IV SA/Wa 695/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wykowski, sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran (spr.), Protokolant st. spec. Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi S. M. i K. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania. oddala skargę Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 t. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2015 r, poz. 1774 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. M. i S. M., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka ew. nr [...] o pow. 0,1031 ha z obrębu [..], gmina [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ po rozpatrzeniu wniesionego odwołania stwierdził, że materiał dowodowy nie uzasadnia jego uwzględnienie. W dniu [...] grudnia 2005 r. K. i S. M. złożyli wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], stanowiącej drogę w m. [...]. Wniosek o ustalenie odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 1 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.) za zajęty pod drogi publiczne grunt może być merytorycznie rozstrzygnięty dopiero po stwierdzeniu ostateczną decyzją wojewody jego przejęcia przed dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy decyzję w sprawie przejścia nieruchomości z mocy prawa na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego stwierdza w deklaracji deklaratoryjnej wojewoda. Ostateczną decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia przez gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ul. [...] we wsi [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1031 m2 w obrębie [...],, stanowiącej część gruntów uregulowanych w KW nr [...]. Decyzja ta ma charakter wiążący dla organów prowadzących postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W tej sytuacji słusznie Starosta [...] zaskarżoną decyzją odmówił ustalenia odszkodowania za przedmiotowy grunt. Zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. odszkodowanie za nieruchomość, ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonego przepisami Rozdziału 5 Działu III i Rozdziału 1 Działu IV ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.) Podstawę obliczenia odszkodowania stanowi stan nieruchomości na dzień wejścia w życie ustawy, czyli [...] października 1998 r. Skoro przedmiotowa nieruchomość nie została zajęta pod drogę publiczną przed dniem 31 grudnia 1998 r, i nie przeszła z dniem 1 stycznia 1999 r, na własność podmiotu publicznoprawnego, brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości zaskarżonej decyzji odmawiającej ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość na podstawie art. 73 ustawy dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. M. i S. M., reprezentowani przez adwokata zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niezasadnej przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania tryb przyznawania odszkodowania za drgnę zajęta pod drogę publiczną przewidziany w tym przepisie, a także naruszenie art. 7, 8 i 9 k.pa. w zw. z art. 6 § 3a Europejskiej Konwencji Praw Człowieka wskutek braku należytego i wyczerpującego informowania skarżących o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotom postepowania oraz braku czuwania na tym, aby skarżący nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa jak tez braku należytego informowania skarżących w tym zakresie. Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Podstawę materialnoprawną kształtującą uprawnienia do ustalenia i wypłaty wnioskowanego odszkodowania stanowi przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.) zgodnie z którym: 1. Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. 2. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca: 1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, 2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg. 3. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody. 3a. Jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję, o której mowa w ust. 3, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości. 4. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. 5. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Uzyskanie odszkodowania według wskazanych reguł może nastąpić po spełnieniu dyspozycji przepisu wskazanego w ust. 1 i 3 art. 73 ww. ustawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że ostateczna decyzja wojewody, stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego (art. 73 ust. 1 i 3 ustawy przepisów wprowadzających ), stanowi wyłączny dowód nabycia własności. Decyzja wojewody konkretyzuje przedmiot wywłaszczenia dokonanego na mocy art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających - tj. obszar nieruchomości przejętej na własność podmiotu publicznego, która może stanowić ewidencyjną działkę gruntu lub jej część. Bez uzyskania ostatecznej decyzji wojewody nie będzie możliwe ustalenie wysokości odszkodowania. To znaczy, że decyzja, o której mowa w art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających, stanowi dla sprawy odszkodowawczej zagadnienie wstępne wymagające rozpatrzenia przez inny organ administracji publicznej – wojewodę ( por. wyrok SN z dnia 16 maja 2002 r., sygn. akt IV CKN 1071/00, OSNC 2003/9/120; wyrok TK z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07, OTK-A 2009/8/123, wyrok NSA z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. I OSK 260/08, dostępny w CBOSA). Z powyższego wynika, że ustalenie i wypłata odszkodowania za grunt na zasadzie przepisu art. 73 ust. 1 ww. ustawy wymaga uprzedniego wydania decyzji deklaratoryjnej wojewody, stwierdzającej przejście z mocy prawa danej nieruchomości, lub jej części zajętej pod drogi na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, w tej sprawie na własność gminy [...] W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że Wojewoda [...] ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2013 r. odmówił stwierdzenia nabycia przez gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod część ul. [...] we wsi [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] o pow. 1031 m2 w obrębie [...]., stanowiących część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej KW nr [...]. W tych warunkach podzielić należy stanowisko organów, że nie zachodzą podstawy prawne do ustalenia i wypłaty odszkodowania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. nr 133, poz. 821 ze zm.) wskazanej we wniosku skarżących z dnia [...] października 2005 r. adresowanym do Burmistrza Miasta i Gminy [...]. Zauważyć należy, że Starosta Powiatu [...], któremu powyższy wniosek skarżących został przez Burmistrza przekazany do załatwienia wg właściwości, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r., był związany zawartym w tym wniosku żądaniem ustalenia odszkodowania w oparciu o wskazaną w nim wyżej powołaną ustawę z dnia 13 października 1998 r., dlatego też zarzut skargi, że organy powinny rozpatrzeć wniosek o przepis art. 98 u.g.n. należy uznać za chybiony. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że organ związany jest treścią wniosku, albowiem wyłącznie do strony postępowania należy określenie jego przedmiotu. Natomiast w razie wątpliwości co do żądania zawartego we wniosku organ ma obowiązek zwrócić się do strony o jego sprecyzowanie, gdyż sam nie może ustalać jego treści. W tym konkretnym przypadku z wniosku skarżących z dnia [...] października 2005 r. wyraźnie wynikało, że domagają się oni odszkodowania na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r., a nie na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tych warunkach za nietrafne należy uznać zarzuty naruszenia art. 7, 8 i 9 k.p.a. w zw. z art. 6 § 3a Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W orzecznictwie podkreśla się, że obowiązek z art. 9 k.p.a. nie obejmuje udzielania stronom pomocy prawnej ani zastępowania ich w wyborze optymalnego sposobu postępowania (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 758/12; 7 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2141/13; 4 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2598/14; CBOSA.). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.