IV SA/Wa 73/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi Z. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: - odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Z. P. we wniosku o przyznanie prawa pomocy z 7 lutego 2016 r. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.457,37 zł. oraz że w gospodarstwie domowym pozostaje z synem J. P. Syn pobiera rentę specjalną w wysokości 620 zł. miesięcznie i dlatego skarżący wspiera go finansowo. Z dokumentów załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że 30 lipca 2015 r. Z. P. zawarł umowę pożyczki na cele konsumpcyjne (1.300 zł.), którą – jak oświadczył – zamierza przeznaczyć na spłatę zadłużenia w spółdzielni mieszkaniowej (100 zł. miesięcznie). Rata miesięczna pożyczki wynosi 120 zł. Wnioskodawca podał również, że na utrzymanie mieszkania przeznacza 425 zł. miesięcznie (przysługuje mu spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu). Referendarz sądowy zarządzeniem z 17 marca 2016 r. wezwał skarżącego do nadesłania: a) wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego syna J. P. rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie (jeżeli skarżący lub jego syn nie posiadają rachunków bankowych, należało złożyć w zakreślonym powyżej terminie stosownego oświadczenie), b) kopii faktur i rachunków potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie, c) dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury otrzymywanej przez skarżącego oraz renty otrzymywanej przez J. P. W dniu 19 kwietnia 2016 r. skarżący nadesłał do Sądu pismo, w którym powtórzył informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz podkreślił, że wspiera finansowo syna (inwalidę II grupy) oraz jest osobą starszą i chorą. Wnioskodawca przedstawił dokumenty potwierdzające wysokość jego emerytury oraz renty socjalnej jego syna, informacje o zadłużeniu w spółdzielni mieszkaniowej. Nie nadesłał jednak wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego syna J. P. rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie. Zdaniem referendarza sądowego, nadesłane przez stronę potwierdzenia wpłat i wypłat dokonywanych z jego rachunku oraz rachunku jego syna, nie sposób uznać za równoznaczne z przedłożeniem wyciągów z tych rachunków. Te dokumenty nie przedstawiają historii operacji a jedynie wydruki (potwierdzenia transakcji) za poszczególne dni, co uniemożliwia obiektywną ich ocenę. Bez tych danych nie można ustalić stanu salda rachunku skarżącego oraz J. P., historii operacji. Wnioskodawca nie nadesłał także kopii faktur i rachunków potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych miesięcznie utrzymanie mieszkania oraz wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem dwóch osób, zwłaszcza że jak wynika z akt postępowania administracyjnego, w toku postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem, miejsce pobytu syna wnioskodawcy nie było znane. Trzeba podkreślić, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakikolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego (Sądu) zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania żądanej pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakikolwiek kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy (Sąd), korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości referendarza sądowego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez referendarza (Sąd) dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że referendarz sądowy (Sąd) nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689). Niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący, będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. W tej sytuacji skarżący powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W oparciu o sam tylko wniosek skarżącego brak jest choćby możliwości poczynienia jakichkolwiek racjonalnych ustaleń odnośnie bieżących wydatków skarżącego. Referendarz sądowy jeszcze raz podkreśla, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy nie prowadzi żadnego postępowania dowodowego, lecz wyłącznie ocenia złożone przez stronę oświadczenia i dokumenty. Jeżeli skarżący, pomimo wezwania, nie przedstawia oświadczeń czy dokumentów, na podstawie których można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania, to referendarz sądowy nie ma możliwości ustalenia, czy nie jest w stanie ponieść jakikolwiek kosztów postępowania. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.