IV SA/Wa 695/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska – Bigiej po rozpoznaniu w 29 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. i S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. M. i S. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 695/16 skarżący S. M. i K. M., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnik, będącego adwokatem, zwrócili się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. We wnioskach sporządzonych na urzędowych formularzach PPF z dnia 26 maja 2017 r. skarżący podali, że domagają się zwolnienia od kosztów sądowych. Prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. Są właścicielami domu o pow. 110 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 2,91 ha. Ich dochody stanowią świadczenia emerytalne: skarżącego w wysokości 1 169,84 zł, zaś skarżącej – 903,25 zł. Wymienili następujące wydatki: woda - 70 zł, energia elektryczna – 100 zł, wywóz śmieci – 11 zł, telefon – 70 zł, gaz – 100 zł, podatek rolny – 60 zł, paliwo – 250 zł, wyżywienie – 800 zł, leki – 250 zł, ubezpieczenie majątku – 200 zł. Zarządzeniem z dnia 6 lipca 2017 r. skarżący zostali wezwani – za pośrednictwem pełnomocnika – do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez: a) nadesłanie wyciągów z wszelkich posiadanych przez nich rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy (z historią rachunków i bilansem), ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych; b) nadesłanie dokumentu potwierdzających aktualną wysokość otrzymywanych przez skarżących świadczeń emerytalnych; e) przedłożenie kopii dokumentów (rachunków) wskazujących wysokość stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją i utrzymaniem mieszkania, lekami, ubezpieczeniem majątku - na które powołują się skarżący w rubrykach nr 11 formularzy PPF f) przedłożenie stosownych zaświadczeń (ewentualnie kopii decyzji o przyznaniu dopłat) z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawie dopłat do gruntów rolnych za rok 2015 i 2016 . Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 21 lipca 2017 r. Czternastodniowy termin do uzupełnienia wniosku upłynął w dniu 4 sierpnia 2017r. W wymaganym terminie skarżący nie wykonali wezwania. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako: "P.p.s.a."), strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do poniesienia kosztów postępowania. Art. 243 i nast. cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewidują możliwość ubiegania się przez osobę fizyczną o przyznanie prawa pomocy, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższego, w postępowaniu sądowoadministracyjnym podmiot wnoszący skargę do sądu musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania. Z tego punktu widzenia przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego. Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Analiza treści powołanego wyżej przepisu wskazuje, że wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody (m.in. z dokumentów źródłowych świadczących o krytycznej sytuacji finansowej), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że omówiony warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie, że skarżący spełniają przesłanki uprawniające do udzielenia im prawa pomocy we wnioskowanym przez nich zakresie, nie został spełniony. Skarżący w rozpatrywanej sprawie wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A zatem przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest uwarunkowane wykazaniem, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Skarżący we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF podali, m. in., że posiadają dom, nieruchomość rolną o pow. 2,91 Łączne dochody skarżących - według ich oświadczeń - wynoszą 2073,03 zł. Wymienili wydatki w łącznej kwocie ok. 1900 zł. W takiej sytuacji, w ocenie referendarza sądowego zasadne było wezwanie do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów, w celu zweryfikowania złożonych oświadczeń (np. w zakresie dochodów, wydatków) oraz ewentualnego zobrazowania struktury wydatków skarżących (wyciągi z rachunków bankowych). Skarżący mimo wezwania nie uzupełnili wniosku o przyznanie prawa pomocy w wymaganym terminie. Należy podkreślić, że w ugruntowanym już orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. I OZ 21/15, LEX nr 1640412). W rozpoznawanej sprawie wobec nieprzedłożenia dokumentów i informacji pozwalających na rzetelną ocenę sytuacji majątkowej skarżących, nie sposób uznać, że wykazali oni, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania (na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł) bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.