IV SA/Wa 671/08

dSygn. akt IV SA/Wa 671/08 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. W. prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy ul. [...] w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prawomocnym wyrokiem z dnia 4 czerwca 2007 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1240/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r., którą uchylono decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2006 r. w przedmiocie wymeldowania A. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania (na zasadzie art. 138 § 2 K.p.a.). W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał: - w sprawie zgromadzono bogaty materiał dowodowy - organ administracji zamiast uchylać decyzje organu I. instancji i przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia winien zastosować, o ile to konieczne instytucję reformacji i orzec, co do istoty sprawy, oceniając wnikliwie zgromadzony materiał dowodowy, - dla ustalenia miejsca pobytu stałego w sytuacjach wątpliwych, istotne jest zbadanie zamiaru pobytu danej osoby, w szczególności czy zamiar ten obejmuje wolę koncentracji w tym miejscu życiowych interesów; zamiar jest pojęciem subiektywnym, jednak może być ustalany na podstawie okoliczności obiektywnych; samo werbalne deklarowanie zamiaru nie ma decydującego znaczenia, jeżeli nie jest poparte żadnymi konkretnymi działaniami, wolę taką urzeczywistniającymi. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Wojewoda [...], na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy wskazaną wcześniej decyzję organu I. instancji. Uzasadniając decyzję, organ odwoławczy przywołał następujące uwarunkowania faktyczne sprawy. W toku postępowania, wszczętego wnioskiem A. S. (dawniej B.) o wymeldowanie jej byłego męża z lokalu przy ul. [...], przed wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2006 r. przesłuchano świadków, którzy składali sprzeczne oświadczenia (A. B. zamieszkiwał bądź nie w lokalu). Przeprowadzone oględziny wskazały, iż w zamkniętym pokoju znajdują się rzeczy osobiste A. B., jednak wnioskodawczyni wyjaśniła, iż zostały one przywiezione w tygodniu poprzedzającym kontrolę. Uznano wówczas, iż samo dysponowanie kluczem do lokalu i przechowywanie rzeczy nie świadczy o zamieszkiwaniu. W toku postępowania, po wydaniu wyroku w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1240/06 przeprowadzono uzupełniające postępowanie wyjaśniające. A. S. potwierdziła, iż A. B. wyprowadził się dnia 5 lipca 1997 r. Od tego czasu w lokalu pojawiał się sporadycznie i czasem nocował. W listopadzie 2005 pojawił się w lokalu w związku ze sprawą o wymeldowanie i pozorował swoje zamieszkiwanie. Od połowy marca 2006 nie przychodził do lokalu ani nie nocował. W lokalu nadal jest zamknięty największy pokój. Do akt sprawy dołączono orzeczenie Sądu Rejonowego dla W. sygn. akt [...] o podział majątku wspólnego, nakazujące A. B. opuszczenie lokalu przy ul. [...] oraz pisma do komornika i skargi na niego jak również wezwanie wystosowane przez komornika o dobrowolne wykonanie obowiązku. Twierdzenia wnioskodawczyni potwierdzają wymienieni w orzeczeniu świadkowie, jak również informacja Komisariatu Policji W. A. B. wskazał, iż w lokalu nie przebywa w wyniku konfliktu z żoną oraz nie chcąc być posądzonym w związku ze sprawą o pobicie. Podniósł, iż A. S. nie wywiązała się z zobowiązań finansowych. Podważał wiarygodność świadków wskazując m.in., iż jeden z nich został skazany za składanie fałszywych zeznań. Wyjaśnił, iż w okresie letnim i jesiennym nie przebywał w lokalu, gdyż wolał działkę swojej matki. Orzekając w sprawie organ administracji dał wiarę wyjaśnieniom świadków i informacji Policji wskazującym na fakt nie zamieszkiwania A. B. w lokalu, Nie dał wiary wyjaśnieniom A. B. i świadkom wskazującym na fakt jego zamieszkiwania przy ul. [...], gdyż są one sprzeczne z zebranym materiałem dowodnym. Ponadto, jak zauważa organ, sam A. B. wskazuje, iż bywa w przedmiotowym lokalu a nie zamieszkuje na stałe. W ocenie organu, zamykając jeden pokój, próbuje on stworzyć pozory zamieszkiwania w lokalu. Jest zainteresowany utrzymaniem zameldowania w lokalu, nie zaś zamieszkiwaniem w nim na stałe. Fakt posiadania rzeczy w lokalu nie świadczy przeciwko opuszczeniu tego miejsca, bowiem opuszczenie nie musi być połączone z opróżnieniem lokalu. Z kolei zarzuty dotyczące reakcji z A. S. nie mają znaczenia dla oceny okoliczności faktycznych - opuszczenia lokalu. Ponieważ opuszczenie lokalu jest niewątpliwe zachodzą przesłanki do wymeldowania w myśl