IV SA/Wa 708/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska (spr.),, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Krystyna Stępniak-Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2015 r. sprawy ze skargi Automobilklubu [...] z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P., utrzymał w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2013 r. ustalającą wymiar kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w porze dnia w wysokości 156,95 zł/dobę. Stan sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 298 ust. 1 pkt 5, art. 299 ust. 1 pkt 1, art. 300 ust. 1, 2 i 4, art. 315 oraz art. 291 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (tj. Dz. U. z 2008r, Nr 25, poz. 150 ze zm.), dalej: p.o.ś. ustalił dla Automobilklub [...] wymiar kary biegnącej w wysokości 156,95 zł/dobę dla pory dziennej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu określonego w decyzji Prezydenta Miasta P. znak [...] z dnia [...] kwietnia 2009r. stwierdzone w wyniku pomiarów podczas wyścigów motocyklowych odbywających się na Torze P. ul. W. w wysokości 8,6 dB dla pory dziennej. Jednocześnie organ ustalił termin, od którego kara biegnąca będzie naliczana, od dnia 24 czerwca 2012r. W odwołaniu od powyżej decyzji stowarzyszenie zarzuciło organowi pierwszej instancji: - naruszenie art. 298 ust. 1 pkt 5 p.o.ś. poprzez wydanie decyzji mimo skutecznego zaskarżenia na drodze sądowej decyzji Prezydenta Miasta P. znak [...] z dnia [...] kwietnia 2009r. określającej dopuszczalny poziom hałasu w porze dziennej, - naruszenie wymienionego wyżej przepisu poprzez wydanie decyzji pomimo braku zawinienia ze strony skarżącego, - naruszenie art. 301 ust. 1 p.o.ś. poprzez nie wskazanie daty końcowej naliczania kary. Rozpatrując sprawę w związku z wniesionym odwołaniem Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Podniósł, że Prezydent Miasta P. ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r ustalił dopuszczalny poziom dźwięku (wyrażony równoważnym poziomem dźwięku A) przenikający do środowiska w porze dziennej ze źródeł znajdujących się na torze wyścigowym w P. przy ul. W. Decyzja ta została skierowana do skarżącego. Jeżeli chodzi o tereny zabudowy jednorodzinnej w P. przy ul. K. i M. dla wszystkich zawodów samochodowych, motocyklowych i kartingowych oraz treningów dopuszczalny poziom hałasu emitowany z Toru P. do środowiska wyrażony równoważnym poziomem dźwięku A został ustalony w wysokości 50dB. Laboratorium WIOŚ w P. w dniu 24 czerwca 2012r. w porze dnia wykonało pomiary kontrolne hałasu podczas odbywającej się [...] rundy wyścigów Motocyklowych Mistrzostw Polski i Pucharu Polski i w pkt 1 pomiarowym stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu określonego w powołanej decyzji Prezydenta Miasta P. znak [...] z dnia [...] kwietnia 2009r. Stwierdzony w tym punkcie pomiarowym poziom hałasu wynosił 58,6 dB, zatem przekraczał dopuszczalny poziom hałasu o 8,6 dB. Ponieważ zgodnie z obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 16 września 2011r. jednostkowa stawka kary za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w porze dnia w przedziale powyżej 5 dB do 10 dB wynosi 18,25 zł za każdy dB przekroczenia, wymiar kary biegnącej wynosi 156,95 zł/dobę. W kwestii zaskarżenia decyzji Prezydenta Miasta P. znak [...] z dnia [...] kwietnia 2009r. to skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem WSA w Poznaniu wydanym w dniu 20 października 2011r. (sygn. akt II SA/Po 488/11), a następnie skarga kasacyjna od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z dnia 25 czerwca 2013r. (sygn. akt II OSK 508/12). Organ podkreślił, że adresatem wspomnianej decyzji był Automobilklub [...], który eksploatuje Tor P. W kwestii daty, od której będzie naliczana kara, to wymóg taki wynika z art. 300 ust. 4 pkt 3 p.o.ś. Natomiast okres za jaki będzie ustalona kara pieniężna uwzględniony zostanie w odrębnym postępowaniu, dotyczącym ustalenia kary za okres trwania przekroczenia. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Automobilklub [...] w P., który jest stowarzyszeniem wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego. Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2013r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucono: - naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 298 ust. 1 pkt 5 p.o.ś. poprzez wydanie decyzji mimo braku zawinienia ze strony skarżącego, - naruszenie art. 301 ust. 1 p.o.ś. poprzez przyjęcie, że ustalona kara biegnąca naliczana jest od dnia 24 czerwca 2012r. bez wskazania daty końcowej tj. w domyśle do dnia obecnego, pomimo, że naruszenie normy hałasu miało miejsce jedynie w dniu 24 czerwca 2012r., - naruszenie przepisów k.p.a. w szczególności art. 8 i 11 k.p.a. poprzez lakoniczne i niepełne odniesienie się do zarzutów skarżącego. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że kwestia zawinienia w odniesieniu do kar administracyjnych jest przedmiotem dorobku zarówno doktryny, jak i orzecznictwa. Wskazano, że organizator zawodów nie ponosi odpowiedzialności za działania poszczególnych uczestników zawodów. Ponadto organ nie podjął żadnych rozważań w kwestii zawinienia skarżącego, lecz jedynie przywołał literalne brzmienie przepisów. W kwestii okresu za jaki naliczana jest kara biegnąca to nie sposób zgodzić się z naliczaniem spornej stawki od dnia 24 czerwca 2012r. do chwili obecnej. Organ twierdząc, ze okres za jaki naliczana jest kara zostanie ustalony odrębną decyzją nie wskazał podstawy prawnej wydania takiej decyzji oraz jaki organ jest do tego zobowiązany. Na zakończenie podkreślono, że obiekt Toru P. jest obiektem specyficznym, jest areną zawodów i naruszenie hałasu trwało tak długo jak trwały zawody, czyli przez jeden dzień tj. 24 czerwca 2012r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja GIOŚ oraz utrzymana nią w mocy decyzja WIOŚ wydane zostały w zgodzie z przepisami prawa obowiązującymi w dacie ich wydania, biorąc pod uwagę zarówno przepisy prawa procesowego (przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego), jak i materialnego. Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż ustalenia wymiaru kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu z terenu Toru P. dokonano zgodnie z właściwymi przepisami ustawy p.o.ś.. Zgodnie z art. 298 ust. 1 pkt 5 p.o.ś. stwierdzenie przekroczenia przez dany podmiot poziomu hałasu, określonego w pozwoleniu na emitowanie hałasu do środowiska, zobowiązuje wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Jak stanowi art. 299 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. przekroczenie to stwierdza się na podstawie wyników kontroli, a w szczególności dokonanych w ich trakcie pomiarów lub za pomocą innych środków dowodowych. Po stwierdzeniu przekroczenia organ wydaje decyzję ustalającą wymiar kary biegnącej (art. 300 ust. 1, 2, 4 ustawy), uwzględniając przekroczenia ustalone odrębnie dla pory dnia i pory nocy za przekroczenie poziomu hałasu w punkcie pomiarowym, w którym ma ono wartość najwyższą dla pory dnia i dla pory nocy (art. 315 pkt 1 i 2 ustawy). Wszystkich wskazanych wyżej warunków dochowano w niniejszej sprawie. Skarżąca Spółka przekroczyła dopuszczalny poziom dźwięku przenikający do środowiska w porze dnia - ze źródeł znajdujących się na terenie Toru P. w związku z odbywającymi się w dniu pomiaru wyścigami Motocyklowych Mistrzostw Polski i Pucharu Polski - ustalony w ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta P. znak [...] z dnia [...] kwietnia 2009r. w wysokości 50 dB dla pory dnia dla rejonów ul. M. w P. Kontrolne pomiary przeprowadzone przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w dniu 24 czerwca 2012r. wykazały przekroczenie dopuszczalnego tj. ustalonego decyzją Prezydenta Miasta P. poziomu hałasu o 8,6 dB w porze dnia. O wynikach kontroli poinformowano skarżącą. W tych okolicznościach organ pierwszej instancji obowiązany był stosownie do art. 300 ust. 1 p.o.ś. do wszczęcia postępowania i wydania decyzji określającej wymiar kary biegnącej. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że organ pismem z dnia 23 sierpnia 2012r. powiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania. Uprzednio pismem z dnia 18 czerwca 2012r. WIOŚ w P. zawiadomił o zamiarze wszczęcia kontroli odnośnie przestrzegania przepisów i decyzji administracyjnych w zakresie ochrony środowiska. Przeprowadził kontrolę w dniach 24 czerwca -6 lipca 2012r. i w ramach tej kontroli zweryfikował generowanie hałasu przez skarżącego jako zarządzającego Torem P. W trakcie kontroli przeprowadzono pomiar hałasu generowanego przez odbywające się na torze wyścigi motocyklowe w dniu 24 czerwca 2012r. Skarżący nie formułował na etapie postępowania administracyjnego, jak również przed sądem nieprawidłowości co do dokonania owych pomiarów hałasu. Sąd rozpoznający skargę z urzędu nie dopatrzył się, aby doszło do naruszenia przepisów w tym zakresie. Pomiary te bezspornie wykazały przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w porze dziennej dla rejonu ul. M. o 8,6 dB/dobę - wobec dopuszczalnego poziomu ustalonego dla tego terenu ostateczną i prawomocną decyzją Prezydenta Miasta P. znak [...] z dnia [...] kwietnia 2009r. Wysokość tej kary nie była nigdy kwestionowana przez skarżącego. Istotną natomiast kwestią jest ustalenie daty, od której kara biegnąca jest naliczana. Jak słusznie wskazuje organ w zaskarżonej decyzji, stosownie do art. 300 ust. 4 pkt 3 p.o.