IV SA/Wa 743/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi Gminy S. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków - uchyla zaskarżoną decyzję - IV SA/Wa 743/05 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., znak [...], Główny Geodeta Kraju, po rozpatrzeniu odwołania Wójta Gminy w S. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] października 2004 r., Nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty J. z dnia [...] lipca 2001 r., Nr [...], w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu H. dotyczących działki nr [...] o powierzchni 0,14 ha, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] lipca 2001 r., Nr [...], Starosta J. – działając na wniosek A. S., S. S., B. S., S. i M. J., J. i A. B., J. i K. W., L. D. oraz I. Z. - orzekł o: I. wprowadzeniu zmiany przedmiotowej w operacie ewidencji gruntów obrębu H. gmina S., dotyczącą zmiany oznaczenia działki [...]o powierzchni 0,14 ha na nowe działki nr nr: - [...] o powierzchni 0,01 ha - [...] o powierzchni 0,01 ha - [...] o powierzchni 0,02 ha - [...] o powierzchni 0,02 ha - [...] o powierzchni 0,08 ha zgodnie z załącznikiem nr 1 do niniejszej decyzji; II. wprowadzeniu zmian podmiotowych w operacie ewidencji gruntów i wpisać jako właścicieli: 1. dla działki ewidencyjnej nr [...] – utworzyć nową pozycję rejestrową w części po ½ dla B. S. s. M. i K. i J. S. s. F. i W.. 2. dla działki ewidencyjnej nr [...] – utworzyć nową pozycję rejestrową na rzecz A. S.. III. wprowadzeniu zmian podmiotowych w operacie ewidencji gruntów i wpisaniu jako władających – samoistnych posiadaczy: 1. dla działki ewidencyjnej nr [...] – utworzyć nową pozycję rejestrową na rzecz A. B. i J. B. na prawach wspólności ustawowej. 2. dla działki ewidencyjnej nr [...] – utworzyć nową pozycję rejestrową na rzecz S. J. i M. J.. IV. utrzymaniu stanu ewidencyjnego dotychczasowego dla działki ewidencyjnej nr [...] tj. posiadacza samoistnego Skarbu Państwa, użytkownika Urzędu Gminy w S.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. Główny Geodeta Kraju wskazał, co następuje. W związku z wnioskiem, jaki w piśmie z dnia 11 czerwca 2002 r. złożyła Gmina S., wszczęte zostało - przed Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] - postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty J. z dnia [...] lipca 2001 r. Wnioskodawca poczynił decyzji Starosty J. zarzut, iż ujawniono w niej jako dysponujących tytułem prawnym lub faktycznym do działki o nr ewid. [...] osoby, które tytułów tych nie wykazały. Obecnie zaskarżona decyzja Głównego Geodety Kraju została wydana po rozpatrzeniu odwołania od trzeciej z kolei decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2001 r. (dwie poprzednie decyzje pierwszoinstancyjne – z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] zostały bowiem uchylone przez Głównego Geodetę Kraju – decyzjami odpowiednio z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] oraz z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia). W ocenie Głównego Geodety Kraju, rozpatrującego obecnie odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2004 r., należy podzielić sformułowane w tej decyzji stanowisko, iż decyzja starosty J. z dnia [...] lipca 2001 r. nie jest obciążoną jakąkolwiek kwalifikowaną wadą prawną spośród wymienionych w art.156§1 k.p.a. W ocenie Głównego Geodety Kraju Starosta Jasielski był uprawniony do wydania decyzji z dnia [...] lipca 2001 r., a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności dostarczone przez wnioskodawców dokumenty, dawały mu podstawę prawną do wprowadzenia w ewidencji gruntów i budynków zmian dotyczących działki o nr ewid. [...]. Stosownie do powyższego w ocenie organu odwoławczego Starosta J. zasadnie uznał, iż: - własność gruntów wchodzących w skład działki o nr ewid. [...] wynika z postanowienia Sądu Powiatowego w J. z dnia [...] lutego 1967 r., sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] września 1999 r., sygn. akt [...] - własność gruntów wchodzących w skład działki o nr ewid. [...] wynika z wpisów w Lwh [...] gm. kat. H.; postanowień Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] lutego 1994 r., sygn. akt [...], z dnia [...] lutego 1998 r., sygn. akt [...] oraz z dnia [...] czerwca 1999 r., sygn. akt [...]