IV SA/Wa 645/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego S. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - po rozpoznaniu wniosku S. G. o ponowne rozpoznanie sprawy - utrzymał w mocy własną decyzję z [...] stycznia 2010 r., którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1970 r. o przejęciu na wniosek J. i T. G. na rzecz Skarbu Państwa stanowiące ich współwłasność gospodarstwo rolne wraz z budynkami położone we wsi G., pow. [...] ha w zamian za rentę. W uzasadnieniu Minister podniósł, iż przedmiotowe gospodarstwo zostało przejęte na własność Państwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa (Dz. U. Nr 3, poz. 15). Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał rentę J. i T.G. - rodzicom skarżącego z tytułu przekazania przez nich gospodarstwa rolnego. Właściciele przejętego gospodarstwa otrzymali ponadto dodatek do renty z tytułu przekazania budynków wchodzących w skład przejmowanego gospodarstwa. W ocenie organu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 4 ust 3 pkt 1 ustawy, na podstawie której przejęto sporne gospodarstwo. Powołany przepis przewiduje możliwość przejęcia za zgodą rolnika budynków wchodzących w skład przejmowanych lub przejętych nieruchomości potrzebnych do należytego zagospodarowania tych nieruchomości, w zamian zapewniając bezpłatnie, dożywotnie użytkowanie lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich w przejętych lub innych budynkach. Z akt sprawy jasno wynika, że J. G. zrzekł się prawa do użytkowania lokalu mieszkalnego, co wyraził w oświadczeniu z dnia 8 października 1970 r. Natomiast zarzut skarżącego, iż w ustawie, na podstawie której przejęto gospodarstwo, nie było zapisu dotyczącego zrzeczenia się prawa do bezpłatnego i dożywotniego użytkowania lokalu mieszkalnego, które zapewniał art. 4 ust 3 pkt 1 tej ustawy, nie oznacza, że osoby, od których przejmowano nieruchomości rolne takiego prawa nie miały. Dopiero bowiem wyraźne zastrzeżenie w ustawie mogłoby skutkować tym, że tego rodzaju zrzeczenie się prawa należałoby oceniać jako bezskuteczne czy też nieważne. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że jego rodzice pomimo zawarcia we wniosku o przejęcie gospodarstwa prośby o umożliwienie im zamieszkiwania w budynku znajdującym się w przejmowanym gospodarstwie przez okres około roku, nie nabyli prawa użytkowania lokalu mieszkalnego chociażby przez ten czas, Minister ponownie powołał się na w/w oświadczenie z dnia 8 października 1970 r. Dalej Minister podniósł, iż nie sposób się zgodzić również i z tym, że decyzja o przejęciu gospodarstwa wywołała skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, bowiem T. i J. G. zostali zmuszeni do wyprowadzenia się z dotychczasowego lokum. W aktach sprawy znajduje się wniosek o przejęcie spornego gospodarstwa wraz z budynkami oraz oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do lokalu mieszkalnego i woli zamieszkania rodziców u skarżącego S. G. Podsumowując Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są całkowicie bezpodstawne, w związku z czym decyzja z [...] stycznia 2010 r. jest prawidłowa. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się S. G. i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż decyzja z [...] października 1970 r., a także decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2011 r. oraz z [...] stycznia 2010 r. rażąco naruszają przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa, a w szczególności art. 4 ust 3 pkt 1 tej ustawy, a także rażąco naruszają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 marca 1968 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu nieruchomości, a w szczególności § 15 ust 2 pkt d, e, f tego rozporządzenia. Dalej wyjaśniono, iż podstawą przejęcia budynków był wniosek z 30 lipca 1970 r., w którym T. i J. G. podali, że potrzebują zamieszkiwać w przekazywanych budynkach chociaż przez jeden rok. Zdaniem skarżącego, w odpowiedzi na w/w wniosek organy winne były zastosować tryb, o którym mowa w powołanym rozporządzeniu. Tymczasem wydano decyzję naruszającą powyższe przepisy, nie przyznano uprawnienia i nie zastosowano obowiązującego trybu postępowania. Nadto oświadczenie J. G. z 8 października 1970 r. jest jedynie elementem ustaleń i nie ma mocy prawnej, albowiem po pierwsze zostało podpisane tylko przez J. G., a budynki były współwłasnością obojga małżonków, a po drugie J. G. wskazał w nim żeby nie pozostawiać mu pomieszczeń w przekazywanych budynkach, a nie, że w ogóle zrzeka się służebności. W ocenie skarżącego Minister nieprawidłowo zinterpretował oświadczenie z dnia 8 października 1970 r. Skarżący podniósł nadto, iż organ nie rozpatrzył podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy zarzutów, opierając się jedynie na w/w oświadczeniu J. G., "ignorując prawa T. G." jako współwłaścicielki budynków. Reasumując skarżący jeszcze raz podkreślił, iż decyzja z [...] października 1970 r., a także decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2011 r. oraz z [...] stycznia 2010 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Opisując okoliczności, które miały miejsce przy przejmowaniu spornej nieruchomości, a także po wydaniu decyzji z [...] października 1970 r., skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 7, 8 i 9 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na fakt, iż autorem decyzji z dnia [...] stycznia 2010r., jak i decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymującej w mocy pierwsze z wymienionych rozstrzygnięć jest Sekretarz Stanu K. P. z upoważnienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozważyć więc należy, czy wydanie obu decyzji, to jest decyzji pierwszoinstancyjnej jak i decyzji wydanej w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy przez tą samą osobę ma istotne znaczenie niniejszej sprawie, a w szczególności czy stanowi ono naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. W zakresie powyższych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela zapatrywanie prawne wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010r., ( I OPS 13/09 ONSAiWSA 2010/5/82), iż osobą, której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę jest wyłącznie piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie natomiast, autorem zarówno pierwszej decyzji, jak i decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy jest działający z upoważnienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Sekretarz Stanu K. P., nie zaś sam piastun funkcji - czyli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zgodnie więc z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010r. stwierdzić należy, że, pracownik organu upoważniony do działania w imieniu ministra, w żadnym wypadku nie może być uznany za osobę piastującą funkcję ministra, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że pojęcie pracownika organu administracji publicznej w rozumieniu art. 24 § 1 k.p.a. ma szeroki zakres znaczeniowy, który obejmuje również upoważnionego do działania w imieniu ministra podsekretarza stanu w ministerstwie. W tej sytuacji należy uznać, że wydanie zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu wcześniejszej decyzji stanowi istotne naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Okoliczność powyższa skutkowała tym, iż na obecnym etapie postępowanie rozpatrywanie zarzutów skargi było przedwczesne. Mając na uwadze wyżej wymienione okoliczności sąd na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. b.