego roku. Według nadesłanych wyciągów z rachunku depozytowego za okres od 19 grudnia 2014 r. do 18 marca 2015 r., był on comiesięcznie zasilany wpłatami kwoty 500 zł z tytułu czynszu najmu. Ponadto, D. P. dokonał na ten rachunek wpłaty gotówkowej w kwocie 410,-zł w dniu 5 marca 2015 r. oraz przelewu kwoty 1.000 zł pod tytułem "zasilenie rachunku" w dniu 28 stycznia 2015 r. W styczniu bieżącego roku na rachunku depozytowym zaksięgowano wpłatę w wysokości 8.079,42 zł tytułem płatności od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skarżący dokonywał z rachunku wypłat gotówkowych, a także płatności m.in. za usługi telekomunikacyjne, energię elektryczną, składek do KRUS. Przy czym, poza składkami, które udokumentował nadesłanymi kserokopiami zawiadomień Placówki Terenowej KRUS w [...], w dniu 28 stycznia 2015 r. dokonał płatności w kwocie 756,00 zł na rachunek Placówki Terenowej KRUS w [...] tytułem składki za pierwszy kwartał (Z. P. i K. P.). Saldo rachunku wyniosło: na dzień 18 stycznia bieżącego roku 125,05 zł, na dzień 18 lutego 29,47 zł, a na dzień 18 marca 0,17 zł. Jako okoliczność mającą przemawiać za uwzględnieniem przedmiotowego wniosku, skarżący wskazał też zadłużenie w rachunku karty kredytowej na kwotę 4.849,42 zł. Wedle nadesłanych wyciągów z rachunku karty kredytowej, wysokość limitu w tym rachunku wynosi 4.800,-zł. Nadesłane wyciągi wskazują, że skarżący dokonuje przy jej pomocy płatności (w tym za usługi medyczne), paliwo, a w dniu 28 stycznia 2015 r. dokonał przelewu 1.000,-zł tytułem "zasilenia rachunku". W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że koszty utrzymania domu (opłaty wynoszące około 600-700 zł na miesiąc), koszty bieżącego utrzymania, leków, wyżywienia itp. pochłaniają cały jego dochód. Powyższy wniosek rozpoznany został postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 maja 2015 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżący, w piśmie z dnia 12 czerwca 2015 r., wniósł sprzeciw, w którym powtórzył argumentację wniosku. Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 maja 2015 r. r. utraciło moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zgodnie z którą strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązany jest, stosownie do art. 214 § 1 tej ustawy, do uiszczenia kosztów sądowych, a więc, wnosząc skargę do sądu, winien liczyć się z wydatkami na ten cel. Z treści przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy wynika, że prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia systemowa art. 246 § 1 pkt 2 omawianej ustawy prowadzi do wniosku, że sytuacja, w której poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny jeszcze nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada jakiekolwiek dochody (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2006 r., I OZ 452/06, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyraźnego podkreślenia wymaga przy tym, że ukształtowana w orzecznictwie sądowym wykładnia pojęcia "koniecznego utrzymania" nie obejmuje wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, lecz wyłącznie zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak zakup żywności, odzieży, środków czystości, leczenie oraz utrzymanie domu/mieszkania, chociaż także one powinny zostać ograniczone do niezbędnego minimum. Co do zasady jako nie służące zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych nie są do nich zaliczane – a przynajmniej nie w pełnej wysokości – wydatki na usługi telefoniczne i telewizyjne, utrzymanie pojazdów mechanicznych oraz spłatę zobowiązań cywilnoprawnych (kredytów i pożyczek). W tym tonie wypowiedział się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 48/13 (dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a wyrażone w nim stanowisko Sąd rozpoznający wniosek w niniejszej sprawie w pełni podziela, bowiem Sąd nie znalazł podstaw, by odstąpić od wyrażonego tam stanowiska, mimo że Sąd w niniejszej sprawie nie jest związany wyrażonym tam poglądem. W sytuacji skarżącego, nie kwestionując stanu jego zdrowia i całkowicie potrzeby utrzymania samochodu, czy telefonu i internetu, należy jednak stwierdzić, że nie może być mu przyznane bezwzględne pierwszeństwo przed kosztami sądowymi. Oceniając przedstawioną przez wnioskodawcę sytuację majątkową stwierdzić należy, że nie daje ona podstaw do uwzględnienia zgłoszonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podnieść należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma za zadanie umożliwić dostęp do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym) o znikomych dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionym, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. D. P. za osobę taką uznany być nie