IV SA/Wa 72/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. E. o przyznanie prawa pomocy w całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego) w sprawie ze skargi E. W., M. W., M. H., W. E., S. H. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. W. E. złożył w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi rodzinne gospodarstwo rolne, które przynosi dochód ok. 1.230 zł. miesięcznie. Syn skarżącego M. E. jest zatrudniony za wynagrodzeniem 3.400 zł. Wnioskodawca i jego rodzina posiadają majątek w postaci domu o pow. 99 m2, gruntów rolnych (24,18 ha), gruntów leśnych (3 ha), trzech garaży, obory, stodoły, sprzętu rolniczego, dwóch samochodów osobowych, samochodu dostawczego oraz inwentarza żywego (31 sztuk bydła i 26 koni). Skarżący wyjaśnił ponadto, że "na utrzymanie rodziny" przeznacza 2.000 zł. miesięcznie, opłaca rachunki za energię elektryczną w wysokości 400 zł. (miesięcznie), gaz (80 zł. miesięcznie), wywóz nieliczności (44 zł. miesięcznie), telefon i internet (140 zł. miesięcznie). Oświadczył również, ze ponosi wydatki związane z ubezpieczaniem budynków, ubezpieczeniem rolniczym oraz nakłady na prowadzenie gospodarstwa rolnego (nawozy, opryski, materiał siewny, opieka weterynaryjna). Na zakup paliwa do samochodów wydaje ponad 1.100 zł. miesięcznie. Stwierdzono, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie jest uzasadniony. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012r., poz. 270), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 omawianego przepisu). Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Z informacji przedstawionych przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący i jego rodzina uzyskują stałe dochody. Majątek wnioskodawcy, oprócz gruntów rolnych o powierzchni 24 ha i leśnych o pow. 3 ha, stanowią budynki, maszyny i urządzenia rolnicze, inwentarz żywy o znacznej wartości oraz trzy pojazdy mechaniczne. Powyższe okoliczności są wystarczające do uznania, że wnioskodawca nie jest osobą ubogą, której grozi niedostatek. Brak jest zatem przesłanek do przyjęcia, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Niewątpliwie dochód (zadeklarowany przez skarżącego) – ok. 4. 700 zł miesięcznie (na 8 osób), nie jest znaczny. Zwrócić jednak należy uwagę na fakt, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości – wyklucza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W judykaturze powszechnie przyjęty jest pogląd, że sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 września 2015 r. sygn. I OZ 1071/15 i z dnia 8 września 2015 r. sygn. akt I OZ 1062/15. niepublikowane. dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 20 października 2004 r. sygn. FZ 454/04, niepublikowane.). Trzeba ponadto zauważyć, że wydatki na prowadzenie gospodarstwa rolnego, nie są wydatkami ponoszonymi na tzw. konieczne utrzymanie w związku z tym ich ponoszenie nie może stanowić decydującego argumentu za przyznaniem prawa pomocy, bowiem w wydatkach nie będących wydatkami koniecznymi strona jest zobowiązana poczynić oszczędności. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.