IV SA/Wa 664/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Stowarzyszenia "I." z siedzibą w B. od postanowienia referendarza sądowego z 22 czerwca 2009 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "I." z siedzibą w B. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy - Stowarzyszenie "I." z siedzibą w B. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Wraz ze skargą wpłynął do Sądu wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Stowarzyszenie podało, że wszystkie wydatki na swoją działalność pokrywa ze składek członkowskich. Stowarzyszenie nie posiada majątku, rachunku bankowego, a jedyny jego dochód to 50 zł rocznie z tytułu składek od 5 członków. Działalność Stowarzyszenia opiera się na pracy społecznej jego członków. Działa ono m.in. poprzez występowanie z uwagami, wnioskami, opiniami i skargami do władz administracyjnych i sądowych w sprawach dotyczących ochrony ludności i środowiska naturalnego przed promieniowaniem elektromagnetycznym od źródeł technicznych, a także ochrony od innych zagrożeń środowiska. Ponadto Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku ani nie uzyskuje żadnej pomocy finansowej, z której musiałoby się rozliczać. Referendarz sądowy postanowieniem z 22 czerwca 2009 r. odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Stowarzyszenie "I." korzystając z przysługującego mu prawa, wniosło w terminie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z 22 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że Sygn. akt IV SA/Wa 664/09 nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stwierdzić należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Stowarzyszenie, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Wskazać bowiem należy, że Stowarzyszenie prowadzące działalność mającą na celu ochronę ludności i środowiska naturalnego przed promieniowaniem elektromagnetycznym od źródeł technicznych, wnosząc skargę winno się liczyć z koniecznością pokrycia kosztów wszczętego postępowania i gromadzić na cele ewentualnych postępowań sądowoadministracyjnych odpowiednie kwoty. Stosownie do art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855, ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie z zachowaniem obowiązujących przepisów może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie może także prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Zgodnie z art. 34 Prawa o stowarzyszeniach, dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 23 sierpnia 2007 r., sygn. akt II OZ 672/07, niepubl.; z 19 września 2007r, sygn. akt II OZ 774/07, niepubl.). Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z 20 grudnia 2006r. (sygn. akt II OZ 1433/06) należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. Sygn. akt IV SA/Wa 664/09 w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. W związku z powyższym Sąd stwierdza brak podstaw do przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy, skoro Stowarzyszenie nie wykorzystało przewidzianych w prawie możliwości na zgromadzenie środków finansowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 254 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.