IV SA/Wa 72/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. H. o przyznanie prawa pomocy w całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego) w sprawie ze skargi E. W., M. W., M. H., W. E., S. H. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. S. H. złożył w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący posiada gospodarstwo rolne, które przynosi dochód ok. 3.200 zł. miesięcznie. Żona skarżącego L. H. oraz syn P. H. są zatrudnieni za wynagrodzeniem odpowiednio: 1.620 zł. i 1.600 zł. netto (miesięcznie). Z kolei córki skarżącego: J. i K. H. nie osiągają dochodu. S. H. posiada majątek w postaci domu o pow. 176 m2, gruntów rolnych (24 ha), gruntów leśnych (12 ha), sześciu budynków gospodarczych, sprzętu rolniczego (dwa ciągniki, kombajn), samochodu osobowego oraz inwentarza żywego (115 sztuk owiec). S. H. wyjaśnił ponadto, że na niezbędne utrzymanie rodziny (prąd, gaz, media, woda, wyżywienie, utrzymanie samochodu, ubezpieczenie budynków, mieszkania i gospodarstwa rolnego) przeznacza ok. 4.811 zł. miesięcznie (energia, gaz, media, woda, wyżywienie itp.), z kolei na studia córki przeznacza 1.000 zł. miesięcznie, a na spłatę kredytu 180 zł. miesięcznie. Stwierdzono, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie jest uzasadniony. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012r., poz. 270), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 omawianego przepisu). Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Z informacji przedstawionych przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący i jego rodzina uzyskują stałe dochody. Majątek wnioskodawcy, oprócz gruntów rolnych o powierzchni 24 ha i leśnych o pow. 12 ha, stanowią także budynki, maszyny i urządzenia rolnicze oraz inwentarz żywy o znacznej wartości. Powyższe okoliczności są wystarczające do uznania, że S. H. nie jest osobą ubogą, której grozi niedostatek. Brak jest zatem przesłanek do przyjęcia, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Referendarz sądowy podkreśla, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 września 2015 r. sygn. I OZ 1071/15 i z dnia 8 września 2015 r. sygn. akt I OZ 1062/15. niepublikowane. dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 20 października 2004 r. sygn. FZ 454/04, niepublikowane.). Trzeba ponadto zauważyć, że nakłady na rozwój gospodarstwa rolnego, podobnie jak wydatki związane ze spłatą rat kredytu nie są wydatkami ponoszonymi na tzw. konieczne utrzymanie w związku z tym ich ponoszenie nie może stanowić decydującego argumentu za przyznaniem prawa pomocy, bowiem w wydatkach nie będących wydatkami koniecznymi strona jest zobowiązana poczynić oszczędności. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.