art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze. zm.). W skardze na decyzję Wojewody A. B. podniósł, iż została ona wydana z naruszeniem prawa. Przywołał następujące okoliczności sprawy: - w jego ocenie, lokal przy ul. [...] jest miejscem koncentracji jego spraw majątkowych i życiowych, - opuścił lokal na skutek oskarżeń o znęcanie nad rodziną - nie miało to charakteru dobrowolnego, - na skutek wymiany zamków w drzwiach nie miał dostępu do lokalu, - A. S. włamała się do zajmowanego przez niego pokoju i jego rzeczy wyrzuciła, - Skarżący czekając na zakończenie sprawy karnej o znęcanie, nie wraca do mieszkania, wnosił także o zawieszenie postępowania, - błędnie uznano, iż pokój w mieszkaniu jest zamknięty a on posiada klucz do mieszkania (świadkowie składali nie prawdziwe zeznania) - okoliczność tę można potwierdzić na podstawie informacji Policji i u komornika, - urzędnik piastujący funkcje organu realizował polecenia partyjne swojego ugrupowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy Pełnomocnik skarżącego sformułował dodatkowe zarzuty: - nie wykonano wytycznych wyroku sygn. akt IV SA/Wa 1240/06, - nie przebywanie w lokalu nawet kilka miesięcy nie świadczy o opuszczeniu lokalu, gdyż może być związane z czasowym wyjazdem, - większość świadków potwierdzających opuszczenie lokalu, to rodzina byłej żony skarżącego. Na pytanie Sądu Pełnomocnik skarżącego wskazał, iż w jego ocenie nie zostały prawidłowo wyjaśnione następujące okoliczności faktyczne: - kwestia możliwości dostępu do lokalu (wymiana zamków przez A. S.), - czasowe nie przebywanie w miejscu zamieszkania, w związku z czasowym pobytem w innych miejscach. Skarżący przyznał, iż został skazany prawomocnym wyrokiem za zanęcanie się nad żoną i wyjaśnił, iż chce mieć możliwość przebywania w lokalu gdyż nie została dokonana spłata całej należności w związku z podziałem majątku. Pełnomocnik wniósł o zwrot kosztów nieopłaconej w żadnej części pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Organ administracji uznając, iż Skarżący opuścił lokal przy ul. [...] trafnie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy a sformułowane wnioski są logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego (w myśl art. 7, 75 §1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Wykonano tym samym wytyczne zawarte w wyroku sygn. akt IV SA/Wa 1240/06. W doktrynie przyjmuje się, iż miejscem zamieszkania jest lokal, gdzie koncentrują się codzienne sprawy życiowe określonej osoby (dana osoba przebywa, śpi, odpoczywa, przyjmuje korespondencje, prowadzi życie towarzyskie itp.). W rozpoznawanej sprawie okolicznościami bezspornymi jest nie zamieszkiwanie skarżącego w lokalu (którego przejawem jest m.in. nie nocowanie w nim oraz nie korzystanie na co dzień ze znajdujących się tam pozostawionych rzeczy osobistych) przy czym wskazywał, on iż jest to sytuacja przejściowa, związana z sytuacją rodziną (sprawy karne o pobicie i inne konflikty). Okoliczności te są niesporne między stronami, potwierdzone ich oświadczeniami oraz zeznaniami świadków i informacjami z Policji. Skarżący deklaruje wolę zapewnienia sobie możliwości korzystania z lokalu do czasu uregulowania spraw majątkowych, przy czym z punktu widzenia uwarunkowań formalnoprawnych nie ma on żadnych uprawnień do przebywania w nim (patrz pkt4 postanowienia sygn. akt [...]). Kwestia uprawnień do lokalu nie ma wprawdzie formalnie żadnego znaczenia z punktu widzenia możliwości utrzymania w nim meldunku, jednak ma ona istotne znaczenie faktyczne z punktu widzenia oceny rzeczywistej możliwości utrzymywania zamieszkiwania w lokalu osoby w nim aktualnie nieprzebywającej, która jednocześnie deklaruje taką wolę. W trakcie postępowania przed organem administracji jak i sądowoadministracyjnego, Skarżący podnosił, iż fizycznie nie ma możliwości korzystania z lokalu, gdyż dokonano zmiany zamków w drzwiach a jego zamknięty pokój został opróżniony (okoliczności te były z kolei kwestionowane przez wnioskodawczynie i świadków). Nie wskazał jednocześnie, aby podjął jakiekolwiek działania w celu ochrony utraconego posiadania, a w świetle orzeczenia sygn. akt [...] nie ma on jednocześnie praw do lokalu. W tej sytuacji, trzeba mieć na uwadze także ocenę prawną wyrażoną w wyroku sygn. akt IV SA/Wa 1240/06, iż kwestie woli przebywania należy oceniać również na gruncie okoliczności faktycznych. W rozpoznawanej sprawie wola zamieszkiwania w lokalu nie został uzewnętrzniona poprzez podjęcie środków prawnych prowadzących do jej urzeczywistnienia. Jednocześnie zarówno