może. Konieczność utrzymania samochodu, czy telefonu i internetu, opłacanie składki KRUS oraz spłacanie zadłużenia na karcie kredytowej, a także inwestowanie w siebie dokonując zakupu suplementów diety, nie może mieć priorytetu przed ponoszeniem kosztów sądowych. Przedstawione wydatki nie mogą być okolicznością uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych, bowiem podejmując decyzję o wniesieniu skargi do Sądu na inkryminowaną decyzję, skarżący musiał liczyć się z koniecznością ponoszenia opłat sądowych. W ocenie Sądu przedstawione przez wnioskodawcę powody ewentualnego zwolnienia skłaniają do odmiennych wniosków. Porównanie wielkości kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 200,-zł, z informacjami wynikającymi ze złożonych do akt sprawy oświadczeń i dokumentów odzwierciedlających sytuację materialną wnioskującego, wyklucza ustalenie, że D. P. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni prawie 6,5 ha oraz współwłasność nieruchomości rolnej o powierzchni 1,28 ha. Skarżący, posiadając nieruchomość rolną, może rozporządzić nią w sposób przynoszący dochód. Jest on także właścicielem ciągnika rolniczego i samochodu. Opisane gospodarstwo rolne stanowi podstawowe źródło dochodu wnioskodawcy, który według wskazań skarżącego wynosi 1000,-zł miesięcznie. Uzyskuje on też dodatkowy dochód z najmu lokalu mieszkalnego w wysokości 457,-zł netto miesięcznie. Z tego wynika, że skarżący uzyskuje systematycznie co miesiąc dochody na poziomie kwoty 1.457,-zł, przy czym podkreślenia wymaga, że skarżący nie ma nikogo na swoim utrzymaniu i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiadanie stałego miesięcznego dochodu w takiej wysokości pozwalać musi na możliwość wygospodarowania i zaoszczędzenia koniecznych kwot na pokrycie kosztów sądowych. Ponadto wnioskodawca pobiera płatności bezpośrednie wypłacane w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. W styczniu bieżącego roku otrzymał z tego tytułu kwotę 8.079,42 zł. Skarżący ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas – gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające – może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzyskiwane dochody przez skarżącego oraz posiadany majątek pozwalają na poczynienie oszczędności wystarczających do pokrycia wysokości wpisu sądowego od skargi. Biorąc pod uwagę opisane źródła dochodu skarżącego, a także majątek, zarówno nieruchomy, jak i ruchomy, nie ma jakichkolwiek podstaw, aby uznać go za osobę żyjącą w niedostatku, zdolną do zaspokojenia wyłącznie kosztów koniecznego utrzymania. Wyjaśnić ponadto należy, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd z jednej strony bierze pod uwagę aktualną sytuację materialną skarżącego i jego rodziny, a z drugiej strony także wysokość kosztów postępowania, jaki jest on zobowiązany podnieść. W przedmiotowej sprawie wpis sądowy wynosi 200,-zł. Na gruncie wymienionego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy skarżący powinien wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również że podjął wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem sądowym. W przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba fizyczna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków sądowych. Skarżący w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku zawarł oświadczenie, mające świadczyć o tym, że cały uzyskiwany przez niego dochód przeznaczany jest na niezbędne utrzymanie, jednakże nie znajduje ono potwierdzenia w nadesłanych dokumentach. Po pierwsze, jak wynika z nadesłanego wyciągu z rachunku depozytowego, skarżący dokonuje za jego pomocą płatności, z których nie wszystkie stanowią konieczne koszty utrzymania samodzielnie prowadzonego przez niego gospodarstwa domowego. Z tego względu saldo tego rachunku i relacja dokonywanych z niego wypłat do wielkości wpływów nie są miarodajne dla oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskującego. Otóż, skarżący pokrywa z rachunku depozytowego nie tylko własne wydatki ale także wydatki innych osób. Jak wskazano, dnia 28 stycznia 2015 r. dokonał przelewu do KRUS kwoty 756,-zł tytułem składki za Z. P. i K. P. Także nie wszystkie z pozostałych wypłat z rachunku mogą być uznane za wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Składki do KRUS, czy przynajmniej część kosztów paliwa, to koszty prowadzenia działalności rolniczej, które pomniejszają wykazywany przez stronę dochód z tego tytułu. Potraktowanie ich jako wydatków na konieczne utrzymanie byłoby równoznaczne z nieuprawnionym, dwukrotnym uwzględnieniem ich przy ocenie możliwości płatniczych strony. Po drugie, nieuprawniony jest argument skarżącego, jakoby na brak możliwości poniesienia kosztów sądowych wskazywać miał kredyt