. Z racji braku udokumentowania prawa własności do działek o nr. ewid. [...] i [...] w ewidencji Starosta ujawnił natomiast władających – samoistnych posiadaczy. Główny Geodeta Kraju podniósł, iż wprawdzie w dacie orzekania przez Starostę J. istniały dokumenty umożliwiające zidentyfikowanie właściciela działki o nr. ewid. [...], niemniej nieujawnienie tej osoby w ewidencji gruntów i budynków nie stanowi rażącego naruszenia prawa (tym bardziej, iż te same osoby ujawnione przez Starostę jako władające są w świetle dokumentów właścicielami działki). W ocenie organu odwoławczego roszczenia Gminy S. odnośnie gruntów stanowiących dawną działkę o nr ewid. [...] mogą być dochodzone w innym trybie niż w postępowaniu dotyczącym prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. W przypadku uzyskania przez Gminę S. praw do tych gruntów dokonana zostanie stosowana zmiana w operacie ewidencyjnym. W obszernej skardze na powyższą decyzję Gmina S. podtrzymała argumenty prezentowane w postępowaniu administracyjnym, wywodząc, iż dokumenty, którymi dysponował Starosta J. nie dowodzą praw osób wymienionych w decyzji z dnia [...] lipca 2001 r. do działek [...], [...] i [...]. Oznacza to, iż uznając te prawa za udowodnione (i dokonując na tej podstawie wpisów w ewidencji gruntów i budynków) Starosta J. rażąco naruszył przepisy prawa materialnego i procesowego. W ocenie skarżącego nieruchomość, której dotyczy decyzja z dnia [...] lipca 2001 r. od czasów przedwojennych stanowiła drogę ogólnodostępną, traktowaną jako droga dojazdowa do zabudowań i do dawnej kopalni ropy naftowej w H. – tworząc wraz z innymi drogami dogodną sieć komunikacyjną na tamtejszym terenie. Nieruchomość ta winna podlegać komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32 poz.191 z późn.zm.) albowiem w dniu wejścia ustawy w życie należała do terenowego organu administracji państwowej. Na przeszkodzie do stwierdzenia w drodze decyzji administracyjnej praw Gminy S. do tej nieruchomości stoi jednakże brak prawomocnego potwierdzenia przysługiwania własności tej nieruchomości Skarbowi Państwa. Skarżący podniósł, iż organ prowadzący ewidencję gruntów załatwiając sprawę w sposób przedstawiony w zaskarżonej decyzji bezkrytycznie przyjął stan prawny wynikający ze stanu katastralnego parcel wchodzących w skład wydzielonych działek nr [...],[...],[...] i [...]. Organ wyciągnął zbyt daleko idące wnioski z przedłożonych przez strony dokumentów – powstałych przed wielu laty i przedstawiających stan prawny wówczas istniejący a zwłaszcza postanowienia Sądu Powiatowego w J. z dnia [...] lutego 1967 r., sygn. akt [...] i aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1928 r. – w części dotyczących wydzielonych działek. Stanowisko Głównego Geodety Kraju, że własność gruntu oznaczonego jako pgr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], z części których powstała działka ewidencyjna numer [...] o powierzchni 0.14 ha we wsi H. – wynika w całości z przedłożonych przez wnioskodawców dokumentów z lat 1928 i 1967 oraz postanowień Sądu Rejonowego w J. z lat 1994 – 1996 – 1999 o nabyciu praw do spadku – o których mowa w decyzji Starosty J. z dnia [...] lipca 2001 r., znak GN[...] – jest sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W dokumentach tych bowiem, a zwłaszcza w akcie notarialnym z dnia [...] listopada 1928 r. oraz postanowieniu Sądu Powiatowego w J. z dnia [...] lutego 1967 r. sygn. akt [...] nie ma wzmianki o parcelach gruntowych [...],[...],[...] /działka numer [...] o pow.0.01 ha/, [...],[...],[...]i [...] /działka numer [...] o pow.0.02 ha/, z części których (między innymi) powstała działka ewidencyjna numer [...], a zatem nie mogły one wchodzić w skład masy spadkowej określonej w postanowieniach Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] lutego 1994 r. sygn. akt [...],[...] lutego 1998 r. sygn. akt [...],[...] czerwca 1999 r. sygn. akt [...]. W decyzji Starosty J. brak jest również wzmianki, że własność gruntów wchodzących w skład działki numer [...] o pow.0.01 ha – wynika między innymi z wpisów w Lwh [...] gm. kat. H.