IV SA/Wa 656/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2011 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...]marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2009 r. znak [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej B. K. kwotę 2.657 (słownie: dwa tysiące sześćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] października 2007r. w Oddziale Celnym [...] w W. zgłoszono do procedury dopuszczenia do obrotu towaru w postaci samochodu osobowego marki [...] nr [...], którego właścicielem jest B. K. - [...], ul. [...]. W wyniku wstępnej rewizji celnej stwierdzono, iż pojazd posiada uszkodzenia zewnętrzne, o czym Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. pismem z dnia [...] października 2007 r. powiadomił Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dokonania nielegalnego wwozu do Polski odpadu w postaci przedmiotowego pojazdu przez B. K., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą [...] B. K. z siedzibą w W. przy ul. [...]. W toku postępowania Główny Inspektor Ochrony Środowiska, postanowieniem znak: [...], wezwał B. K. do oddania przedmiotowego pojazdu jako odpadu do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu. Strona zastosowała się do treści w/w postanowienia, a jako dowód przedstawiła kopię zaświadczenia o demontażu pojazdu Nr [...] wydanego przez [...] w P. Biorąc powyższe pod uwagę, Główny Inspektor Ochrony Środowiska, decyzją z dnia [...].10.2008r., umorzył postępowanie w sprawie określenia sposobu gospodarowania przedmiotowym odpadem. W postępowaniu tym organ oparł swoje stanowisko na przetłumaczonych przez tłumacza przysięgłego języka angielskiego dokumentach pojazdu, z których wynika, iż przedmiotowy pojazd przeszedł na własność ubezpieczyciela z powodu uszkodzeń równych lub mniejszych wartości rynkowej, a w Poświadczeniu Kontroli Pojazdu Powypadkowego w Stanie M. dokonanej przez wydział Policji widnieje zapis "wyłącznie na eksport". Jednocześnie strona określiła wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] PLN, podczas gdy wartość rynkowa takiego pojazdu bez uszkodzeń (w październiku 2008 r.) wynosiła około [...] PLN. Wobec powyższego utratę wartości tego pojazdu w stosunku do wartości rynkowej takiego pojazdu bez uszkodzeń określono na około 94%. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, iż poprzedni właściciel nie dokonał restytucyjnego naprawienia szkody, a zawarł ugodę z ubezpieczycielem i wyraził wolę wyzbycia się. Przedmiotowy pojazd został zakwalifikowany do kategorii Q2, określonej w załączniku nr 1 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251, ze zm.), tj. "produkty nie odpowiadające wymaganiom jakościowym". Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, odpadem jest każdy przedmiot, którego posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do jego pozbycia się jest zobowiązany, a który należy do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy o odpadach. Zdaniem organu, zgodnie z przytoczonym wyżej stanem prawnym, przedmiotowy pojazd wypełnia definicję odpadu. Ponadto organ podkreślił, że odpad ten został nielegalnie sprowadzony do Polski wobec braku wypełnienia obowiązku dokonania zgłoszenia w trybie rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczania odpadów. Wobec zastosowania się do postanowienia znak [...], a tym samym zagospodarowania odpadu w sposób zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydał decyzję znak [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego, którą doręczył stronie w dniu [...].10.2008r. Strona nie skorzystała z przysługującego prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w ustawowo przewidzianym terminie, wobec czego decyzja ta stała się ostateczna. Wypełniając obowiązek określony w art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. Nr 124, poz. 859) [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie, o czym powiadomił Stronę pismem znak [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., wyznaczając jednocześnie termin rozprawy administracyjnej w tej sprawie. Protokół z tej rozprawy administracyjnej wskazuje, że pełnomocnik strony nie wniósł uwag i zastrzeżeń w przedmiotowej sprawie. Z dokumentów przekazanych wraz z odwołaniem strony wynika, iż na tym etapie [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zakończył gromadzenie materiału dowodowego i wydał decyzję, od której strona wniosła odwołanie, żądając uchylenia decyzji i odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...]PLN, uzasadniając swoje żądanie brakiem wiedzy na temat stanu pojazdu, nie posiadając jednocześnie wiedzy o obowiązkach ciążących na dokonującym międzynarodowego przemieszczenia odpadu. Ponadto, strona zarzuciła Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska, iż w postanowieniu znak [...] i decyzji znak [...] nie pouczył o przysługującym trybie odwoławczym od tych orzeczeń. Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w uzasadnieniu przedstawiając dotychczasowy stan faktyczny sprawy i wskazując, źe odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, a ponadto, nie zasługują na uwzględnienie zarzuty braku pouczenia o przysługującym trybie odwoławczym od postanowienia i decyzji. Nieznajomość prawa nie zwalnia strony od odpowiedzialności za czyny stanowiące naruszenie obowiązującego prawa, w tym przypadku za dokonanie nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadu, o którym mowa w art. 25 i art. 26 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a w konsekwencji nie zwalnia [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska od wszczęcia z urzędu postępowania o nałożenie kary pieniężnej i wydanie decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2009 r. B. K. zarzuciła naruszenie: art. 107 §1 i §3 w zw. z art. 140 kpa, z uwagi na brak jakichkolwiek ustaleń poczynionych przez organ odwoławczy oraz brak ustosunkowania się organu odwoławczego do zarzutów odwołania, art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2007r. Nr 39, poz. 251, ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 lit. a Dyrektywy 2006/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006r. w sprawie odpadów (Dz.Urz. UE L 114) poprzez błędne uznanie przedmiotowego pojazdu za odpad, art. 3 w zw. z art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.Urz. UE L 190) w zw. z art. 1 ust 1 lit. a Dyrektywy poprzez przyjęcie, że doszło do nielegalnego przemieszczenia odpadu. W uzasadnieniu skargi wskazano na argumentację mającą przemawiać za jej uwzględnieniem. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 959/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił, lecz wyrok ten został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 240/10 ze wskazaniem, iż ponownie rozpoznający sprawę Sąd pierwszej instancji winien dokonać kontroli decyzji organów administracji publicznej pod względem spełnienia przesłanek z art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Wbrew bowiem twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, nie ma charakteru prejudycjalnego rozstrzygnięcie organu administracji publicznej w sprawie umorzenia, na podstawie art. 105 §1 kpa, postępowania dotyczącego nielegalnego wwozu do Polski odpadu w postaci przedmiotowego pojazdu przez skarżącą, gdyż postępowanie to zostało zakończone wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego. Tym samym organ nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie, a jedynie z uwagi na okoliczności faktyczne - zniszczenie przedmiotu postępowania - umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, wydane na podstawie art. 105 §1 kpa dotyczyło ustaleń faktycznych a nie prawnych, a tym samym decyzja ta nie mogła stanowić podstawy do uznania, że ma ona charakter prejudycjalny dla decyzji o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej. Decydujące znaczenie w sprawie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów ma zatem okoliczność, czy przedmiotowy pojazd jest odpadem w rozumieniu ustawy o odpadach oraz czy w niniejszej sprawie doszło do przemieszczenia nielegalnego w myśl art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają art. 80 i art. 107 §1 i §3 kpa, jako przepisy postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skoro więc Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 240/10 stwierdził, że w istocie ustalenia i oceny dokonane w postępowaniu zakończonym decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2008 r. nie mają znaczenia dla postępowania o nałożenie na skarżącą kary za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu, z uwagi na umorzenie tego postępowania, to obowiązkiem organów orzekających w postępowaniu o nałożenie tej kary było samodzielne ustalenie spełnienia przesłanek określonych art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów dopuszczalności uznania pojazdu sprowadzonego przez skarżącą za odpad, oraz ustalenie, czy sprowadzenie tego pojazdu miało charakter nielegalnego przemieszczenia w rozumieniu art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Organy orzekające obu instancji w sprawie nałożenia na skarżącą kary, swoje ustalenia i oceny wyprowadziły z faktu przeprowadzenia postępowania zakończonego decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2008 r., która w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mogła stanowić podstawy ustaleń do nałożenia tej kary. Poza odwołaniem się do ustaleń i ocen dokonanych w postępowaniu zakończonym powołaną decyzją z dnia [...] października 2008 r., w zaskarżonych decyzjach brak jest samodzielnych ustaleń w przedstawionym wyżej zakresie. Organ odwoławczy jedynie lakonicznie wskazał, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Oznacza to, pomijając ze wskazanych wyżej względów zrelacjonowany przez organy orzekające stan faktyczny sprawy dotyczący postępowania zakończonego decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2008 r., iż z zaskarżonych decyzji organów obu instancji nie wynika, dlaczego organy te uznały pojazd sprowadzony przez skarżącą za odpad, oraz dlaczego sprowadzenie to uznały za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu. Organy orzekające z naruszeniem zatem art. 80 kpa nie dokonały oceny dającej podstawę do uznania sprowadzonego pojazdu za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu, jak również z naruszeniem art. 107 §1 i §3 kpa nie dały wyrazu swoim ustaleniom i ocenom w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Naruszenie to mogło zaś mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ nałożenie kary może być jedynie efektem bezspornego wykazania przez organy orzekające, iż skarżąca dokonała nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadu w rozumieniu obowiązujących w tym względzie stosownych przepisów prawa. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. W zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ orzekający dokona samodzielnych ustaleń, czy sprowadzony przez skarżącą pojazd może być uznany za odpad, i w konsekwencji tego, czy doszło do nielegalnego międzynarodowego jego przemieszczenia, dając wyraz swoim ustaleniom i ocenom w uzasadnieniu decyzji