z wyjaśnień jak i zachowania skarżącego jednoznacznie wynika, iż celem utrzymania meldunku jest zapewnienie sobie możliwości wstępu do lokalu nie zaś w nim zamieszkiwania i jest to związane z kwestiami rozliczeń majątkowych pomiędzy byłymi małżonkami. Wskazane uwarunkowania faktyczne pozwalały uznać, iż na dzień orzekania przez organy administracji, lokal przy ul. [...] nie jest dla Skarżącego miejscem, gdzie koncentrują się jego codzienne sprawy życiowe. Na stale nie przebywa w lokalu (jedynie w nim bywa), jego rzeczy, jak twierdzi zostały sunięte (bez znaczenia czy odbywało się to za jego zgodą). Skarżący nie podejmował prawem przewidzianych środków, które umożliwiłyby mu przebywanie w lokalu i korzystania z niego. Jak wynika z akt sprawy Skarżący był silnie skonfliktowany z żoną (sprawa o pobicie itd.). Zasady doświadczenia życiowego nie pozwalają wnosić, iż w tej sytuacji lokal, w którym faktycznie nie zamieszkiwał (a nawet zamieszkać aktualnie faktycznie nie może, co podnosi w skardze) stanowiło jego centrum życiowe, na dzień podejmowania decyzji w przedmiocie wymeldowania. Nie można wprawdzie wykluczyć, iż Skarżący czuje się mentalnie związany z lokalem i jego wolą byłoby skoncentrowanie w nim swojego codziennego życia w przyszłości, gdy konflikty ustaną (patrz wniosek o zawieszenie postępowania). Jednak w okresie, którego dotyczy kwestionowane orzeczenie, okoliczności obiektywne nie pozawalały uznać, aby lokal stanowił miejsce stałego pobytu. Kwestia miejsca przebywania, bowiem nie może być powiązana wyłącznie ze sferą subiektywnych odczuć konkretnej osoby, lecz także znajdować potwierdzenie w faktycznych uwarunkowaniach. Zachodziły, więc przesłanki do wymeldowania w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Należy podkreślić, iż instytucja zameldowania nie może służyć ochronie interesów majątkowych skonfliktowanych stron (podnoszone kwestie rozliczeń). Bezzasadne są zarzuty strony skarżącej. Wbrew jej twierdzeniom wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały wyjaśnione. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, jako okoliczność przesądzającą, iż Skarżący w lokalu nie zamieszkuje a jedynie bywa (w szczególności wskazano, które dowody uznano za wiarygodne, a którym odmówiono tego przymiotu oraz które kwestie uznano za istotne). Wobec długiego okresu utrzymywania się takiego stanu rzeczy oraz okoliczności faktycznych (konflikt z żoną, postanowienie sygn. akt [...], z którego treści wynikał nakaz opuszczenia lokalu), trafnie zakwalifikowano okoliczności sprawy, jako potwierdzające fakt opuszczenia lokalu. Bez znaczenia są podnoszone zarzuty, nie wyjaśnienia kwestii utrudnień w korzystaniu z lokalu (wymiana zamków, opróżnienie pokoju itp.). Wobec nie podjęcia stosownych środków prawnych przez Stronę skarżącą, w celu umożliwienia jej korzystania z lokalu, zagadnienia te nie mają znaczenia dla sprawy. W tym kontekście bez znaczenia są podnoszone zarzuty, iż świadkowie, na których oświadczeniach się oparto są niewiarygodni (sprawa o składanie fałszywych zeznań, kwestia powiązań rodzinnych). W sprawie nie ma bowiem istotnych kwestii spornych, co do stanu faktycznego - konkretnych faktów (a więc częstotliwość przebywania skarżącego w lokalu, chwilowy charakter pobytów). Różnica dotyczy jedynie znaczenia ustalonych faktów. W tym zakresie organ administracji trafnie ocenił ustalenia faktyczne, jako wskazujące na fakt opuszczenia lokalu. Podniesiona na rozprawie kwestia, iż czasowe nie przebywanie w lokalu nie przesądza o jego opuszczeniu (Skarżący podnosił, iż np. w okresie letnio jesiennym, przebywał na działce swojej matki, czy iż jego nie przebywanie jest związane ze sprawą o znęcanie) nie ma istotnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Organ administracji jest bowiem obowiązany brać pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych. W rozpoznawanym przypadku Skarżący nie zamieszkiwał faktycznie w lokalu do wielu lat, stąd ewentualne czasowe przebywanie w określonym miejscu -nie działce matki, czy powstrzymanie z zamieszkaniem z innych powodów (sprawa karna) - nie mogą mieć znaczenia dla ogólnej oceny, iż lokal przy ul. [...] został opuszczony przed kilku laty. Zarzut dotyczący wydania zaskarżonej decyzji z przesłanek pozamerytorycznych (politycznych), jako mający charakter typowo emocjonalny, pozostaje poza oceną Sądu, badającego wyłącznie legalność zaskarżonego orzeczenia. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. W przedmiocie zwrotu kosztów orzeczono na zasadzie art. 250 ustawy.