IV SA/Wa 682/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2015 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez E. S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję Zarządu [...] W. Nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., odmawiającą E. S. zezwolenia na usunięcie 5 szt. drzew - topoli osika (3 sztuki), wierzby iwa (2 sztuki) rosnących na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. (działka ew. [...] z obrębu [...]). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne: W piśmie z dnia 7 maja 2013 r. E. S. złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie 5 szt. drzew - 3 szt. topoli osika i 2 szt. wierzby iwa, z działki nr ew. [...] obręb [...] położonej w W. [...] przy ul. [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. Zarząd [...] W. odmówił wnioskodawczyni zezwolenia na usunięcie 5 szt. drzew - topoli osika (3 szt.), wierzby iwa (2 szt.), rosnących na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. (działka nr ew. [...] z obrębu [...]). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że po analizie załączonych do wniosku dokumentów ustalono, że E. S. nie jest właścicielem działki nr ew. [...] z obrębu [...]. Posiada natomiast ustanowioną służebność gruntową, polegającą na prawie przechodu, przejazdu, budowy drogi oraz budowy sieci infrastruktury technicznej na działce nr ew. [...] z obrębu [...]. E. S. jest posiadaczem zależnym części działki nr ew. [...] z obrębu [...]. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzew z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela nieruchomości. Wnioskodawczyni nie przedstawiła zgody właściciela nieruchomości na usunięci drzew. Organ zwrócił się do właściciela nieruchomości z zapytaniem, czy wyraża zgodę na usunięcie przez E. S. 5 sztuk drzew. W odpowiedzi na wezwanie [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. oświadczyła, że nie jest jedynym właścicielem nieruchomości, w związku z czym zgoda musi być wyrażona przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 65 § 1 kc przez jego błędne zastosowanie i dokonanie wadliwej wykładni oświadczeń [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. zawartych w oświadczeniach o ustanowieniu służebności gruntowej oraz korzystania z gruntu na cele budowlane polegające na uznaniu, że w tych oświadczeniach nie mieści się zgoda na wycinkę drzew, co doprowadziło do wadliwego zastosowania art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, z treści służebności nie wynika, aby wykonywanie jakichkolwiek prac w ramach budowy na terenie objętym służebnością było ograniczone. Żądanie dodatkowej zgody na jakichkolwiek prace i czynności niezbędne do budowy, w tym wycinkę drzew, stanowi naruszenie kc, poprzez nie uwzględnienie praw wynikających z treści ograniczonego prawa rzeczowego. Rozpatrując złożone odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92, poz. 880 z późn. zm.) stanowi, że "usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń Odnosząc się do zarzutów wskazanych w odwołaniu organ drugiej instancji wskazał, że ustalić należy czym jest służebność gruntowa, jaki może być jej zakres i treść. Zgodnie z art. 285 § 1 kc nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa). Zgodnie zaś z § 2 służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części. Treść służebności gruntowej może być różna z uwagi na dość ogólną regulację art. 285 § 1 kc. Ustawodawca nie określa bowiem wprost, na czym mają polegać konkretne uprawnienia właściciela nieruchomości władnącej do korzystania z nieruchomości obciążonej bądź na czym konkretnie ma polegać obowiązek powstrzymania się przez właściciela nieruchomości obciążonej. W odniesieniu do art. 285 § 1 kc widać szerokie spektrum uprawnień właściciela nieruchomości władnącej bądź obowiązków właściciela nieruchomości obciążonej, które mogą stać się treścią służebności gruntowej. Konstrukcja art. 285 kc daje stronom znaczną swobodę w kształtowaniu treści ustanawianego prawa rzeczowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że ze względu na zamknięty katalog ograniczonych praw rzeczowych przy ustanawianiu służebności gruntowej nie można przekraczać granic treści służebności gruntowej określonych przez art. 285 kc. Ponadto ustanawiając służebność gruntową, należy ściśle i w zgodzie z obowiązującym prawem określić