IV SA/Wa 691/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania polskiego dokumentu podróży postanawia: 1) odmówić T. A. zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla T. A. adwokata. T. A. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF oraz nadesłanych dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach prawy wynika, że wnioskodawca jest uchodźcą z [...]. Gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Wnioskodawca jest zatrudniony na umowę o pracę na czas nieokreślony i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 2000 zł. Opłata za pokój lektorski na rzecz [...] wynosi 660 zł miesięcznie. Ponadto skarżący wymienił następujące wydatki miesięczne: bilet komunikacji miejskiej – 100 zł, doładowanie telefonu – 50 zł, kontakt z rodziną w [...] (Internet) – 100 zł, lekarstwa – 50 zł, wyżywienie – 650 zł, środki czystości, higieniczne – 100 zł, odzież – ok. 100 zł. Z kopii dokumentów dołączonych przez skarżącego do wniosku wynika, że w dniu 16 lutego 2013 r. za jazdy doszkalające samochodem osobowym (prawo jazdy "kat. B") zapłacił 1500 zł. Rozpoznając wniosek zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla sienie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał, aby w jego sytuacji uzasadnione było przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy mieć na uwadze, że skarżący uzyskuje stały comiesięczny dochód w wysokości 2000 zł (ok. 1877 zł netto) z tytułu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony. W ocenie referendarza sądowego uzyskiwany przez skarżącego dochód pozwala na takie zaplanowanie budżetu domowego, aby wygospodarować środki na poniesienie związanych ze sprawą kosztów sądowych (na tym etapie postępowania - wpis od skargi w wysokości 300 zł). Pozwala na to zarówno charakter dochodu (stały comiesięczny dochód) jak i jego wysokość. Z dokumentów przedstawionych przez skarżącego nie wynika, aby miał jakieś trudności finansowe, zalegał z opłatami itp. Przeciwnie, z dokumentów tych wynika, że skarżący był w stanie wygospodarować środki na kurs prawa jazdy (o czym świadczą nadesłane przez niego kopie rachunków, z których wynika, że 28 stycznia 2013 r. uiścił 140 zł tytułem: "KAT. B PRAKTYKA", a w dniu 16 lutego 2013 r. 1500 zł tytułem: "Jazdy doszkalające samochodem osobowym kat. B"). Podsumowując tę część rozważań, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał żadnych nadzwyczajnych okoliczności wskazujących na konieczność ponoszenia dodatkowych koniecznych kosztów i świadczących o jego trudnej sytuacji materialnej, uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Jeszcze raz należy podkreślić, że prawo pomocy jest instytucją stosowaną w wyjątkowych sytuacjach, gdy strona wykaże, że zdobycie przez nią środków na pokrycie kosztów postępowania jest w jej przypadku nie do zrealizowania. Oceniając jednak sytuację materialną skarżącego w kontekście poniesienia także kosztów zastępstwa procesowego, referendarz sądowy doszedł do wniosku, że poniesienie tych kosztów może narazić go na uszczerbek utrzymania koniecznego. Dlatego też przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, należy uznać za uzasadnione. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.