IV SA/Wa 712/10

Dnia 11 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.), Protokolant Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2010 roku sprawy ze skargi "M." z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2008 r. [...] w przedmiocie opłaty za pobór wód podziemnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. [...]; II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej spółki "M." z siedzibą w P. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Syg. akt IV SA/Wa 712/10 Uzasadnienie Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 roku Marszałek Województwa [...], biorąc za podstawę art. 281 ust.1, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 i 2 i art. 288 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska( DZ.U z 2006 roku, nr 129, poz. 902, dalej jako ustawa prawo ochrony środowiska) w związku z art. 13 ustawy z dnia 18 maja 2005 roku o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw( DZ.U z 2005 roku, nr 113, poz. 954 ze zm.), art. 21 § 1 i 3, art. 53 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa( DZ.U z 2005 roku, nr 8, poz. 60 ze zm. dalej jako ordynacja podatkowa) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej jako k.p.a.) – orzekł o określeniu wysokości opłaty za pobór wód podziemnych za I kwartał 2005 roku dla ,, M.’’ K. spółka jawna w kwocie 568,92 zł oraz zobowiązał ten podmiot do wpłaty nie wniesionej części należnej opłaty w wysokości 166,24 zł wraz z odsetkami na konto Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...]. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i rozstrzygnięcia prawne. ,,M.’’ K. spółka jawna z siedzibą w P. jako podmiot korzystający ze środowiska był zobowiązany, zgodnie z art. 281 ust.1, art. 284 ust.1, art. 285 ust.1, art. 288 ustawy prawo ochrony środowiska w związku z art. 13 ustawy z 18 maja 2005 roku o zmianie ustawy prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw do ustalenia we własnym zakresie i wniesienia w ustawowym terminie opłaty za korzystanie ze środowiska za I kwartał 2005 roku w zakresie poboru wód podziemnych. W dniu 12 maja 2005 roku strona złożyła wykaz za I kwartał 2005 roku - za pobór wód podziemnych. W wyniku przeprowadzonej kontroli w firmie ,, M.’’ K. spółka jawna ujawniono istotne nieprawidłowości w zakresie ochrony środowiska, w tym w gospodarce wodno- ściekowej, m.in. ,, przekroczenie poboru dopuszczalnej ilości wody’’ podziemnej ze studni nr [...] w miejscowości R. W dniu 28 czerwca 2008 roku do organu wpłynęła korekta wykazu zawierająca informacje i dane wykorzystane do ustalenia opłaty. Opłatę za pobór wód podziemnych za I kwartał 2005 roku ustalono na podstawie wykazu w wysokości 568,92 zł, według stawek z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2004 roku w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska( DZ.U z 2004 roku, nr 279, poz. 2758). Przepis art. 281 ust.1 ustawy prawo ochrony środowiska stanowi, że do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska stosuje się odpowiednio z zastrzeżeniem ust.2 przepisy działu III ustawy ordynacja podatkowa. Zgodnie zaś z art. 21 § 3 ustawy ordynacja podatkowa ,, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego’’. Pismem z dnia 21 listopada 2007 roku organ powiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymiaru należnej opłaty za pobór wód, za I kwartał 2005 roku. Strona w toku postępowania została poinformowana o sposobie zaksięgowania wpłat, z uwzględnieniem okresów rozliczeniowych w podziale na należność główną i odsetki za zwłokę, zgodnie z art. 55 § 2 ustawy ordynacja podatkowa. Dokonana wpłata z dnia 2 maja 2005 roku, zgodnie z opisem przelewu w brzmieniu ,, opłata za pobór wody 2002, 2003, 2005 rok’’ pokryła należność główną z tytułu poboru wód oraz odsetki za zwłokę za I – III kwartał 2002 roku, I – IV kwartał 2003 r, I – II kwartał 2004 roku, oraz II półrocze 2005 roku. Następnie dokonana wpłata w wysokości 855,91 zł pokryła zaległość w kwocie 402, 68 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 71 zł. Po zaliczeniu wpłat ustalono, że na koncie ,, M.’’ K. spółka jawna powstała zaległość główna z tytułu poboru wód podziemnych za I kwartał 2005 roku. Przedmiotowa kwota z dniem 1 maja 2005 roku, w związku z brakiem zapłaty, stała się zaległością podatkową. Od zaległości podatkowej podmiot zobowiązany był naliczyć samodzielnie odsetki zgodnie z art. 53 § 4 ustawy ordynacja podatkowa. Decyzją z dnia [...] maja 2008 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania ,, M.’’ K. spółka jawna wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 281 ust.1, art. 284 ust.1, art. 288 ustawy prawo ochrony środowiska w związku z art. 13 ustawy z dnia 18 maja 2005 roku o zmianie ustawy – prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2004 roku w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska w związku z art. 21 § 1 i 3, art. 53 §4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku ordynacja podatkowa - utrzymało w mocy decyzję organu I Instancji z dnia [...] sierpnia 2008 roku, nr [...], określającej spółce wysokość za pobór wód podziemnych za I kwartał 2005 roku w kwocie 568,82 zł i zobowiązującej do wpłaty niewniesionej części należnej opłaty w wysokości 166,24 zł. Organ odwoławczy przytoczył treść art.21 ust. 3 ordynacji podatkowej i wskazał, że zgodnie z treścią tego przepisu w związku z art. 281 ust.1 prawo ochrony środowiska organ I Instancji ustalił opłatę za pobór wód podziemnych na podstawie złożonego wykazu i na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2004 roku w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska. Organ poinformował spółkę o sposobie zaksięgowania dokonanych wpłat zgodnie z art. 62 § 1 ordynacji podatkowej według którego, jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. Spółka została poinformowana o wysokości zadłużenia w przedmiocie opłat za korzystanie ze środowiska, z tytułu niewniesionej w całości opłaty za pobór wody w I kwartale 2005 roku. Zaległość z tego tytułu wyniosła 166,24 zł i stanowiła różnicę pomiędzy wpłaconą a należną kwotą. Kolegium stwierdziło, że materiał dowodowy, wbrew zarzutom odwołania, wskazywał, że organ I Instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie w sprawie oraz prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 października 2008 roku, syg. akt IV SA/Wa 1324/08 oddalił skargę ,, M.’’ K. spółka jawna na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2008 roku w przedmiocie opłaty za pobór wód podziemnych. W ocenie Sądu zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, ze przedmiotem rozpoznawanej sprawy była kwestia odpowiedzialności spółki za korzystanie ze środowiska w okresie I kwartału 2005 roku polegającego na poborze wód. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca w dniu 18 maja 2007 roku na wezwanie organu I Instancji złożyła prawidłowy wykaz informujący o zakresie korzystania ze środowiska, na podstawie którego ustalono należną opłatę za I kwartał 2005 roku w wysokości 568,92 zł. Z dokumentów zgromadzonych w aktach wynika, że ,, M.’’ K. spółka jawna w dniu 2 maja 2006 roku wpłaciła kwotę 5 361, 85 zł podając, że jest to wpłata za pobór wód za lata 2002, 2003, 2005. Wpłacona należność pokryła zaległość główną z tytułu poboru wód oraz odsetki za zwłokę za I – III kwartał 2002 roku, I – IV kwartał 2003 roku, I – II kwartał 2004 roku oraz półrocze 2005 roku. Następna wpłata z dnia 30 października 2006 roku pokryła zaległość w wysokości 402,68 zł oraz odsetki za zwłokę 71 zł. Organ wskazał, że w wyniku analizy wpłat stwierdzono, że na koncie skarżącej powstała zaległość główna z tytułu poboru wód podziemnych za I kwartał 2005 roku w kwocie 166,24 zł. Kwota ta wobec braku zapłaty stała się zaległością z dniem 1 maja 2005 roku, gdyż termin zapłaty upłynął w dniu 30 kwietnia 2005 roku. Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji nie uchybiają prawu, gdyż prawidło ustalono wysokość opłaty za pobór wody w I kwartale 2005 roku. Sąd podzielił stanowisko organów, że skoro wpłaty dokonane w dniu 2 maja 2006 roku oraz w dniu 30 października 2006 roku nie pokryły w całości wysokości tej opłaty, to organ stosując odpowiednio przepisy ordynacji podatkowej, wpłacone kwoty w pierwszej kolejności zaliczył na poczet wcześniejszych zaległości z tytułu tej opłaty. Z przeprowadzonych wyliczeń wynika, że kwota 166,24 zł stała się zaległością. Za nietrafne Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy art. 86f ust.1 ustawy z 31 stycznia 1980 roku prawo o ochronie i kształtowaniu środowiska poprzez jego niezastosowanie i zaliczenie wpłaconej w dniu 6 stycznia 2006 roku kwoty 41 738,82 zł na poczet zaległości za okres od 1999 roku do III kwartału 2000 roku wraz z odsetkami, z tego powodu, iż obowiązek wniesienia opłaty za ten okres uległ przedawnieniu z końcem 2005 roku. Sąd podniósł, że jeżeli zdaniem skarżącej opłata za ten okres uległa przedawnieniu, to skarżący może zwrócić się do organu z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty i winien wskazać na poczet jakich należności organ stwierdzoną nadpłatę ma zaliczyć. