IV SA/Wa 678/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Groński, sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewoda [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., po rozpatrzeniu S. G., utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] listopada 2013 r, o wymeldowaniu wymienionego z pobytu stałego z budynku położonego przy ul. [...]. w L.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania z wniosku Z. G. z dnia [...] grudnia 2011 r., zaskarżoną decyzją wymeldował S. G. z adresu stałego wymeldowania wobec stwierdzenia zaistnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewoda rozpatrując odwołanie S. G. stwierdził, że w świetle ustaleń organu I instancji poza sporem jest okoliczność, że odwołujący nie mieszka w miejscu stałego zameldowania, do którego nie powrócił po opuszczeniu w czerwcu 2011 r. z zakładu karnego. Potwierdzają to wyjaśnienia Z. G., jak i zgodne zeznania świadków Z. D. i G. G., z których wynika, że S. G. sporadycznie przyjeżdża, zabiera jakieś rzeczy, korespondencję i odjeżdża. Przeprowadzone trzykrotnie oględziny, na które S. G. -mimo prawidłowego zawiadomienia-nie stawił się, ujawniły, że nie zamieszkuje on w budynku, stanowiącym miejsce jego stałego budynku. W oknach wiszą stare, brudne firanki, przed budynkiem i przed drzwiami wejściowymi rosną chwasty. Z ustaleń tych, zdaniem Wojewody, wynika, że odwołujący, w spornym budynku przebywa sporadycznie a sprawy bytowe realizuje poza budynkiem położonym przy ul. [. ..]w L., zaś fakt odbierania korespondencji w miejscu stałego zameldowania nie jest potwierdzeniem, że dana osoba zamieszkuje tam na stałe. Dla odwołującego mieszkanie w spornym budynku przestało być miejscem pobytu stałego, w którym skoncentrowanie miałby on centrum swoich spraw życiowych, a jedynie jest on zainteresowany utrzymaniem meldunku, a nie faktycznym w nim zamieszkiwaniem. Wojewoda stwierdził, że argument S. G., że mieszkania nie opuścił dobrowolnie nie zasługuje na uwzględnienie wobec wyroku z dnia [...] stycznia 2013 r., sygn. [...], Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny oddalającego jego powództwo przeciwko Z. G. o ochronę naruszonego posiadania. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ewentualne problemy rodzinne i ich skutki, spory dotyczące uprawnień do zamieszkiwania, jak i roszczenia z tytułu zajmowania lokalu nie są rozstrzygane w postępowaniu w sprawie o wymeldowanie, ale przed sądem powszechnym. Wymeldowanie z lokalu uwarunkowane jest tylko spełnieniem przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, zaś przepisy meldunkowe mają charakter rejestrujący i ich celem jest doprowadzenie do zgodności zapisu w ewidencji ze stanem faktycznym. W konstatacji Wojewoda [...] stwierdził, iż skoro S. G. nie mieszka w miejscu stałego pobytu, a postępowanie wyjaśniające wykazało, że opuszczenie to było dobrowolne i ma charakter trwały, wobec tego decyzja o jego wymeldowaniu jest zgodna z obowiązującymi przepisami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. G. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wniósł o jej uchylenie, jak i uchylenie decyzji organu I instancji. W motywach skargi, skarżący podniósł, że zebrany materiał został oparty na twierdzeniach członków jego rodziny: brata – Z. G. i matki – G. G., z którymi pozostaje od kilku lat w konflikcie. W mieszkaniu znajdują się jego rzeczy osobiste i w tym miejscu koncentruje swoje sprawy życiowe. W miejscu stałego pobytu nie przebywa czasowo, gdyż nie mając stałej pracy, podejmuje się prac dorywczych, co nie stanowi przesłanki do stwierdzenia, że jego życie osobiste nie koncentruje się w miejscu stałego zameldowania. Domniemanie organu o jego pobycie w S. nie zostało udowodnione, nie może więc stanowić podstawy do stwierdzenia, że jego życie osobiste i pobyt dotyczą innego miejsca pobytu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną decyzji o wymeldowaniu stanowi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, jeżeli opuściła ona miejsce pobytu stałego na okres przekraczający trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnośnie do pojęcia "opuszczenia" przez osobę miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nie określa uwarunkowań dotyczących sposobu opuszczenia lokalu, a w szczególności nie określa przyczyn opuszczenia. W orzecznictwie prezentowane jest jednolite stanowisko, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190989). W orzeczeniu tym podkreślono, że stanowiące hipotezę omawianego przepisu "opuszczenie miejsca pobytu stałego" nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym niż miejsce pobytu stałego (czasowego). Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. W świetle powyższej regulacji prawnej, badanie zasadności wniosku o wymeldowanie wymaga ustalenia, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła, w takim właśnie znaczeniu, miejsce pobytu stałego. Rezygnacja z przebywania w określonym miejscu może nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie oświadczenia woli, oraz w sposób dorozumiany, przez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w dotychczasowym miejscu, gdzie koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Niewątpliwie zatem każda sprawa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu i zachowaniem danego podmiotu po opuszczeniu lokalu. Badając, w jakich okolicznościach doszło do faktycznego opuszczenia lokalu, organy orzekające w przedmiocie wymeldowania powinny ustalić łączne wystąpienie tych dwóch przesłanek, a zatem trwałości i dobrowolności. Badanie dobrowolności, a zatem zamiaru opuszczenia miejsca zameldowania, nie może przy tym opierać się tylko na oświadczeniach zainteresowanych, lecz na stwierdzeniu, że oświadczenia te znajdują potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych, takich jak np. sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, czy obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w danym miejscu. Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstawy do podjęcia, decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego pod wskazanym w decyzji adresem. Organy obu instancji nie zgromadziły bowiem wystarczającego dla podjęcia takiego rozstrzygnięcia materiału dowodowego pozwalającego w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że opuszczenie budynku w przypadku skarżącego miało charakter dobrowolny i trwały i, że centrum swoich spraw życiowych koncentruje on w innym miejscu. Przede wszystkim zauważyć należy, że wydając decyzję o wymeldowaniu organ pierwszej instancji oparł się wyłącznie: po pierwsze - na wynikach zewnętrznych oględzin budynku stanowiącego miejsce stałego zamieszkania skarżącego, które sprowadziły się do jedynie do ustalenia, że w jego oknach są brudne firanki i rosną chwasty przed drzwiami wejściowymi. Okoliczności te nie są wystarczające do uznania, że skarżący trwale opuścił budynek stałego zamieszkiwania, mogą bowiem świadczyć o braku dbałości skarżącego o jego stan i wygląd. Po drugie - na zeznaniach członków rodziny skarżącego ( jego brata i matki), którym nie można przypisać waloru wiarygodności, bowiem są oni bezpośrednio zainteresowani wymeldowaniem skarżącego z budynku, znajdującego się na nieruchomości, na której posadowiony jest również drugi budynek, w którym osoby te zamieszkują. Walor wiarygodności można jedynie przypisać zeznaniom świadka Z. D., że od dwóch lat nie widuje skarżącego w pobliżu domu, nie widzi aby wieczorem paliło się światło. W ocenie Sądu zeznania jednego wiarygodnego świadka Z. D. , jak i wynik oględzin budynku nie pozwalają wyprowadzać tak daleko idącego wniosku, że skarżący nie mieszka w miejscu stałego pobytu i, że opuścił go dobrowolnie i trwale. Przeczą temu argumenty skarżącego podniesione w odwołaniu, a następnie w skardze, że swoje podstawowe potrzeby życiowe realizuje w miejscu stałego pobytu, w którym przebywa gdy ma wolny czas od pracy, którą wykonuje dorywczo poza miejscem zamieszkania. W miejscu stałego pobytu ma meble i swoje osobiste rzeczy niezbędne do funkcjonowania, odbiera korespondencję i mieszka, gdy ma taką możliwość. Organ odwoławczy, a wcześniej organ pierwszej instancji w toku postępowania nie zebrał dowodów, które zaprzeczałyby powyższym twierdzeniom strony. W tych warunkach stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji nie rozpoznały i nie rozstrzygnęły sprawy administracyjnej zgodnie z regułami wynikającymi z omówionych przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a., w szczególności nie dążyły do należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Przypomnieć należy, iż z art. 7 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla sprawy stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1. W orzecznictwie podkreśla się, że zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych mających na celu zebranie pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. Ocena dowodów powinna być, zgodnie z przepisem art. 30 k.p.a., oparta o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego. Ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny i powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego. Organ administracji publicznej może określonym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny. Naruszenie wymienionych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (B. Adamiak, J. Borkowski: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", wyd. C.H. Beck, Warszawa .2009, s. 333). Obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego ciąży zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Należy podkreślić, że stosownie do przepisu art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, ma bowiem obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 2012, poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.