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. W ocenie Sądu organ odwoławczy nie wyjaśnił - wbrew art.7 i 77§1 k.p.a. – wszystkich okoliczności sprawy, niezbędnych do oceny ważności decyzji Starosty J. z dnia [...] lipca 2001 r. Wskazane wyżej naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, stąd zaskarżoną decyzję należało uchylić. Wskazać należy, iż organ orzekający w postępowaniu nieważnościowym zobowiązany jest do zbadania, czy decyzja administracyjna będąca przedmiotem oceny w tym postępowaniu dotknięta jest którąkolwiek z wad prawnych wyszczególnionych w art.156§1 pkt 1-7 k.p.a. W ramach powyższego Główny Geodeta Kraju zobowiązany był do ustalenia w pierwszej kolejności, czy decyzji Starosty J. z dnia [...] lipca 2001 r. nie obciąża wada wskazana w art.156§1 pkt 2 k.p.a., tj. czy decyzji tej nie wydano z rażącym naruszeniem prawa. Zarzut taki konsekwentnie podnosił w postępowaniu administracyjnym skarżący. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego rażące naruszenie prawa miałoby dotyczyć przepisów prawa materialnego, upoważniających starostę do ujawniania w ewidencji gruntów i budynków właścicieli nieruchomości lub osób nieruchomościami władającymi. Przyjąć należy, iż chodzi w szczególności o przepisy art.20 ust.1 i 2 oraz art.22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz.1086 z późn.zm.) oraz §12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r. Nr 38, poz.454). W ocenie skarżącego decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Starosta J. naruszył wskazane wyżej regulacje, ujawniając jako właścicieli, czy też władających poszczególnymi działkami wyodrębnionymi z działki o nr ewid. [...] osoby, którym w rzeczywistości status nie przysługuje. W tej sytuacji zasadniczym przedmiotem oceny w postępowaniu odwoławczym winno było być ustalenie, czy uznanie przez Starostę J. B. S., J. S., A. S., A. B., J. B., S. J. oraz M. J. za właścicieli lub władających działkami wyodrębnionymi z działki o nr ewid. [...] nie stało w rażącej sprzeczności z zebranym przez organ materiałem dowodowym. W ocenie Sądu kwestii wskazanej powyżej organ odwoławczy nie wyjaśnił. Nie spełnia kryteriów wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności sprawy ograniczenie się przez organ do stwierdzenia, iż: 1) własność gruntów wchodzących w skład działki o nr ewid. [...] wynika z postanowienia Sądu Powiatowego w J. z dnia [...] lutego 1967 r., sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] września 1999 r., sygn. akt [...], 2) własność gruntów wchodzących w skład działki o nr ewid. [...] wynika z wpisów w Lwh [...] gm. kat. H.; postanowień Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] lutego 1994 r., sygn. akt [...], z dnia [...] lutego 1998 r., sygn. akt [...] oraz z dnia [...]czerwca 1999 r., sygn. akt [...], 3) w odniesieniu do dwóch kolejnych dopuszczalne było oparcie się na ustaleniu stanu władania (z zastrzeżeniem, iż wprawdzie w odniesieniu do działki o nr ewid. [...] ocena Starosty okazała się wadliwa, niemniej wadliwości tej nie da się zakwalifikować jako rażącego naruszenia prawa). Wnioski te nie zostały bowiem w dostateczny sposób uzasadnione. Należy przyjąć, iż z uwagi na znaczny stopień skomplikowania sprawy (konieczność wzięcia pod uwagę skutków zdarzeń prawnych mających miejsce na przestrzeni kilkudziesięciu lat, zaszłe w tym okresie i dotyczące wielu podmiotów sukcesje praw majątkowych z tytułu spadkobrania oraz liczne zmiany w oznaczeniach geodezyjnych nieruchomości) niezbędne było szczegółowe przeanalizowanie i wyjaśnienie przez organ skutków prawnych (z odniesieniem ich do konkretnej nieruchomości i do konkretnego podmiotu), jakie wynikają z poszczególnych przywołanych przez niego orzeczeń sądowych czy też wpisów hipotecznych. Powyższe winno było nastąpić łącznie ze zweryfikowaniem licznych zarzutów odwołania skarżącego (powtórzonych w skardze), kwestionujących zasadność uznania zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym dokumentów jako źródła uprawnień osób wskazanych w decyzji z dnia [...] lipca 2001 r. do działki o nr ewid. [...]. Wymogom powyższym organ odwoławczy uchybił. W tej sytuacji należy uznać, iż rozstrzygnięcie sprawy przez Głównego Geodetę Kraju nastąpiło bez jej dostatecznego wyjaśnienia. Zaskarżona decyzja zapadła zatem z naruszeniem wskazanych na wstępie art.7 i 77§1 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art.145§1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).