w ramach rachunku karty kredytowej. Możliwość korzystania z karty kredytowej umożliwia wszakże skarżącemu dokonywanie operacji nie mających pokrycia w środkach posiadanych w momencie dokonywania płatności. Chociaż więc D. P. zobowiązany jest do spłaty zadłużenia w rachunku karty kredytowej, to najpierw, korzystając z przyznanego limitu, może nią kredytować wydatki gospodarstwa domowego, jak chociażby koszty wyżywienia, czy leków. Po trzecie, sama struktura wydatków ponoszonych przez D. P., widoczna zarówno na wyciągach z rachunków bankowych, jak i kserokopiach rachunków, które skarżący złożył do akt sprawy, wskazuje, że jest on osobą zdolną do wygospodarowania dodatkowych środków, w tym 200,- zł na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Jak już wskazano, z rachunku depozytowego skarżącego dokonywane są przelewy stanowiące wykonanie nie tylko jego zobowiązań (28 stycznia: 756 zł), a także płatności stanowiące koszty prowadzenia działalności rolniczej. Jak wynika z wyciągu z rachunku karty kredytowej oraz kserokopii paragonów fiskalnych, skarżący w okresie od stycznia do kwietnia bieżącego roku wydatkował znaczne kwoty na prywatne konsultacje lekarskie, a także na zakupy w aptekach, spośród których część stanowiła suplementy diety lub środki kosmetyczne. Nie kwestionując w żadnej mierze potrzeby i zasadności wydatków związanych z troską skarżącego o własne zdrowie, należy podkreślić, że koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, jak żywność, odzież, czy też niezbędne leki. Tymczasem, możliwość ponoszenia przez skarżącego wskazanych wyżej wydatków pozwala stwierdzić, że jest on osobą zdolną do zaspokojenia koniecznych kosztów utrzymania, a ponadto do wygospodarowania dodatkowych środków pieniężnych. Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Dokonana w przedmiotowej sprawie ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych D. P. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Skarżący posiada stałe źródła dochodu z działalności rolniczej i najmu lokalu mieszkalnego. Dysponuje majątkiem nieruchomym, w skład którego wchodzi m.in. nieruchomość rolna o powierzchni prawie 6,5 ha. Otrzymuje płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Korzysta z limitu w rachunku karty kredytowej, który pozwala kredytować bieżące wydatki. Część wykazywanych przez niego obciążeń budżetu domowego nie stanowi koniecznych kosztów utrzymania, bowiem są to koszty prowadzenia działalności rolniczej, dotyczą innych osób albo nie są wydatkami o koniecznym charakterze. Inne z kolei świadczą o tym, że skarżący dysponuje środkami finansowymi, pozwalającymi w razie konieczności na poniesienie dodatkowych wydatków. W tej sytuacji należy stwierdzić, że D. P. – bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny – jest w stanie wygospodarować zarówno 200,-zł na wpis od skargi, jak i pokryć w przyszłości ewentualne pozostałe koszty postępowania sądowego wszczętego jego skargą. Konkludując należy zatem stwierdzić, że wnioskodawca nie jest osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Pokrycie dodatkowo wydatków koniecznych, do których również należy zaliczyć koszty udziału skarżącego w postępowaniu sądowym, zainicjowanym jego skargą, mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy i nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego. Należy podkreślić, że w związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu tylko tym osobom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. I FZ 287/08, LEX nr 494242, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić jednak należy fakt, że rozstrzygnięcie Sądu w zakresie prawa pomocy, zgodnie z treścią omawianego przepisu, ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet, jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia jednostce dostępu do sądu. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że zasługuje na dofinansowanie go z budżetu państwa – a prawo pomocy jest w istocie taką formą dotowania – w zakresie zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności jego przyznawania nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości co do sytuacji majątkowej osoby wnioskującej, a tym bardziej wykazywać wzajemnej sprzeczności, które to kryterium nie zostało przez skarżącego spełnione. Jak powyżej już wyjaśniono, instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje go do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów źródłowych wynika, że stan majątkowy nie pozwala zaliczyć go do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. powołane wyżej postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14). W takiej sytuacji należy uznać, że skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.