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 marca 2010 roku, syg. akt II OSK 436/09 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Sąd rozpoznając skargę kasacyjną zauważył, że nie można zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że zagadnienie przedawnienia zobowiązania podatkowego( opłaty za korzystanie ze środowiska) nie ma żadnego znaczenia dla wyniku sprawy, skoro podatnik ma możliwość wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nadpłaty i to w oddzielnym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że prawo do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, a przepisy ustawy prawo ochrony środowiska nie przewidują innego trybu zwrotu opłaty za korzystanie ze środowiska. Następnie wskazywał, że należy zauważyć, że w przypadku gdy na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonana przez podatnika wpłata winna zostać zaliczona na poczet zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności. Jednakże wpłata może zostać zaliczona w drodze zaskarżalnego postanowienia na następny najwcześniejszy termin płatności zobowiązania, który jeszcze nie uległ przedawnieniu. Oznacza to, że nie jest dopuszczalne zaliczenie takiej wpłaty odnoszącej się do zobowiązania, które wygasło i nie istnieje. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozważył prawidłowości zaliczenia przez organy dokonanej przez skarżącą spółkę w dniu 6 stycznia 2006 roku wpłaty kwoty 41 738,82 zł na poczet wcześniejszych zaległości poczynając od 1999 roku. Sąd winien mieć na uwadze, że pomimo wniosku co do okresu zaliczenia dokonanej wpłata, nie mogła być ona zaliczona w całości lub w części na poczet zaległości, które uległy przedawnieniu. Organ, którego decyzję zaskarżono, orzekał zaś już po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności części zobowiązań z tytułu korzystania ze środowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga ,, M.’’ K. spółka jawna zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U nr 153 , poz.1269) oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób dostateczny wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1981 roku, S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7). Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2002 roku, syg. akt II SA 2554/04, LEX nr 77 220). Przede wszystkim należy zauważyć, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty skargi podnoszone przeciwko ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2008 roku kierowały się przeciwko zaliczeniu przez organ dokonanych wpłat w dniu 6 stycznia 2006 roku przez skarżącą spółkę w wysokości 41 738,82 zł - na zaległości z 1999 roku oraz I, II i III kwartału 2000 roku - w sytuacji gdy w wyniku przedawnienia obowiązek za te wskazane okresy wygasł. Biorąc pod uwagę wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 marca 2010 roku zarzuty skargi należy uznać za usprawiedliwione. Poza uwagą i oceną organu pozostała kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego( opłaty za korzystanie ze środowiska), ciążącego na skarżącej spółce za okres 1999 roku oraz I, II i III kwartał 2000 roku. Obowiązek poniesienia opłaty za korzystanie ze środowiska stanowi rodzaj zobowiązania podatkowego. Upływ czasu zaś powoduje wygaśnięcie zobowiązania. W sytuacji gdy zobowiązanie podatkowe za dany okres wygasło, to dokonana wpłata przez dłużnika nie może zostać zaliczona na ten okres. Zasadnie w tym zakresie skarżąca spółka przywołuje przepis art. 86b ust.3 i art. 86f ustawy z dnia 31 stycznia 1980 o ochronie i kształtowaniu środowiska( DZ.U z 1994 roku, nr 49, poz. 196 ze zm.) mających zastosowanie w tej sprawie. Wskazuje, że zgodnie z art. 86b ust.3 tej opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska wnosi się końca miesiąca po upływie każdego kwartału. Zgodnie zaś z art. 86f obowiązek uiszczenia opłaty przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin uiszczenia opłaty. Nie rozważenie tej kwestii skutkowało tym, że organ nie mógł prawidłowo zastosować przepisów ordynacji podatkowej w przedmiocie zasad zaliczania wpłaty w przypadku wielości zobowiązań podatkowych- art.62 ustawy ordynacja podatkowa. Organ ponownie rozpoznając sprawę winien rozważyć podnoszoną kwestię przedawnienia roszczeń wobec skarżących z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska( okres 1999 roku oraz I – III kwartał 2000, co w konsekwencji pozwoli dokonać prawidłowego zaliczenia dokonanych wpłat, w tym wpłaty kwoty 41 738,82 zł, przez skarżącą spółkę z tytułu korzystania ze środowiska( pobór wód za I kwartał 2005 roku) Z tych też względów nieuwzględnienie tej okoliczności przez organ administracji publicznej miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego też względu biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. Na podstawie art. 152 p.p.s.a stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a.