ś. w decyzji ustalającej wymiar kary biegnącej określa się termin, od którego kara biegnąca będzie naliczana, jako odpowiednio dzień albo pełną godzinę zakończenia wykonania pomiarów, pobrania próbek albo dokonania innych ustaleń stanowiących podstawę stwierdzenia przekroczenia lub naruszenia. Wymóg zawarcia terminu, od którego kara jest naliczana wynika bezpośrednio z przywołanego przepisu i w tym zakresie nie istnieje pole do interpretowania tego wymogu. Natomiast nie można wywodzić, jak czyni to skarżący, bowiem nie znajduje to oparcia w przepisach p.o.ś., że w tej sytuacji należy domniemywać, że kara ta będzie naliczona do dnia dzisiejszego. Pogląd ten jest błędny. Przepisy p.o.ś. wyróżniają dwa rodzaje kar pieniężnych: kary biegnące oraz kary za okres, w którym trwało przekroczenie. Podstawę do ustalenia tych drugich stanowi art. 302 ust. 1 p.o.ś. i w przeciwieństwie do kar biegnących, ma służyć ustaleniu całkowitej wielkości zobowiązania za określony w decyzji okres, które będzie mogło podlegać egzekucji. Ten przepis zatem będzie miał zastosowanie do wyliczenia kary, która będzie podlegała uiszczeniu przez skarżącego. Kara biegnąca stanowi jedynie wyliczenie dobowe dla ustalonego przekroczenia wyznaczonego poziomu dopuszczalnego hałasu. Natomiast w zależności od czasu trwania przekroczenia tj. liczby owych dób - wyznaczony zostanie wymiar kary za okres, w którym trwało przekroczenie. Należy zaznaczyć, że zgodnie z postanowieniami art. 302 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. kary wymierzone za określony okres mogą być ustalone w dwóch odmiennych sytuacjach. W niniejszym wypadku – jak twierdzi skarżący – będzie to sytuacja kiedy ustało przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu. Skoro trwało owo przekroczenie jedynie jeden dzień, czyli jedną dobę to oznacza, że kara za określony okres wyniesie tyle samo co wymiar kary biegnącej. Kwestia ta jednak nie może być rozpoznawana w tym postępowaniu, dotyczącym ustalenia wymiaru kary biegnącej, lecz w odrębnym postępowaniu administracyjnym, mającym oparcie w art. 302 ust. 1 p.o.ś. Z tego też powodu uzasadnione, co uczynił ustawodawca w art. 300 ust. 4 pkt 3 p.o.ś., jest określenie w zaskarżonej decyzji ustalającej wymiar kary biegnącej terminu, od którego kara biegnąca będzie naliczana. Wymiar bowiem kary finalnej za przekroczenie ustalonego w decyzji poziomu hałasu będzie pochodną liczby dób, w których doszło do owych przekroczeń. Wyliczenie matematyczne tej kary wymaga ustalenia, od którego dnia nastąpiło przekroczenie i do jakiego ono występowało. Ustalenia w tym przedmiocie mogą być poczynione w odrębnym postępowaniu. Zamierzonego skutku nie mogły również odnieść zarzuty skarżącego naruszenia wskazanych przepisów k.p.a., ponieważ właściwe organy zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący i prawidłowo go oceniły, stwierdzając, że stan faktyczny w tej sprawie odpowiada hipotezie określonej normy prawnej w zakresie ustalenia wymiaru kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu. Okoliczność zaś, że organ nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do podnoszonej w odwołaniu kwestii zawinienia należało uznać za wadliwość w tym zakresie tego uzasadnienia, ale bez wpływu na wynik sprawy. I na koniec – jako istotny argument – kwestia braku winy skarżącego przy wystąpieniu zjawiska nadmiernego hałasu. Otóż jeśli idzie o charakter administracyjnych kar pieniężnych, do których należy także kara biegnąca to idąc w ślad za stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego zaprezentowanym w wyroku z dnia 1 lipca 2014r. (sygn.. akt SK 6/12) należy stwierdzić, że kara taka jest jedną z sankcji administracyjnych, rozumianych jako ujemne konsekwencje (dolegliwości), które powinien ponieść podmiot naruszający przepisy prawa administracyjnego. Ustanowienie przez ustawodawcę tych kar, podobnie jak i pozostałych sankcji administracyjnych, ma na celu zapewnienie wykonywania przepisów prawa administracyjnego i decyzji administracyjnych. Charakterystyczne dla administracyjnych kar pieniężnych jest to, że przesłanką ich wymierzania jest, co do zasady, samo naruszenie zakazu bądź nakazu, wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa lub z decyzji administracyjnej, bez względu na zawinienie sprawcy naruszenia, czyli obiektywna bezprawność. Sam fakt przekroczenia wyznaczonego decyzją poziomu dopuszczalnego hałasu powoduje naruszenie prawa niezależnie od kwestii leżących po stronie podmiotu, który dopuścił się naruszenia, w tym jego winy bądź jej braku. Sąd orzekający opowiadając się za tym dominującym poglądem podkreśla, że bezprawność działania skarżącego została wykazana w toku postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.