uprawnienia czy obowiązki stron. Zasada określoności praw rzeczowych nakazuje bowiem kształtować treść tych praw jednoznacznie, w sposób niebudzący wątpliwości co do tego, jakie prawo zostało ustanowione. Za niedopuszczalne - zdaniem organu odwoławczego - należałoby przede wszystkim uznać ogólnikowe określenie treści służebności, według schematu z art. 285 kc. Przyznane właścicielowi nieruchomości władnącej prawo do korzystania z nieruchomości obciążonej nie może prowadzić do całkowitego pobawienia właściciela tej nieruchomości uprawnień wynikających z prawa własności. Ograniczenie prawa własności powstałe na skutek ustanowienia służebności gruntowej, jako prawa pochodnego od własności, może być tylko częściowe, choć w zależności od treści ustanowionej służebności - węższe (przykładowo służebność drogi koniecznej), bądź szersze (przykładowo służebność budynkowa). Zakres oraz sposób wykonywania służebności gruntowej powinny wynikać ze źródła jej powstania. O sposobie i zakresie wykonywania służebności gruntowej przesądza przede wszystkim wola stron zawarta w umowie ustanawiającej służebność. W niej też strony powinny szczegółowo określić te elementy tak, aby w praktyce nie budziły one wątpliwości. W niniejszej sprawie w akcie notarialnym z dnia [...] kwietnia 2011 r. Rep. A nr [...] w § 5 ust. 1 strony ustaliły szczegółowo treść służebności gruntowej, która ma polegać na: nieodpłatnej i nieograniczonej w czasie służebności gruntowej polegającej na prawie przechodu, przejazdu, budowy drogi oraz budowy sieci infrastruktury technicznej w pasie gruntu o zmiennej szerokości od [...] metra do [...] metra oraz nieodpłatną i nieograniczoną w czasie służebność gruntową polegającą na prawie przeprowadzenia kabla telefonicznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że po dokonaniu analizy treści powyższego aktu notarialnego uznało, że nie zawiera on zgody właściciela gruntu na wycięcie drzew z działki nr ew. [...] z obrębu [...]. Wskazało, że w samej istocie służebności gruntowej nie leży prawo właściciela nieruchomości władnącej do wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie na wycięcie drzew, bez konieczności uzyskania zgody właściciela (właścicieli) nieruchomości obciążonej. Organ odwoławczy powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, które stoi na stanowisku, że w przypadku, gdy posiadacz nieruchomości nie jest jej właścicielem, konieczna jest zgoda jej właściciela na usunięcie drzewa, np. "Spółdzielnia mieszkaniowa będąca współwłaścicielem, nieruchomości wspólnej, musi uzyskać zgodą pozostałych współwłaścicieli nieruchomości wspólnej, występując z wnioskiem do właściwego organu o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew rosnących na tej nieruchomości (wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1708/12, LEX nr 1343003). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na potwierdzenie swojego rozstrzygnięcia powołało się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2337/11, LEX nr 1337329, który w uzasadnieniu wskazał że "(...) podmioty wskazane w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody są jednocześnie stronami tego postępowania, a w sytuacji, gdy posiadacz nieruchomości nie jest jednocześnie jej właścicielem oraz w wypadku wniosku złożonego przez użytkownika wieczystego - stroną jest także jej właściciel, gdyż przysługuje im interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa w toczącym się postępowaniu. Interesu takiego nie posiada natomiast właściciel nieruchomości sąsiedniej, dlatego nie jest on stroną postępowania prowadzonego na podstawie art. 83 powyższej ustawy. Przepis normujący udzielenie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości na wniosek jej posiadacza, kreuje swobodę decyzyjną, co do udzielenia zezwolenia na wycięcie drzew. Nie określając żadnych szczegółowych przesłanek, uwzględnienie których warunkowałoby możliwość udzielenia takiego zezwolenia, nakłada na organ administracji obowiązek wzięcia pod uwagę, obok ogólnych wskazówek aksjologicznych (interesu i słusznego interesu strony), celu regulacji, określonych w rozdziale 1 ustawy o ochronie przyrody". Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i słusznie uznał, że brak zgody właścicieli działki nr ew. [...] z obrębu [...] jest czynnikiem uniemożliwiającym wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z tej nieruchomości. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni art. 285 § 1 kc w związku z art. 287 kc przez przyjęcie, że właściciel nieruchomości władnącej, któremu przysługuje służebność gruntowa polegająca m.in. na prawie budowy drogi oraz przechodu i przejazdu, w postępowaniu, którego przedmiotem jest zezwolenie na wycinkę drzew, powinien legitymować się odrębną zgodą na wycinkę drzew uzyskaną od właściciela nieruchomości obciążonej, podczas gdy z prawidłowej wykładni w/w norm wynika, że z samego faktu ustanowienia służebności gruntowej polegającej na korzystaniu z nieruchomości w sposób wykluczający pogodzenie posadowienia drzew na gruncie i korzystania ze służebności, wynika zgoda o której mowa w art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. W oparciu o tak sformułowany zarzut pełnomocnik skarżącej wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postepowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że zgoda może wypływać nie tylko z oświadczenia dokonanego wprost, np. o treści "wyrażam zgodę na wycięcie drzewa", ale także zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i wykładni oświadczeń woli zgoda może brzmieć w jakikolwiek inny sposób np. afirmacyjnego kiwnięcia głową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na podstawie art. 3 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną . W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz.U. Nr 92, poz.880 z późn. zm.) usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. W przedmiotowej sprawie skarżąca, która nie jest właścicielką nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. (działka ew. [...] z obrębu [...]) powinna do swojego wniosku dołączyć zgodę właściciela działki. Biorąc pod uwagę, że usunięcie drzew i krzewów jest czynnością przekraczająca zwykły zarząd nieruchomością w rozumieniu art. 199 kc, to stosowną zgodę na dokonanie tej czynności powinni wyrazić wszyscy współwłaściciele przedmiotowej działki. Z oświadczenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. wynika, że spółka nie jest jedynym właścicielem nieruchomości. Zatem podzielić należy w tej kwestii ustalenia organów administracyjnych obu instancji, iż skarżąca nie wykazała się zgodą współwłaścicieli działki nr ew. [...] z obrębu [...] na usunięcie drzew i krzewów i tym samym zasadnym było wydanie decyzji odmownej na usunięcie drzew i krzewów z tej działki. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że zgoda właściciela, o jakiej mowa w powołanym art. 83 ust. 1 powyższej ustawy, musi mieć charakter jednoznaczny i wyraźny, a nie może być wyprowadzana w drodze domniemań z innych oświadczeń właściciela. Tego rodzaju oświadczenie woli prowadzi bowiem do upoważnienia osoby trzeciej, jaką jest posiadacz nieruchomości, niebędący jej właścicielem, do dysponowania tą rzeczą w sposób przekraczający zakres zwykłego zarządu. Wyraz takiemu rozumieniu opisanych relacji właściciela z posiadaczem nieruchomości dał właśnie ustawodawca w art. 83 ust. 1 ustawy, zobowiązując posiadacza nieruchomości do wylegitymowania się wyraźną zgodą właściciela, któremu przysługuje pełne władztwo nad tą rzeczą. Zgody właściciela nieruchomości na usunięcie drzew z jej terenu nie wolno zatem domniemywać. Takie oświadczenia nie można domniemywać - jak chciałby pełnomocnik skarżącej - z zawartej w formie aktu notarialnym z dnia [...] kwietnia 2011 r. Rep. A nr [...] służebności gruntowej. W § 5 ust. 1 strony ustaliły treść służebności gruntowej, która ma polegać na: nieodpłatnej i nieograniczonej w czasie służebności gruntowej polegającej na prawie przechodu, przejazdu, budowy drogi oraz budowy sieci infrastruktury technicznej w pasie gruntu o zmiennej szerokości od [...] metra do [...] metra oraz nieodpłatną i nieograniczoną w czasie służebność gruntową polegającą na prawie przeprowadzenia kabla telefonicznego. Wobec powyższego nie zasadne są zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni art. 285 § 1 kc w związku z art. 287 kc. Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego jest prawidłowa, sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procedury administracyjnej powodującego konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Dlatego też wobec nieuwzględnienia skargi na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd skargę oddalił.